|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 39 głosów | średnia głosów: 6
1899 , Tramwaj gazowy w Jeleniej Górze (typu Dessau, rok 1897). |
Dobre pytanie szukałem w terenie ale nie znalazłem... 2012-02-02 08:02:58 (14 lat temu)
Prawdopodobnie jest przy ul Plac Piastowski ,na wprost od tego słupa met.jest ulica w kierunku na dziś "Studio Olimp" ,dawne Kino ,czyli ulica do Parku Zdrojowego.Dwa budynki stoją do dziś.Zaznaczam jednak że to tyl.moje przypuszczenia. 2012-04-07 15:32:03 (14 lat temu)
do Dariusz Łukasik: W tej pierzei brak podobnych budynków.... 2012-04-07 17:41:20 (14 lat temu)
do TW40: Tak ,ale jest podobny budynek nieco dalej.Stoi przy drodze na "Studio Olimp".ale prawda to nie to miejsce.Ten Tramwaj w ogóle jakoś dziwnie stoi ,jakby na chodniku.Gdzie torowisko na jezdni? 2012-04-07 17:50:30 (14 lat temu)
Budynek podobny do znajdującego sie przy ul .Wolności 254, wygląda to tak jakby kamienica ta została rozbudowana ,tzn.dobudowana druga częsc ,większa ,po wyburzeniu tej "chałupki' ,pomoc Jeleniej Góry wskazana. 2012-05-03 15:30:44 (13 lat temu)
Do porównania: 2012-05-03 15:37:25 (13 lat temu)
do Dariusz Łukasik: Niezwykłe podobieństwo i wszystko by się zgadzało, gdyby (ten potencjalnie wybudowany później w miejscu "chałupki") był późniejszy, tak z ok. 1900 r. On mi jakoś wygląda na powstały ok. 1880 r. (przed powstaniem tramwaju w Jeleniej) a może to jakieś zapóźnienie stylistyczne? W każdym razie to jak dotąd najbardziej sensowny trop... 2012-05-03 15:58:04 (13 lat temu)
Architektonicznie to widac w tej większej części mniej ,więcej ost 15-lecie XIXw. widać tez ze i pózniej był przebudowywany , 2012-05-03 16:02:06 (13 lat temu)
do Dariusz Łukasik: ...i tędy nie przebiegała linia tramwajowa... 2012-05-03 21:14:07 (13 lat temu)
Odgrzeję kotleta. Nie ulega wątpliwości, że tutaj nie było torów. Budynek jest podobny nawet bardzo. Więc albo to jest fotka "pamiątkowa" przy np. wozie wycofanym z ruchu i transportowanym do utylizacji. Ewentualnie całkiem inne miejsce. Tutaj zaczynają się "schody" - gdzie ? Tramwaje gazowe były krótko eksploatowane JG i bardzo mało jest sprawdzonych faktów. Jednym z mniej znanych jest "skrót" przez Nadbrzeżną - omijał górkę. Drugim jest umiejscowienie zajezdni - można domniemywać, że była pomiędzy Urzędem skarbowym a szpitalem na Żeromskiego. Następnym jest inna zajezdnia, nawet ważniejsza bo była paliwowa. Była w Cieplicach w trójkącie Staromiejska - Kryniczna - Marysieńki Sobieskiej. Na Marysieńki jest budynek zbliżony stylem do tego na zdjęciu, ale lata i przebudowy zrobiły swoje. Dzisiaj byłem w pobliżu i budynek jest odnowiony. Całkiem zniknęły cechy podobieństwa. Można jeszcze zobaczyć stary budynek na street view. Komentarz został edytowany przez użytkownika - powód: nowe info 2014-03-08 20:44:01 (12 lat temu)
do slawekh: Jedynie co zostało potwierdzone dla tramwajów gazowych i sam widziałem na własne oczy. (Archiwum w Jeleniej Górze) To zajezdnia tramwajowa która mieściła się na Obrońców Pokoju a wjazd był z tej ulicy jak na dzisiejszy PKS tuż za budynkiem dzisiejszej gazowni. Niestety mapa jest okrojona i nie widać jaki był schemat na zajezdni ale tylko wjazd do niej i opis że to zajezdnia tramwajów gazowych... 2014-03-09 21:56:46 (12 lat temu)
