Bazylika katedralna św. Floriana Męczennika i św. Michała Archanioła - kościół na warszawskiej Pradze (dzisiejsza dzielnica Praga Północ) wzniesiony w latach 1887-1904 wg projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, twórcy kilkudziesięciu świątyń w Polsce, który uznał go za swoje największe osiągnięcie, pierwotnie jako kościół parafialny.

Ustawiony przy okrągłym wówczas placu, nazwanym później placem Weteranów 1863, przy osi komunikacyjnej Pragi (obecnej Trasie W-Z), miał stanowić przeciwwagę dla prawosławnej cerkwi św. Marii Magdaleny oraz licznych ówczesnych budynków administracji carskiej Rosji. Jego dwie smukłe wieże z miedzianymi dachami pokrytymi zieloną patyną są charakterystycznym elementem Pragi, widocznym z dzisiejszego Mostu Śląsko-Dabrowskiego i ze Starego Miasta. Kościół zbudowany w formie trzynawowej bazyliki z transeptem. Posiada dwie wysokie wieże i trzecią niższą (sygnaturkę). We frontowej elewacji, wykonanej z surowej cegły, nad wejściami umieszczono mozaiki: z postacią Chrystusa, herbem Pragi i herbem pierwszego biskupa warszawsko-praskiego Kazimierza Romaniuka. Również wnętrze utrzymane jest w fakturze ceglanej. Na postumencie w prawej nawie znajduje się barokowa figura św. Floriana - patrona strażaków, który wraz ze św. Michałem Archaniołem jest patronem świątyni.

Forma i układ przestrzenny kościoła nawiązują do tzw. gotyku mazowieckiego lub nadwiślańskiego. Świątynia ta jest traktowana przez znawców architektury jako wzorcowa w polskiej architekturze sakralnej, wzorowało się na niej wielu projektantów innych kościołów.

Konsekrowany w 1901. W latach 20. konstrukcja wysokich wież została naruszona, toteż zostały one obniżone. Kościół wysadzony przez wycofujących się Niemców we wrześniu 1944, odbudowany w staraniem mieszkańców Pragi w nieco zmienionej formie wg projektu Stanisława Marzyńskiego (odbudowa trwała do 1972).

Od 1992 kościół jest katedrą diecezji warszawsko-praskiej. W 1997 uzyskał tytuł bazyliki mniejszej.

W listopadzie 1994 przed kościołem odsłonięto kamień poświęcony ofiarom rzezi Pragi, a w sierpniu 2005 pomnik ks. Ignacego Skorupki.
Źródło: Licencja: CC-BY-SA 3.0 Polska

Ulica Floriańska została wytyczona w roku 1863 jako jedna z czterech ulic odchodzących promieniście od powstałego wtedy Pl. Weteranów 1863 r. Pozostałymi były jej przedłużenie - Aleja Kazimierza Lisieckiego "Dziadka", będąca dziś alejką w Parku Praskim, i kolejna parkowa aleja - ul. Łukasińskiego, której przeciwległy koniec dał początek ul. Jasińskiego.

Rozwój tych terenów związany był z wybudowaniem w latach 1859-64 Mostu Kierbedzia; pierwszym budynkiem usytuowanym przy Pl. Weteranów 1863 r. był jednak dopiero kościół pw. św. św. Michała Archanioła i Floriana wybudowany według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego do roku 1904. Sam plac nazwano wtedy Placem Floriańskim, zaś przy samej Floriańskiej - wtedy Konstantynowskiej - wybudowano u zbiegu u z ul. Jagiellońską Zakład dla Wdów po Poległych Żołnierzach i Oficerach. Inicjatorem budowy zakładu był rosyjski Czerwony Krzyż; po odzyskaniu niepodległości w budynku mieściło się Schronisko dla Weteranów Powstania 1863.

W drewnianych barakach od nr. 4/6 wkrótce rozpoczęło działalność Towarzystwo Kuchni Ruchomej, charytatywnie wydające posiłki ubogim. Po roku 1910 powstały dwie czynszowe kamienice; w większej z nich, pod nr 8, działał w okresie międzywojennym Hotel Wschodni.

W roku 1930 postał gmach mieszczący Wydział Wojskowy Zarządu Miasta, którym kierował generał Edward Szpakowski; w marcu 1942 został on rozstrzelany w Treblince wraz z grupą więźniów z Warszawy - była to zemsta warszawskiego gubernatora Ludwiga Fischera za atak na niemieckich policjantów w Aninie.

Również w roku 1930 powstał budynek domu parafialnego, wzniesionego na tyłach kościoła pw. św. św. Michała Archanioła i Floriana. Bliskość świątyni przyciągnęła na Floriańską liczne zakłady pogrzebowe; działało ich aż cztery. Istniały również punkty gastronomiczne - restauracja Prażanka i kawiarnia Gastronomiczna.

Na należącej do miasta posesji u zbiegu z Szeroką (dziś to ul. Kłopotowskiego) aż do roku 1939 urządzano taneczne zabawy i imprezy rozrywkowe. Sama ulica w okresie okupacji uniknęła zniszczeń; podczas powstania warszawskiego hitlerowcy wycofujący się z dzielnicy podminowali kościół pw. św. św. Michała Archanioła i Floriana; mimo że przy pierwszej detonacji jego mury wytrzymały, kolejna obróciła go w gruzy. Ocalały jedynie dwa zewnętrzne filary transeptu z kamiennymi posągami patronów świątyni. Ostatecznie kościół odbudowano do roku 1970 według projektu Stanisława Marzyńskiego.

Pozostała zabudowa ulicy ocalała, wraz z brukowaną nawierzchnią i stosunkowo długo tu zachowanymi latarniami "pastorałkami", zwanymi tak z racji podobieństwa do atrybutu wyższych duchownych.

Wikipedia