Kamienica powstała prawdopodobnie w XVII bądź XVIII w. w konwencji barokowej jako budowla szczytowa. W 1805 r. spadkobiercy małżeństwa Skoblów sprzedali posesję, na której znajdował się dom frontowy, podwórze, dom tylny oraz niewielki budynek gospodarczy, małżeństwu młynarskiemu Dorocie i Janowi Weigt za 1500 talarów. Resztę należności zabezpieczono na hipotece.

W 1881 r. właścicielem nieruchomości został Edward Weigt. Na jego zlecenie leszczyński mistrz budowlany Franz Feuer przygotował w 1894 r. kompleksowe projekty podwyższenia o kondygnację i przebudowy barokowego domu szczytowego na nowy w układzie kalenicowym z elewacją o neorenesansowym kostiumie. Wewnątrz, na parterze powiększono sklep kosztem sieni, która została zresztą zaślepiona przez zabudowę nowej klatki schodowej. Komunikację z podwórzem rozwiązano tedy przejściem w kondygnacji piwnicznej. Równocześnie z przebudową i rozbudową kamienicy frontowej, Feuer przygotował też projekt wystawienia nowego budynku tylnego, utrzymanego również w duchu faworyzowanego w tym czasie neorenesansu. Obydwa domy, frontowy i tylny, połączyło wąskie skrzydło oficyny.

W 1907 r. posesję nabył kupiec Emanuel Koch. Wraz ze zmianą właściciela doszło do kolejnej przebudowy kamienicy przyrynkowej. Projekty z 1907 r. opracował ponownie Franz Feuer, a miały one na celu pogłębienie części piwnic pod budynkiem oraz zreorganizowanie piwnicznej komunikacji z podwórzem. Kilka lat później, w 1913 r. cała nieruchomość została przyłączona do centralnego systemu kanalizacyjnego.

W 1921 r. przyrynkowa posesja zmieniła kolejny raz właściciela, którym został mistrz krawiecki Piotr Pawelczak. W 1926 r. nowy właściciel w tylnym trakcie kamienicy zaaranżował pracownię krawiecką. Tym razem projekty budowlane, które dotyczyły reorganizacji układu sieni i części pomieszczeń parteru oraz budowy nowej klatki schodowej, wykreślił już budowniczy Stanisław Śniatecki. Po śmierci ojca, w 1928 r. właścicielami posesji zostali mistrz krawiecki Józef Pawelczak oraz jego brat – kupiec Jan. Niespełna dekadę później, w 1936 r., właścicielami kamienicy zostało małżeństwo Łucja i Antoni Bałdowscy. Nowy posesjonat urządził natychmiast w budynku od strony ul. Tylnej warsztat obuwniczy na piętrze oraz chlewy i pralnię na parterze. Jednocześnie dokonał obniżenia podłogi oraz zmienił okno wystawowe w kamienicy frontowej.

W czasie II wojny światowej dokonano wywłaszczenia Bałdowskich i w 1943 r. właścicielem został Herbert Woyde. Unieważnienia tego aktu dokonano wkrótce po zakończeniu wojny, przekazując własność ponownie w ręce Bałdowskich. W 1951 r. nastąpiła przebudowa parteru budynku tylnego, gdzie ówczesne Państwowe Zakłady Odzieży Miarowej zorganizowały i rozbudowały pracownię krawiecką. Przy okazji prac budowlanych dokonano też podziału podwórza, dzieląc je murowanym parkanem.

Na podstawie decyzji konserwatorskiej z dnia 16 września 1970 r. kamienica została wpisana do rejestru zabytków pod numerem 513/1226.



dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.
Za:

Kamienica powstała na pogorzelisku w 1823 r., zapewne w stylu klasycystycznym. Około 1881 r. została przebudowana i nadbudowana, zyskując częściowo zmieniony układ wnętrz i obecną fasadę neorenesansową.
Kamienica nr 5 to jedna z nielicznych na leszczyńskim Rynku, które powstały całkowicie od podstaw w XIX w. Oto bowiem jeszcze w 1791 r. piekarz Karol Beniamin Weichert kupił od niejakiego Neufeldta pogorzelisko za sumę 120 dukatów względnie 360 talarów reńskich. Parcela przez 30 lat pozostawała niezabudowana, aż w końcu zniecierpliwiony Magistrat wydał piekarzowi w 1820 r. nakaz budowy domu w ciągu trzech lat. Na podstawie zezwolenia magistrackiego z kwietnia 1823 r. Weichert zbudował wreszcie nową kamienicę przyrynkową.