Mam lepszy skan tej fotografii. Wagon ma na tablicy kierunkowej napis Bhf Hirschberg - Hermsdorf (Dworzec JG - Sobieszów). Jesli wierzyć źródłom, linia prowadziła z Dworca dzisiejszymi ulicami 1 Maja, Konopnickiej, pl. Ratuszowy, Długą, Wolności, pl. Piastowski (Cieplice) do Sobieszowa, więc jest to fotografia z tej trasy. 2014-03-09 23:25:44 (12 lat temu)
do mirekjot: Jak masz lepszy skan to podmień to, lub dodaj jako swoje a to się usunie. 2014-03-10 00:10:26 (12 lat temu)
do pawulon: Nie próbowałem jeszcze dodawać fotografii na FP, muszę najpierw poznać stopień skomplikowania takiej operacji, do czego pewnie się kiedyś zabiorę, ale w tym konkretnym przypadku - mój skan pochodzi z zupełnie nowej publikacji, więc niechybnie naruszyłbym prawa autorskie wydawcy. Niemniej ten tutaj istniejący jest też całkiem niezły. 2014-03-10 16:22:12 (12 lat temu)
do mirekjot: Możesz podać tytuł, ? To coś o jeleniogórskich tramwajach? 2014-03-10 17:09:40 (12 lat temu)
do mirekjot: Jeżeli wierzyć to z dworca jechał 1 Maja i skręcał przy kaplicy w na plac, dalej skręcał w lewo na Wolności i przez Cieplice do Sobieszowa. Przez rynek i długą jechał do koszar. Mowa oczywiście o gazowych. Przy koszarach był raczej punkt uzupełniania wody i smarów. Główna zajezdnia była tam gdzie napisałem. Na szybko 2014-03-10 17:53:12 (12 lat temu)
do Dariusz Łukasik: Tytuł "Tramwaje dolnośląskie t. 1, Historia tramwajów w Jeleniej Gorze i Zgorzelcu/Goerlitz"; H. Magoń, J. Podobiński. Wyd. Eurosprinter 2012. Warta uwagi, najpełniejsza jak dotąd monografia tramwajów w Jeleniej Gorze. 2014-03-11 08:53:01 (12 lat temu)
do slawekh: A niby z skąd taka ta pewność że główna lub po prostu zajezdnia znajdowała się na ulicy krynicznej w Cieplicach?. Jest jakieś oryginalne potwierdzenie?. Bo ten plan i tak jest wadliwy na tej Wikipedii. Nie wiem może i była tam jakaś szopa lub coś w tym stylu która to została później po uruchomieniu tramwajów gazowych wybudowana. Czy jest jakieś potwierdzenie o tamtej zajezdni? Niemniej jednak trasa tramwaju gazowego była taka sama jak elektrycznego do Sobieszowa przez Ratusz i Wolności oraz na Obrońców Pokoju przez bankową. Tylko że całkiem możliwe że było też bezpośrednie połączenie z Ratusza przez długą na Wyszyńskiego i dalej na Obrońców Pokoju. Po prostu był na placu koło dawnego pomnika Iwana całkiem inny układ rozjazdu. Zaś co do zajezdni dla tramwajów gazowych to na 100% była ona dokładnie na Obrońców Pokoju wjazd od ulicy za budynkiem gazownictwa a przed budynkiem PKS-u na dzisiejszy dworzec PKS jak się znajduje deptak prowadzący na stanowiska autobusów na którym to znajdowała się hala zajezdni. Niestety brak map dokładnych by pokazywały układ torów na zajezdni ale są inne pokazujące na ten wjazd na zajezdnię. 2014-03-17 21:39:56 (12 lat temu)
do tomwoj: Dodam jeszcze taką ciekawostkę że ta zajezdnia tramwajów gazowych przy Obrońców Pokoju służyła początkowo też dla tramwajów elektrycznych. Jak służyła długo tego już mi nie wiadomo. 2014-03-17 21:47:41 (12 lat temu)
