Spośród 19 epitafiów i płyt nagrobnych oraz 2 nagrobków architektonicznych wyróżniają się powstałe w XVI stuleciu i niemal bez reszty związane z władającym wówczas Prochowicami rodem Zedlitzów.

Najokazalsze są nagrobki architektoniczne. Jeden poświęcono zmarłej w 1561 r. Christinie Oppersdorfin (z domu Zedlitz). Przed krucyfiksem stoi niewiasta w długiej szacie z szerokim kołnierzem, w czepcu ze wstążkami na głowie, z lekko przysłoniętą twarzą.

W górnej części nagrobka anioł (geniusz śmierci) wsparł prawą rękę na czaszce, w lewej zaś dzierży gołębia.


Podobny w charakterze jest nagrobek zmarłego w 1563 r. Ottona von Czedlicza i zmarłej o rok później jego żony Elżbiety (z domu Talckenbergin). Elżbietę wyobrażano na nim niczym Christinę, zaś przeciwwagą kompozycyjną jest postać mężczyzny w ornamentowanej zbroi i z mieczem u pasa.

Nekropolii rodu dopełniają nagrobki: Ottona von Czedlicza zmarłego w 1510 r. (postać rycerza w pozycji frontalnej, z głową zwróconą lekko w prawą stronę, w prawej ręce hełm), Hansa von Czedlicza zmarłego w 1527 r. (rycerz wsparł lewą dłoń na mieczu, w prawej trzyma herbowy kontusz. Twarz o niewielkich oczach i wydatnym nosie okalają sumiaste wąsy) i Fabiana Zedlitza, który zmarł w roku 1558 (ukazanego jako rycerz w hełmie z uniesioną przyłbicą, z lewą ręką wspartą na mieczu i kartuszem herbowym w prawej dłoni). Są też niewiasty. Żonę Ottona, zmarłą w 1532 r. Suzanę, ukazano w szacie z dekoltem, w sznurowanym staniku, w długiej, fałdowanej spódnicy z lekko wysuniętą prawą nogą, natomiast zmarłą młodo w 1540 r. Zuzannę z domu Zedlitz wyobrażono jako dziecko w długiej sukience, z tarczą herbową w prawej i jabłkiem w lewej dłoni. Uwagę zwraca spolszczona często forma nazwiska (Czedlicz zamiast Zedlitz), co pośrednio wskazywać może na charakterystyczną formułę "przyciągania kultur". Rosnąca w siłę i uznanie Polska Jagiellonów była chyba na tyle atrakcyjna, by skłaniać ku unifikacji, "wzrastaniu w polskość" panów wiodących się z innych narodowości (odwrotny proces obserwować przecież będziemy u części naszych możnowładców w następnych epokach).

Atrakcją kościoła jest także nagrobek zmarłego w 1551 r. Hansa Schwenckfelda. Specyficzny kartusz herbowy, z przedstawioną z profilu głową zmarłego w spiczastej czapce z chwostem i piórkiem nad czołem wskazuje na powiązanie z Casparem Schwenckfeldem, założycielem i głównym ideologiem sekty schwenckfeldystów (brat Caspara miał na imię Hans). Najprawdopodobniej jest to jedyny poza Osiekiem w gminie Lubin nagrobek członka sekty, której potomkowie żyją do dziś w USA. Wiek XVI, okres gorących religijnych dysput i sporów, miał też swą lokalną wersję w postaci nauk Caspara, którym sprzyjał książę Fryderyk II legnicki. Lakoniczny napis na nagrobku Hansa, iż "znalazł ukojenie w Panu", może być tyleż zwyczajową formułką, co i znakiem zdystansowania się do poglądów Schwenckfelda przez nieznanego fundatora nagrobka.

Wśród innych epitafiów i płyt nagrobnych warto jeszcze wyróżnić te sięgające początków wieku XVI, o mocno już zatartych inskrypcjach i rysunkach. Domniemywać można, iż są ostatnim doczesnym znakiem działalności: zmarłego w 1503 r., bliżej nam nie znanego, plebana (płyta z rysunkiem kielicha) i rycerza (postać w półpancerzu, z włosami obciętymi prosto na wysokości uszu).

Nekropolia w kościele p.w. Św. Andrzeja z pewnością zasługuje na uwagę. Kunszt, z jakim wykonano nagrobki, wysoko świadczy o ich fundatorach - mecenasach pojawiających się dopiero na tym terenie renesansowych prądów, a epitafium Hansa Schwenckfelda uświadamia, że nasi to poprzednicy nie byli wolni także od religijnych rozterek.

za :