Koloruj
 | Polska › woj. mazowieckie › Warszawa › Śródmieście - Nowe Miasto › ul. Przyrynek › Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny |
19 stycznia 1939 , Zbieg Kościelnej i Rybaków. Na pierwszym planie pusta parcela z adresem Rybaki 21. Po prawej dom w głębi działki z numerem 23.
|
Na stronie od 2021 marzec
5 lat 1 miesiąc 13 dni |
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Warszawski kościół Nawiedzenia NMP znajduje się na Nowym Mieście przy Ulicy Przyrynek 2.
Kościół według podania zbudowany został na miejscu pogańskiej świątyni w 1411 r., w stylu gotyckim i jest tym samym jedną z najstarszych świątyń Warszawy. W 1581 dobudowano późnogotycką dzwonnicę. W latach 1821-29 kościół był restaurowany przez Józefa Boretti znanego włoskiego budowniczego Warszawy. Został w 1939 uszkodzony, a w 1944 spalony przez Niemców. Odbudowano go 1947-1966. Kościół stoi na skarpie wiślanej i jest dobrze widoczny ze strony Pragi.
Historia
Kościół Nawiedzenia NMP (według podania znajdujący na miejscu pogańskiej świątyni) został ufundowany rok przed bitwą pod Grunwaldem przez księcia Janusza Starszego i jego żonę Annę Mazowiecką, a w 1411 poświęcony przez biskupa Wojciecha Jastrzębca. Wkrótce kościół został świątynią rybaków i rzemieślników oraz zasłynął z tego, że kazania były tu prowadzone również po niemiecku. W procesjach Bożego Ciała uczestniczył król. W II poł. XV w. jednonawowa świątynia została rozbudowana i przekształcona na trójnawową bazylikę, głównie za sprawą Bolesława IV księcia warszawskiego i zakroczymskiego. W 1518 r. dobudowano wieżę-dzwonnicę. Król Zygmunt August 14 stycznia 1562 w Łomży, nadał kapitule kościoła św. Jana prawo zarządzania kościołem Nawiedzenia NMP, łącznie z przeznaczaniem dochodów na swoje potrzeby i wyznaczaniem wikariuszy. Taki stan trwał przez prawie 40 lat i dopiero biskup Jędrzej Opaliński, 30 kwietnia 1608 r postanowił, że kościół będzie miał swojego stałego proboszcza (praepositusa). Podczas wojny ze Szwedami (1605-1635, 1655-1660) kościół został złupiony i zniszczony. Nigdy już nie odzyskał swojej dawnej świetności. W XIX w. przeprowadzono gruntowny remont i zniszczono jego architektoniczny "wdzięk", dobudowano przedsionek, przerobiono wieżę środkową, wykonano nowy dach ale także w 1829 r rozebrano i zmodernizowano stare organy. W latach 1906-1915 budowla została regotycyzowana pod kierunkiem Józefa P. Dziekońskiego i Stefana Szyllera. II wojna światowa bardzo jej zaszkodziła. Była wielokrotnie grabiona, a podczas powstania warszawskiego spalona. Po wyzwoleniu, w latach 1947-1952 kościół odbudowano tak, aby przywrócić mu pierwotny wygląd. Było to możliwe dzięki wielu wcześniejszym panoramom miasta, na których był widoczny. Podczas stanu wojennego działało tu Duszpasterstwo Środowisk Twórczych, a najwybitniejsi literaci i aktorzy przygotowywali programy o charakterze patriotycznym, które ściągały tłumy.
Wygląd
Kościół Nawiedzenia NMP jest przysadzisty, ma schodkowy szczyt, wysmukłe blendy (ozdobne wgłębienia w murze), ostrołukowy portal i niskie, szerokie nawy z przyporami (podpieraczami). Do tylnej ściany tej gotyckiej budowli dobudowano w XVII i XVIII w. dwie białe, barokowe, kwadratowe kaplice przykryte zielonymi hełmami. Z tyłu są też małe latarenki.
W ciemnym wnętrzu zobaczyć można neogotycki ołtarz z obrazem, na którym widnieje scena Nawiedzenia, czyli spotkania Matki Boskiej ze św. Elżbietą. Zobacz metalową rzeźbę Jezusa przy zamykającej prawą nawę kaplicy Miłosierdzia Bożego.
Teren kościoła jest otoczony kamiennym murkiem. Skwer (dawny cmentarz) obsadzono wysokimi kasztanowcami. Znajdziemy tu drewniany krzyż z napisem :"Ratuj duszę swoją" oraz figurkę Matki Boskiej z 1870 r.("Ja, Matka Pięknej miłości, Bogobojności, Uznania i Nadziei Świętej")
Wieża dzwonnicza
Do nawy południowej w 1518 r. dobudowano wieżę – dzwonnicę również zwieńczoną szczytem schodkowym, który bywa porównywany do kiści winogron. Dzwonnicę wspierają wysokie uskokowe szkarpy, ściany ozdabiają ceglane, geometryczne fryzy, płyciny i wąskie otwory. Ta charakterystyczna wieża stała się nieodłącznym elementem warszawskiego krajobrazu i została uwieńczona w wielu panoramach stolicy, dzięki czemu po wojnie można ją było dokładnie odtworzyć.
Źródło:
Historia
Ulica przyrynek jest dawną drogą wiodącą wzdłuż ogrodów mieszczańskich zwanych Morgami, i od nich zwana w wieku XVI Morgowską.