Wg mnie jest to Herischdorf i ulica Hirschberger str. nr 184. Dzisiaj byłby to budynek wyburzony przed villa Hedwig (Wolności 265). Na tej fotce jest to budynek po lewej stronie W budynku mieszkał w 1927 Adolf Scholz i handlował towarami kolonialnymi. Na zdjęciu jest imię Theodor, ale nazwisko powinno być to samo. Po kilkunastu metrach tramwaj skręcał w prawo na "most solny" i wjeżdżał do Cieplic. 2015-01-11 18:02:46 (11 lat temu)
do slawekh: Ale przykład... nic po tej lewej stronie nie widać, poczekajmy może na jakieś zdjęcie z tego czasu tej właśnie strony ob.ulicy Wolności, a ten wielki budynek numer 265 to był chyba ze trzy razxy przebudowywany i rozbudowywany, może nawet ten stary budyneczek o którym myślisz nie zostal wyburzony tylko wchłonięty podczas budowy tejże kamienicy. 2015-01-11 18:28:46 (11 lat temu)
do slawekh: Komentarz został usunięty przez użytkownika 2015-01-11 18:28:46 (11 lat temu)
do Dariusz Łukasik: Dariuszu, villa miała numer 186, jak mówię o nr 184. Zobacz na tej mapie 2015-01-11 18:59:18 (11 lat temu)
do slawekh: Aha , czyli dziś Fryzjer damski i bar Stop jest w tym miejscu? 2015-01-11 19:16:25 (11 lat temu)
do slawekh: Komentarz został usunięty przez użytkownika 2015-01-11 19:16:26 (11 lat temu)
do Dariusz Łukasik: Nie. Fryzjera nie ma na mapie. Budynki o których mówimy były raczej w miejscu dzisiejszej wysepki z trawnikiem i końcówka postoju taxi. Nr 180 to dzisiejsze Wolności 261. 2015-01-11 19:31:34 (11 lat temu)
do slawekh: Komentarz został usunięty przez użytkownika 2015-01-11 19:42:41 (11 lat temu)
do slawekh: Czyli budynek nie istnieje, może kiedyś znajdzie się jakieś szersze ujęcie tej strony ulicy Wolności , przy "Koronie", z widokiem na numer Wolnosci 265 i ulicy PCK ( d.Szymanowskiego). 2015-01-11 19:44:41 (11 lat temu)
do slawekh: Komentarz został usunięty przez użytkownika 2015-01-11 19:44:41 (11 lat temu)
do Dariusz Łukasik: budynek ten czyli na rogu komuny paryskiej a szymanowskiego stał jeszcze w latach 60-tych było tam ogrodnictwo 2015-11-26 13:06:15 (10 lat temu)
do slawekh: zdjecie lotnicze 1938-44 zdaje sie to potwierdzac 2015-12-01 12:10:12 (10 lat temu)
Podmiana 2020-03-22 19:32:54 (6 lat temu)
Widok, który moim zdaniem wskazuje gdzie zrobiono w/w zdjęcie. Obydwu budynków już nie ma. Obydwa zlikwidowano w czasie budowy "centrum przesiadkowego" pod Koroną (1964/1965). Jednocześnie ten słup po prawej odmładza datę zrobienia zdjęcia. Wg mnie będzie to wiosna/lato 1899. Pożegnanie gazowców. 2020-03-22 19:48:54 (6 lat temu)
do slawekh: Słuszna wielkość! Podziękowania! 2020-03-22 20:11:35 (6 lat temu)
do TW40: Stworzyłem obiekt, w razie potrzeby poprawcie :-) 2020-04-13 11:39:21 (6 lat temu)
zastanawia mnie ten prawdopodobnie słup sieci trakcyjnej do tramwajów elektrycznych który widzimy po prawej stronie...moim zdaniem może on tylko potwierdzać date wykonania zdjęcia czyli przed zmianą rozstawu szyn ale po zawieszeniu sieci górnej 2022-06-02 23:44:37 (3 lata temu)
|
|
Na stronie od 2009 grudzień
16 lat 3 miesiące 30 dni |
Pierwsze plany uruchomienia tramwaju konnego w Hirschberg czyli w obecnej Jeleniej Górze, pojawiły się już w 1868 roku. Od dawna istniała bowiem potrzeba połączenia miasta z uzdrowiskami w Cieplicach, Sobieszowie czy w Piechowicach. Planów tych jednak nie zrealizowano.