Po śmierci jego i żony Florentyny do dziedziczenia spadku uprawniona była czwórka dzieci, ale właścicielem został również piekarz, Karol Beniamin, który spłacił pozostałe rodzeństwo i został jedynym właścicielem. W tym czasie, czyli na przełomie lat 30. i 40. XIX w., zabudowę posesji stanowiła kamienica frontowa, stajnia, budynek tylny oraz ogród od strony ul. Tylnej. W 1844 r. do współwłasności z Karolem Beniaminem Weichertem dołączyła jego małżonka, Augusta Amalia. Po śmierci męża w 1881 r., sprzedała ona natychmiast posesję kupcowi Jakubowi Dresdnerowi.

Wraz ze zmianą właściciela, a najdalej w ciągu dekady lat 80. XIX w. doszło do przebudowy elewacji oraz części wnętrz kamienicy. Kolejne, symboliczne wszak modernizacje budynku nastąpiły już na początku XX w., czyli w okresie własności zduna Teodora Freundlicha. Za jego czasów budynek został przyłączony do centralnego systemu kanalizacyjnego.

W 1922 r. Freundlich odsprzedał kamienicę polskiemu kupcowi Jakubowi Andrzejewskiemu, którego rodzina opiekowała się nieruchomością przed i po II wojnie światowej.

W dniu 16 września 1970 r. kamienica została wpisana do rejestru zabytków pod numerem 514/1227.



dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.

Za:

Kamienica powstała prawdopodobnie w XVII bądź XVIII w. w konwencji barokowej jako budowla szczytowa. W 1806 r. młynarz Filip Kunze kupił posesję z domem od Karola Gottloba Langera za sumę 2380 talarów. Kwota ta obejmowała nie tylko przyrynkową nieruchomość, w skład której wchodziły dom mieszkalny z oficyną, podwórzem, stajnią i remizą, ale także wiatrak koźlak, który przeszedł również na własność Langera. Po śmierci młynarza Kunzego kamienicę odziedziczyły jego siostry Michalina oraz Anna Maria Kunze.

W 1871 r. nieruchomość została sprzedana za sumę 6000 talarów, a nowymi nabywcami stało się kupieckie małżeństwo Henrietta i Wolf Metisowie. Wkrótce potem, jeszcze w latach 70. XIX w. dokonano kilku nieznacznych modernizacji budynków, ale do fundamentalnej przebudowy doszło w 1883 r., kiedy to kamienica została podwyższona, a jej układ zmieniono ze szczytowego na kalenicowy. Równocześnie doszło do przebudowy bocznego skrzydła kamienicy od strony ul. Tylnej. Wszystkie te projekty przygotował, a później zrealizował, leszczyński mistrz budowlany Josef Wittig.

Kolejne modernizacje nastąpiły w 1904 r., tym razem już według projektów Konrada Wittiga, który dla Metisa zmienił układ okna wystawowego oraz wejście do sklepu. Przy okazji zreorganizowano przestrzeń sieni, gdzie znalazła się nowa klatka schodowa, zamykająca przejście z Rynku na podwórze. W 1905 r. Wittig opracował też projekt przebudowy oficyny od strony ul. Tylnej, ale został on zatwierdzony przez miejskiego radcę budowlanego Heinricha Ramspecka dopiero w styczniu 1914 r. Nie wiadomo też, czy został on zrealizowany, zwłaszcza że było to już krótko przed wybuchem I wojny światowej.

W 1923 r. syn Henryk Metis odsprzedał kamienicę z posesją kupcowi Antoniemu Dzikowskiemu. Ten wkrótce potem dokonał pierwszej przebudowy tylnego budynku, wykonując przejazd w poprzek domu, aby umożliwić wjazd powozowi na podwórze. Kilka lat później, w 1927 r., Dzikowski zgłosił w miejskim urzędzie budowlanym wniosek na przebudowę pomieszczeń sklepowych oraz częściową zabudowę podwórza, gdzie zamierzał stworzyć przestrzeń magazynową dla bławatów. Leszczyńska administracja budowlana przystała na przebudowę pomieszczeń sklepowych, ale nie zezwoliła na zabudowę podwórza. Dzikowski, zgodnie z procedurami odziedziczonymi jeszcze po pruskim prawodawstwie budowlanym, odwołał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w sporze: władze samorządowe contra posesjonat, stanął po stronie tego ostatniego, udzielając mu dyspensy od przepisów budowlanych, pod warunkiem jednak, że zabudowa podwórza otrzyma zadaszenie ze szkła zbrojonego. Na podstawie tego rozstrzygnięcia Dzikowski dokonał częściowej zabudowy podwórza, a przy okazji przebudował również piwnice pod kamienicą. Sklep otrzymał też nowoczesne okno wystawowe z drzwiami wejściowymi do sklepu. Aranżacja ta nie uszła uwadze doktora Bronisława Świderskiego, który w swym Ilustrowanym opisie Leszna i Ziemi Leszczyńskiej zauważył: Po tejże stronie Rynku, zauważymy pod nr 6 pięknie w stylu wielkomiejskim przebudowany dom z olbrzymim nowocześnie urządzonym składem bławatów i konfekcji damskiej A. Dzikowski (s. 333).

