 | Polska › woj. małopolskie › Kraków › Dzielnica I Stare Miasto › ul. Kupa › Synagoga Izaaka |
23 marca 2022 , Synagoga Izaaka
|
Na stronie od 2011 styczeń
15 lat 2 miesiące 30 dni |
 |
synagogi
|
Synagogę ufundował kupiec i przewodniczący https://pl.wiki...iki/Kaha%C5%82"
Budowa opóźniła się ze względu na sprzeciw prepozyta https://pl.wiki.../wiki/Klasztor">klasztoru kanoników regularnych laterańskich przy https://pl.wiki...82a_w_Krakowie">kościele Bożego Ciała, księdza Marcina Kłoczyńskiego, który argumentował swoją decyzję tym, iż bożnica będzie znajdowała się blisko https://pl.wiki...cija%C5%84stwo">chrześcijańskich domów, w związku z czym może zdarzyć się, iż kapłani, niosąc https://pl.wiki...rg/wiki/Wiatyk">wiatyk przejdą koło synagogi, co według niego byłoby wielce niestosowne. Jakubowicz w końcu jednak zdołał przekonać do swoich racji https://pl.wiki...kupi_krakowscy">biskupa krakowskiego https://pl.wiki...i/Jakub_Zadzik">Jakuba Zadzika i w 1644 roku nastąpiło uroczyste otwarcie bożnicy. Jej budowniczym był https://pl.wiki...ki/W%C5%82ochy">włoski architekt https://pl.wiki...ovanni_Trevano">Giovanni Trevano. Inne źródła mówią również o Janie Laitnernie.W 1656 roku, podczas https://pl.wiki...Potop_szwedzki">potopu szwedzkiego synagogę obrabowano, a podczas zarazy z 1679 roku jej opiekunowie uciekli zabierając ze sobą cenne wyposażenie do https://pl.wiki...oga_w_Opatowie">synagogi w Opatowie, skąd już nie wróciło w całości. Pierwszą małą przebudowę przeprowadzono w XIX wieku, przenosząc główne wejście z południowej na zachodnią elewację. W 1924 roku przed wejściem dobudowano dwubiegowe https://pl.wiki...rg/wiki/Schody">schody z https://pl.wiki...iki/Balustrada">balustradami i centralnym gankiem https://pl.wiki...rg/wiki/Arkada">arkadowym, przeznaczonym dla kobiet, które zaprojektował Zygmunt Prokesza. Obok dobudowano również mały budynek, w którym mieściła się ochronka dla głuchoniemych. Do 1939 roku przed synagogą znajdował się obszerny plac, na którym znajdowało się https://pl.wikipedia.org/wiki/Targ">targowisko https://pl.wikipedia.org/wiki/Ryby">rybne.
Podczas https://pl.wiki..._%C5%9Bwiatowa">II wojny światowej hitlerowcy doprowadzili do znacznej dewastacji wnętrza synagogi oraz bezpowrotnego przypadku jej cennego wyposażenia, w tym kutej https://pl.wiki...rg/wiki/Altana">altanowej https://pl.wikipedia.org/wiki/Bima">bimy, która stała w centralnej części budynku. 5 grudnia 1939 roku hitlerowcy nakazali urzędnikowi https://pl.wiki...iki/Kaha%C5%82">gminy żydowskiej Maksymilianowi Redlichowi spalić https://pl.wiki...iki/Sefer_Tora">zwoje Tory. Redlich odmówił, za co został rozstrzelany przed wejściem do bożnicy. Kilka miesięcy później w synagodze urządzono pracownię https://pl.wiki...org/wiki/Teatr">teatralną. W latach 1943-1944 jako malarz dekoracji pracował tu jawnie https://pl.wiki...Tadeusz_Kantor">Tadeusz Kantor.
Po zakończeniu wojny w synagodze przez pewien czas mieściły się https://pl.wiki...azyn_(budowla)">magazyny miejskie. W 1946 roku zniszczoną bożnicę planowano przebudować na świątynię https://pl.wiki...5%82_Katolicki">Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. W międzyczasie nad zniszczonym https://pl.wiki...Aron_ha-kodesz">Aron ha-kodesz powieszono https://pl.wiki...iki/Krzy%C5%BC">krzyż. Plany przerobienia synagogi na https://pl.wiki...5%82_(budynek)">kościół spełzły na niczym, ze względu na protesty Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w https://pl.wiki...ki/Krak%C3%B3w">Krakowie, która starała się odzyskać synagogę.
W latach 50. XX wieku budynek przejął https://pl.wiki...Plastyk%C3%B3w">Związek Polskich Artystów Plastyków