Nieco później, w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku, podjęto decyzję o uruchomieniu tramwaju gazowego. Wybór tego środka transportu był spowodowany brakiem Elektrowni Miejskiej, a Gazownia Miejska tymczasem już funkcjonowała. Budowę pierwszego odcinka rozpoczęto w 1896 roku. Tramwaj gazowy miał kursować po torze o szerokości 1435 mm. Pierwsza linia zaczynała się pod dworcem kolejowym, biegła do koszar wojskowych i rozpoczęła eksploatację w 1897 roku. Kilka tygodni później uruchomiono drugą linię, biegnącą do obecnego Sobieszowa.
Tramwaje gazowe szybko okazały się być kłopotliwe w eksploatacji. Ich zbyt mała moc powodowała ponadto problemy z pokonywaniem większych wzniesień, w tym przede wszystkim podjazdu na jeleniogórski rynek. To, a także kilka groźnych wypadków włącznie z wybuchem zbiorników z paliwem, spowodowało podjęcie decyzji o likwidacji tramwajów gazowych i przejściu na system elektryczny.
W 1899 roku tramwaje gazowe zniknęły z ulicy Jeleniej Góry. Zastąpione zostały pojazdami elektrycznymi, które po raz pierwszy wyjechały na linię na początku 1900 roku. Jednocześnie postanowiono zmienić rozstaw szyn z 1435 mm na 1000 mm. Wraz z nowym środkiem transportu powstała zajezdnia tramwajowa, mieszcząca się przy obecnej ulicy Wolności. Elektryczne pojazdy szybko powróciły na trasę dawnego tramwaju gazowego. Co ciekawe, już w tamtym okresie pojawiły się plany budowy tramwaju do Szklarskiej Poręby przez Piechowice, a nawet do Karpacza. Zamierzenia władz Jeleniej Góry wyprzedziła jednak kolej, która niedługo później dotarła do obu górskich kurortów.
W 1902 roku, na terenie zajezdni zbudowana została własna elektrownia, z której w prąd zasilano całą sieć tramwajową. Liczba pasażerów z roku na rok rosła, stąd posiadanego taboru również przybywało. Poza wagonami silnikowymi i doczepnymi, zakupiono nawet pojazdy bagażowe, służące do przewozu sprzętu sportowego.
W 1911 roku sieć jeleniogórskich tramwajów znów się powiększyła. Do eksploatacji oddany został odcinek do Podgórzyna Dolnego. Trzy lata później, tramwaje dotarły do Podgórzyna Górnego. W czasie I wojny światowej zawieszono kursowanie tramwajów pasażerskich do końcówki przy koszarach. Powodem była mała frekwencja pasażerów. Tory pozostały jednak aż do 1945 roku, a linia wykorzystywana była do przewozów towarowych.
W kolejnych latach tramwaje funkcjonowały bez większych problemów, stale zwiększając liczbę przewożonych pasażerów. Nawet okres drugiej wojny światowej nie odbił się jakoś znacząco na funkcjonowaniu sieci. Jedynie w 1944 roku pojawił się pomysł budowy linii trolejbusowej, która w przyszłości miałaby zastąpić tramwaje. Plany skończyły się na budowie kilkukilometrowego odcinka, z którego nie skorzystał ani jeden trolejbus.
W maju 1945 z powodu działań wojennych wstrzymano ruch na sieci jeleniogórskich tramwajów Wejście do miasta Armii Czerwonej nie spowodowało jednak większych zniszczeń zarówno taboru jak i infrastruktury. Dzięki temu po kilku dniach można było wznowić funkcjonowanie tramwajów, a niemieckich pracowników z czasem zastąpili polscy motorowi. Nieco później przedsiębiorstwo tramwajowe zostało upaństwowione.
W powojennej rzeczywistości tramwaje wciąż się rozwijały. Na początku lat pięćdziesiątych zbudowano dodatkowe mijanki, które pozwoliły na zwiększenie częstotliwości kursujących pociągów. Wtedy to też tramwaje zniknęły z rynku. Wszystkie linie skierowano na trasę przez ulicę Bankową. W kolejnych latach powiększano teren zajezdni, budując nowe warsztaty naprawcze oraz zaplecze socjalne, poniemieckie wagony tramwajowe zastąpione zostały polskimi wozami 5N, a pod Dworcem Głównym powstała pierwsza w mieście pętla tramwajowa.
W roku 1960 na ulice Jeleniej Góry wyjechały pierwsze autobusy miejskie, rozpoczynając tym samym powolny zmierzch trakcji tramwajowej. W 1964 roku jako pierwszą zlikwidowano trasę z Cieplic do Podgórzyna. Rok później autobus zastąpił tramwaj na linii do Sobieszowa. W Cieplicach, na skrzyżowaniu ulicy Wolności i placu Piastowskiego, zbudowano pętlę dla tramwajów, na której zawracała linia z dworca. Niestety, także i na nią przyszedł czas. 28 kwietnia 1969 był ostatnim dniem funkcjonowania tramwajów. Ich rolę przejęły linie autobusowe numer 4 ( do Przesieki ), 5 ( do Sobieszowa ) i 6 ( na trasie z Dworca do Cieplic ). Pozostałe tramwaje przekazane zostały do Łodzi, Torunia i Bydgoszczy. Głównym powodem likwidacji tramwajów był brak środków na ich modernizację. Jednotorowa linia z wieloma mijankami nie radziła sobie z coraz większymi potrzebami przewozowymi. Jednocześnie, budowa dwóch torów na całej długości trasy wiązałaby się ze sporymi pracami budowlanymi, a co za tym idzie, z dużym nakładem środków pieniężnych. Postanowiono więc postawić na tańsze i znacznie łatwiejsze w realizacji rozwiązanie czyli likwidację tramwajów. Dziś wielu żałuje błędnej decyzji sprzed lat.
Mimo likwidacji tramwaju, sympatia do tego środka transportu pozostała wśród mieszkańców Jeleniej Góry. Najlepszym jej wyrazem są wagony tramwajowe, które powróciły do miasta. Jako pierwszy, w 1996 roku z Elbląga sprowadzony został wóz 5N numer 11. Pojazd usytuowano jako pomnik przed zajezdnią autobusową przy ulicy Wolności 145. W tym samym miejscu, w budynku administracyjnym MZK, oglądnąć można wystawę poświęconą historii jeleniogórskich tramwajów. Kolejny wagon trafił z Bydgoszczy do Podgórzyna, gdzie ustawiony został w miejscu dawnej końcówki, obecnie przystanku autobusowego linii 4 i18, noszącego nazwę "Pod Skałą". Trzeci, najnowszy i zarazem jedyny normalnotorowy wagon stoi na rynku w Jeleniej Górze. Zabytkowa eNka sprowadzona została z Poznania i służy obecnie za miejski punkt informacji turystycznej. Niestety, wagon "upiększony" został graffiti. Ostatni wagon zobaczyć można na jednej z działek przy ulicy Wolności. Do dziś służy jako altana.
Jedną z najbardziej okazałych pamiątek po jeleniogórskich tramwajach jest jednak sama zajezdnia pochodząca 1900 roku, mieszcząca się przy ulicy Wolności numer 161 i 163. Obiekt przetrwał do dnia dzisiejszego w całkiem niezłym stanie, aczkolwiek ciężko tu szukać śladów tramwajów. Obecnie, na terenie zajezdni swoją siedzibę ma Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, które jednak nie robi problemów dla ewentualnych zwiedzających.
Kolejnym śladem bytności tramwajów jest fragment torowiska, zamontowany w przejściu pomiędzy Ratuszem a Siedmioma Domami na rynku w Jeleniej Górze. Tory te pochodzą z oryginalnego torowiska, które kilka lat temu odkryto pod nawierzchnią rynku. Ponadto, tuż obok szyn, w ścianę Ratusza wmurowana została pamiątkowa tablica.
Poza wspomnianymi powyżej obiektami, na terenie całego miasta zachował się szereg innych, mniejszych elementów, pamiętających jeleniogórskie tramwaje. Bez większego trudu odnaleźć można słupy czy rozety. Szczególnie te ostatnie bardzo ładnie wyeksponowane zostały na odnowionych kamienicach w centrum miasta, szczególnie na ulicy 1 Maja.