Budynek Aparatowni Pomiarowej, obecnie siedziba Muzeum Gazownictwa.

Jeden z najstarszych i najpiękniejszych budynków zespołu fabryki gazu na Woli. Wybudowany w latach 1886 – 1887. Zachował się w zasadzie w niezmienionym stanie i wyróżnia się wyjątkowo obfitym detalem formowanym w cegle.

Budynek składa się z dwóch segmentów, z których zachodni, mieszczący początkowo urządzenia do chłodzenia i oczyszczania gazu jest piętrowy. Wschodni zaś, w którym znajdowały się m.in. olbrzymie liczniki gazu, jest parterowy.

Cechami charakterystycznymi budynku są wysokie, mocno wydłużone okna o gęstym „fabrycznym” szprosowaniu, których łuki zaopatrzono w opaski, liczne fryzy arkadkowe, ceglane kroksztyny oraz lizeny inspirowane architekturą romańską.

Wzdłuż kalenicy stosunkowo wysokiego dachu ciągnie się nadbudówka wywietrznika o żaluzjowych segmentach ścianek. W połowie długości nadbudówki osadzona jest czworoboczna wieżyczka o drewnianej szkieletowej konstrukcji, zwieńczona silnie wydłużonym ostrosłupowym hełmem.

br />
 

Gazownia Warszawska to jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych kompleksów architektury przemysłowej z przełomu XIX i XX wieku. Kompleks powstał w 1888 roku na Woli. Był to czas największego rozwoju produkcji gazu z węgla. W życiu codziennym używano go na masową skalę. Gazownia Warszawska była największą gazownią na terenach polskich znajdujących się pod zaborami. Z kolei w dwudziestoleciu międzywojennym mogła poszczycić się najnowocześniejszą w Europie piecownią „Glover West”. Przedsiębiorstwo dostarczało wtedy gaz do 90 tys. mieszkań oraz 6464 latarni. Kampus przetrwał II wojnę światową w zasadzie w nienaruszonym stanie, jednak do pełni sił produkcyjnych wrócono dopiero w 1950 r.
Wielokrotnie rozbudowywana i modernizowana Gazownia służyła aż do lat 70. XX w., kiedy zrezygnowano z gazu produkowanego z węgla na rzecz gazu ziemnego, co pozwoliło zlikwidować szkodliwość tej produkcji dla środowiska. Wtedy też podjęto decyzję o rozbiórce i złomowaniu wielu maszyn oraz dostosowaniu istniejących budynków do nowych potrzeb zakładu.

Za poprzedniczkę ulicy Marcina Kasprzaka uznaje się ulicę Dworską, powstałą w 1920 r. mniej więcej między ulicą Karolkową, a gen. Józefa Bema w dzisiejszym ciągu Kasprzaka. W latach 30. XX wieku, kawałkiem ulicy kursowały tramwaje, położone tory były drogą dla tramwajów z pobliskiej zajezdni "Wola".

W 1950 r. ulica zmieniła nazwę na Marcina Kasprzaka - w ten sposób postanowiono uhonorować znanego działacza polskiego ruchu rewolucyjnego. Nazwę patrona ulicy, również otrzymały Zakłady Radiowe w Warszawie. W 1954 r. na Kasprzaka wjechał tramwaj linii 11, niedługo potem dojeżdżały tu wagony linii 5 bis, pętla dla tych dwóch połączeń znajdowała się na skrzyżowaniu Kasprzaka/Skierniewicka. Autobus dotarł na Kasprzaka dopiero 13 stycznia 1964 r. była to linia 163, łącząca Górce ze Śródmieściem. W 1963 r. otwarto nową trasę tramwajową w ciągu ulic: Prosta (od obecnego ronda Daszyńskiego) - Kasprzaka - aleja Prymasa Tysiąclecia (wówczas: Nowo-Bema, później al. Rewolucji Październikowej) wraz z tymczasowym krańcem u zbiegu al. Prymasa Tysiąclecia z Kasprzaka. Jednocześnie z otwarciem nowej trasy odcięto niewielki fragment trasy wzdłuż ulicy Skierniewickiej na południe od Kasprzaka. Oficjalnie przebicie 4-kilometrowej ulicy miało miejsce 4 grudnia 1964 roku i połączyła ona Wolę ze Śródmieściem.
W 1990 r. odcinek trasy tramwajowej między Skierniewicką a al. Prymasa Tysiąclecia został całkowicie zlikwidowany, do dzisiaj jednak nie rozebrano torowiska i części sieci trakcyjnej, która obecnie niszczeje i przywraca nadzieje, na szybką reaktywację pojazdów szynowych. Nie wydaje się to jednak możliwe, z uwagi na to, że nie byłoby którędy wytyczyć trasy za al. Prymasa Tysiąclecia. Na początku lat 90. XX wieku zakłady radiowe zostały zlikwidowane; obecnie przebudowane budynki ZRK pełnią funkcje biurowe i są siedzibą kilku banków. W jednym z budynków urzęduje Teatr na Woli.

Wikipedia