W czasie II wojny światowej, w 1943 r. władze okupacyjne dokonały przewłaszczenia mienia Dzikowskiego na Otto Schrotera, zapisując go jako nowego właściciela posesji z kamienicą i sklepem. Po 1945 r. wpis w księdze wieczystej anulowano, przywracając własność kamienicy nr 6 rodzinie Dzikowskich.

Na podstawie decyzji administracyjnej o numerze 515/1228 z dnia 16 września 1970 r. kamienica została objęta ochroną prawną.



dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.

Za:

Kamienica powstała prawdopodobnie w 1766 r., zgodnie z datowaniem przyjętym jeszcze w okresie zaboru pruskiego. Jest domem szczytowym w stylu barokowym, a jego losy od 1805 r. wiążą się z młynarzem Walentynem Rantzem/Rontzem, który odkupił posesję za sumę „rodzinną” 300 talarów od ojca Gottlieba. Na przyrynkowej parceli znajdowały się wówczas dom, budynek tylny oraz szopy względnie skrzydło boczne. Pół wieku później, w latach 50. XIX w., doszło do kolejnej symbolicznej sprzedaży posesji w rodzinie. Tym razem sumę 300 talarów zapłacili córka Dorota Weronika z mężem Franciszkiem Kretschmerem.

W 1883 r. posesja wraz z zabudową przeszła w obce ręce. Od Kretschmerów odkupił ją kupiec Julius Hamburger, który planował istotną przebudowę parteru kamienicy. Zamierzał on w osi centralnej wykonać wejście i sień, zaś symetrycznie po bokach, w osiach skrajnych, miały znajdować się okna wystawowe i wejścia do urządzonych po obu stronach sieni sklepów. Projektu jednak ostatecznie nie zrealizował. Ćwierć wieku później, w 1907 r., nowym właścicielem kamienicy i posesji stała się Joanna Schreiber, która jeszcze w tym samym roku podjęła prace budowlane. W ich efekcie dokonano zwężenia sieni i powiększenia jednego lokalu sklepowego, wprowadzono nową klatkę schodową i zaprojektowano obniżenie piwnic w tylnym trakcie domu. Jednocześnie rozebrano boczne skrzydło, budując w poprzek podwórza tylny budynek z przejazdem na parterze. Na piętrze tegoż budynku urządzono kuchnię i łazienkę, skomunikowane z kamienicą przyrynkową za pomocą wąskiego łącznika.

W 1913 r. posesja z zabudową została włączona do centralnego systemu kanalizacyjnego. Dekadę później, w 1924 r., właścicielka wyremontowała wnętrza i dach kamienicy. W 1926 r. dom frontowy został na nowo otynkowany, a następnie Joanna Schreiber sprzedała nieruchomość leszczyńskiemu kupcowi Mikołajowi Smyczkowi, gwarantując jednak sobie i swej siostrze Adelheid dożywotnie prawo zamieszkiwania w pięciu pokojach domu.

W czasie okupacji hitlerowskiej sklep stał się własnością Wernera Brodecka, a po 1945 r. posesja trafiła ponownie do prawowitego właściciela. W końcu lat 50. XX w. w wąskim podwórzu ustawiono jeszcze murowany kiosk z konfekcją, który spowodował jednak ciasnotę w niewielkiej przestrzeni, wpływając negatywnie na całość zabudowy. Przy okazji tej inwestycji sień w budynku frontowym została wyłożona drewnianą boazerią.

W dniu 16 września 1970 r. kamienica została wpisana do rejestru zabytków, zyskując numer 516/1229.



dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.
Za:

Kamienica powstała prawdopodobnie w XVIII w., być może w jego końcówce, gdyż w okresie zaborów datowano ją na 1805 r. Tymczasem jeszcze z końcem XVIII w. doszło do licytacji masy spadkowej aptekarza Ganke, wskutek czego przyrynkową posesję z kamienicą za sumę 1200 talarów reńskich kupił młynarz Jan Samuel Stiller. Na początku XIX w. na parceli znajdował się dom mieszkalny z dobudówką i podwórzem oraz kilka niedużych budynków tylnych.
Budynek wzniesiono w stylu barokowym i poddano interwencjom budowlanym w latach 1926–1928, kiedy to pojawił się balkon na piętrze fasady, oraz w 1936 r., czego materialnym śladem pozostaje obecna klatka schodowa.