Już wcześniej, od początków XV wieku przy ul. Przyrynek rozciągała się działka należąca do Kościoła Nawiedzenia NMP wybudowanego w roku 1411, na której znajdowała się także szkoła i szpital.
W połowie XVI wieku przy ulicy pojawiły się niewielkie drewniane domki należące do ubogich mieszczan, jednak po usypaniu w latach 1621-24 Wału Zygmuntowskiego Przyrynek został odcięty od Nowej Warszawy.
W połowie XVII pojawia się epizodycznie nazwa ul. Panny Marii (od pobliskiego kościoła), zaś obecna - Przyrynek - w początkach następnego stulecia. Pierwsze obiekty murowane pojawiły się tu w wieku XVII; wtedy to wybudowano pałac Radziwiłłów, w którym na przełomie XVIII/XIX wieku mieściła się loża masońska, i od niej zwano go Pałacem Lucyfera.
Około roku 1765 powstał pałac ks. Doroty Miączyńskiej, żony podskarbiego nadwornego koronnego i kasztelana podlaskiego, Anatazego Miączyńskiego. W roku 1791 ulicę wybrukowano; w roku 1821 do szpitala działającego przy kościele Nawiedzenia NMP przeniesiono przytułek dla starców zwany Szpitalem św. Ducha i Panny Marii działający wcześniej przy Nowomiejskiej 23.
Kilka lat później do pałacu Miączyńskiej przeniesiono inny szpital, działający wcześniej przy kościele Św. Marcina przy ul. Piwnej, zaś sam pałac został przebudowany w okresie 1817-30 przez architekta Aleksandra Groffe, twórcę m. in ratusza w Łomży. W latach 1832 i 1851 ulica została dwukrotnie skrócona w związku z rozszerzeniem , rozebrany potem w związku z poszerzeniem esplanady Cytadeli Warszawskiej, rozebrano wtedy pałac Miączyńskiej i inne budowle znajdujące się przy końcowym odcinku ulicy. W roku 1884 wzniesiono nowe zabudowania Domu Schronienia dla Starców, z pawilonami przy ul. Samborskiej; autorem projektu przebudowy był architekt Adolf Adam Loeve, ojciec znanego architekta Kazimierza Loewego. Około roku 1905 pod nr. 4 wzniesiono budynek domu starców, zaprojektowany przez A. Szreniawę-Oraczewskiego.
Po wytyczeniu w roku 1919 ul. Romana Sanguszki ulica Przyrynek została skrócona po raz kolejny, zaś na jej osi wzniesiono w latach 1925-26 według projektu Antoniego Dygata Gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Zabudowa ulicy została całkowicie zniszczona w roku 1944; po wojnie wzniesiono nie nawiązujące do historii ulicy domy jednorodzinne oraz kilka socrealistycznych trzypiętrowych kamieniczek w historyzującym stylu i gmach zespołu Szkół Architektoniczno - Budowlanych im. Stanisława Noakowskiego.
W roku 1958 na terenie posesji Przyrynek 4 przebito nową ulicę - Burmistrzowską.
Źródło:
Historia
Kościelna jest jedną z ulic wytyczonych już podczas lokacji Nowej Warszawy po roku 1408, kiedy to książę mazowiecki Janusz I Starszy nadał jej przywilej lokacyjny.
Początkowo biegła jedynie wzdłuż Kościoła Nawiedzenia NMP, od którego wzięła swą nazwę, dalszy jej odcinek stanowiła nieutwardzona ścieżka biegnąca do ul.Rybaki, odcięta zabudowaniami na początku XVIII wieku.
Pierwsza zabudowę ulicy obok Kościołą NMP stanowiła przylegająca do niego kamienica zbudowana w początkach XVIII stulecia, oraz oraz drewniane domki i kamieniczki.
Końcowy fragment ulicy, od ul. Zakroczymskiej do ul. Przyrynek, od XV wieku należał do Rynku Nowego Miasta i został do niej przyłączony dopiero w roku 1868.
Pierwsze domy murowane przy ulicy powstały w I połowie XVIII wieku; były to niewielka kamieniczka oraz Pałac Mokronowskich.
Po tym okresie przy ulicy powstawały niczym nie wyróżniające się niewielkie kamieniczki, aż do roku 1770 kiedy u zbiegu z ul. Zakroczymską powstałą wielka kamienica Jakuba Fontany.
W roku 1776 według projektu Szymona Bogumiła Zuga wybudowano przyuliczny pałacyk Teofili Dunin-Brzezińskiej.
W roku 1845 wybudowano drewniane schody stanowiące połączenie z ul. Rybaki, po tym okresie ulica podupadła, lecz wyróżniała się wysokim odsetkiem mieszkańców - chrześcijan wśród ulic Nowego Miasta zdominowanych przez ubogich Żydów.
W roku 1907 powstał projekt regulacji ulicy wraz z jej przedłużeniem i ostatecznie nie zrealizowanym wiaduktem nad ul. Rybaki.
W latach dwudziestych XX wieku powstał jeszcze fragment Kościelnej od ul.Rybaki do ul.Wybrzeże Gdańskiego, nigdy jednak nie doszło do połączenia go w jeden ciąg z górnym odcinkiem ulicy.
Rok 1944 przyniósł całkowite niszczenie zabudowy; ocalał jedynie fragment Kościoła Nawiedzenia NMP. Powojenna odbudowa, z nielicznymi wyjątkami, jest przykładem nie liczenia się z pierwotnym wyglądem kamienic i nadawania im zupełnie nowego wyglądu, przy zachowaniu historyzującego stylu fasad.
Źródło: