Według tradycji kościół został wybudowany w 1205 roku, pierwsza wzmianka o proboszczu pochodzi z 1246 roku. W roku 1300 miasto nawiedził wielki pożar, ucierpiał również Kościół Farny. Obecna, gotycka, bryła kościoła pochodzi z XIV wiecznej odbudowy. W 1416 roku z raciborskiego zamku przeniesiono do kościoła farnego kapitułę, a sam kościół podniesiono do rangi kolegiaty. Podczas II wojny światowej kościół znacznie ucierpiał, bezpowrotnie utracił wiele z zabytkowego wyposażenia (barokowe stalle, gotycka kustodia, wiele starodruków z archiwum kolegiackiego). Od zachodu do kościoła przylega tak zwana Kaplica Polska, od południa kapitularz.

Od wieków Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny był główną świątynią miasta. Obecnie, oprócz funkcji parafialnych w kościele odbywają się uroczystości patriotyczno-religijne oraz częste koncerty organowe.



Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, został z dniem 7 listopada 2019 r. administracyjnie przeniesiony z rejestru zabytków nr 19/48 (data wpisu 20 stycznia 1948 r.), do rejestru zabytków województwa śląskiego pod nr A/573/2019.