W 1861 r. doszło do przejścia własności na rzecz kupca Adolfa Loewenthala, będącego pełnomocnikiem rodziny Starcków. Dekadę później, w 1873 r., kamienicę nabył jeden ze słynniejszych leszczyńskich kupców i handlarzy, Adolf Pick, trudniący się m.in. sprzedażą cygar. Pick nie prowadził poważnych inwestycji budowlanych w obrębie swej parceli, jedynie w 1914 r. dokonał przyłączenia budynków do centralnego systemu kanalizacyjnego. Wkrótce potem kamienica weszła w posiadanie kupca Alfreda Biberfelda (1914 r.), a ten odsprzedał ją w 1923 r. Antoniemu Marskiemu.

Nowy właściciel, kontynuując tradycję zapoczątkowaną jeszcze przez Picka, prowadził w kamienicy handel wyrobami tytoniowymi. W latach 1926–1928 budowniczy Henryk Rakowski zaprojektował dla Marskiego przebudowę fasady a także częściowo parteru w obrębie lokalu handlowego oraz piętra mieszkalnego. W wyniku tej interwencji budowlanej na fasadzie pojawił się w osi centralnej balkon, powiększone zostały także dwa okna na poddaszu. Natomiast w przyziemiu dokonano niewielkich przesunięć ścian w sieni, zaś na piętrze wykuto drzwi pomiędzy pokojami frontowymi, a w piwnicach zmieniono sklepienia na tyłach domu. Dekadę później, w 1936 r., dokonano ostatniej poważnej interwencji, a mianowicie przebudowano klatkę schodową.

W czasie II wojny światowej kamienica z parcelą znalazła się we władaniu Giselli Weyrauch, która w sklepie tytoniowym urządziła księgarnię. Chcąc ją powiększyć, w 1943 r. wnioskowała nawet o odsprzedanie jej sąsiedniej kamienicy nr 9. Po 1945 r. kamienica wróciła do prawowitych właścicieli, a mianowicie rodziny Marskich. W 1977 r., w wyniku sprzedaży, budynek stał się własnością samorządu miejskiego.


Decyzją konserwatorską z 16 września 1970 r. kamienica została objęta rejestrem zabytków pod numerem 517/1230.

dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.


Za:

Rynek w Lesznie – główny plac miejski w kształcie nieregularnego czworokąta w środkowej części Leszna, na Starym Mieście. Założenie architektoniczne jest objęte ochroną konserwatora zabytków (nr rej.: 385 z 6 lutego 1953)
Data jego wytyczenia nie jest znana, był prawdopodobnie centralnym placem wsi znajdującej się w tym miejscu przed lokowaniem miasta i w obecnym kształcie powstał po 1547. Zachodnia pierzeja tworząca całość z prowadzącą na południe ulicą Kościelną i biegnącą na północ ulicą Gabriela Narutowicza (dawniej Wielka Kościańska) wyznaczają przebieg dawnego traktu prowadzącego ze Śląska do Poznania. Każda pierzeja Rynku posiada inną długość, północna 82 metry, wschodnia 102 metry, południowa 93 metry i zachodnia 108 metrów. Z każdego rogu wychodzą prostopadłe względem siebie dwie ulice. Centralną część zajmuje ratusz, natomiast wzdłuż pierzei znajduje się 37 kamienic w większości pochodzących z lat 1870-1914, wcześniejsza zabudowa uległa zniszczeniu w 1790 w wyniku ogromnego pożaru środkowej części miasta. Wiele z nich kryje w swoich murach pozostałości starszej zabudowy, część w wyniku licznych przebudów zatraciło dawny charakter, najczęściej zmienianym elementem były i są witryny sklepów oraz układ ścian wewnętrznych. W latach 1913-1915 kamienice zostały podłączone do systemu kanalizacji miejskiej. Ostatnia kompleksowa restauracja kamienic miała miejsce przed Centralnymi Dożynkami w 1977, Rynek zamknięto wówczas dla ruchu kołowego. W 1980 wzdłuż wszystkich pierzei posadzono drzewa. Od początku swojego istnienia i w czasach współczesnych miejsce to pełni funkcje reprezentacyjne, handlowe oraz stanowi wyznacznik centrum miasta

Za: