Koloruj
 | Polska › woj. świętokrzyskie › powiat sandomierski › Klimontów › ul. Herman Heleny › Kościół Najświętszej Maryi Panny i św. Jacka |
1967 , Dawny klasztor dominikański, a dalej kościół św. Józefa i rynek w Klimontowie.
|
Na stronie od 2021 kwiecień
5 lat 0 miesięcy 15 dni |
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Zespół Klasztorny Dominikanów należy do najcenniejszych obiektów tego typu z 1. poł. XVII w. w Małopolsce. Jego architektura łączy formy późnogotyckie, manierystyczne i wczesnobarokowe, co jest zasługą twórców- warsztatu muratorskiego Gaspara i Sebastiana Fodigów, uznanych włoskich artystów osiadłych w Chęcinach na pocz. XVII w. Podobnie wybitnymi wartościami zabytkowymi cechuje się bogate i różnorodne wyposażenia świątyni z XIV-XIX wieku. Na szczególną uwagę wśród niego zasługują: malowana szafa Bractwa Różańcowego z 4 ćw. XVII w. i ołtarz św. Krzyża z ok. 1650 r. o obudowie z motywem drzewa Jessego (oba wyróżniają się rzadkim, programem ikonograficznym), unikatowa moskiewska ikona Matki Bożej z Jezusem z XIV w. (?) oraz zespół obiektów snycerki i stolarki rokokowej wykonany przez Jana Nowakowskiego z warsztatem (jednego z najlepszych działających w województwie sandomierskim w 4 ćw. XVIII - pocz. XIX wieku naśladowców stylistyki Macieja Polejowskiego).
Jan Ossoliński, chcąc odrobić straty poniesione przez Kościół na okolicznych terenach (do 1620 w Goźlicach był zbór kalwiński), podjął w 1613 r. decyzję o sprowadzeniu do Klimontowa Dominikanów.
Dopiero od niedawna wiadomo, że budowniczymi kościoła św. Jacka byli Casper i Sebastian Fodygowie i było to prawdopodobnie ich ostatnie dzieło (prace rozpoczęli w 1617 i ukończyli po trzech latach). Dużą część klasztoru wybudowano do 1623 r. Przez kolejne lata wykańczano go, być może nawet jeszcze w II połowie XVII wieku.Po III rozbiorze Polski prawie cały klasztor zamieniono na wojskowy lazaret. Głośna była historia o epidemii, która panowała wtedy wśród żołnierzy, a która zakończyła się dopiero za sprawą obrazu Matki Boskiej, do którego chorzy zaczęli się modlić.W 1878, po kolejnym pożarze miasta, wprowadziło się do budynku kilkanaście biednych rodzin i sąd ziemski, utrudniając życie kilku zakonnikom, którzy jeszcze tam mieszkali. W budynku klasztoru żyło ich zwykle kilkunastu. Nie było nowicjatu. Ostatni - Korneli Mikusiński - zmarł w 1901 r. kończąc tym samym historię zakonu Dominikanów w Klimontowie.Po I Wojnie Światowej budynek związany był z edukacją - najpierw była tam szkoła powszechna, a po II Wojnie Światowej, aż do 2005 roku - Liceum Ogólnokształcące.Aktualnie budynek jest w trakcie remontu.
Konwent dominikański w Klimontowie ufundował w 1613 r. wojewoda sandomierski Jan Zbigniew Ossoliński. W latach 1617-19 (?) warsztat muratorski Gaspara i Sebastiana Fodigów z Chęcin wzniósł świątynię klasztorną. Wedle zamysłów fundatora miała ona być mauzoleum rodowym Ossolińskich. W 1620 r. umieszczono w niej ikonę Matki Boskiej z Jezusem (sprowadzoną z Moskwy w latach 1609-18 ?), która wkrótce zasłynęła licznymi łaskami. Najpewniej również wówczas wspomniani muratorzy rozpoczęli budowę budynków klasztornych. Nie były one jeszcze gotowe w 1633 r.- w momencie konsekracji kościoła pw. NMP i św. Jacka; najpewniej zostały ukończone kilka lat później. Przed 1650 r. wymieniono część wyposażenia świątyni. Po pożarze w 1688 r. założenie dominikańskie wyremontowano do r. 1693. Następne prace budowlane wykonano tutaj po r. 1735, m.in. najpewniej wówczas wystawiono przy klasztorze wieżę (?). W latach 1751 i 1761 r. budynki konwentu zniszczył pożar, co w latach 60-70. XVIII w. wykorzystano do ich przebudowy. Ponownie były remontowane w latach 1785-6 przez bliżej nieustalonego włoskiego muratora. W latach 1792-97 umieszczono w nich dom poprawy dla zakonników. W związku z tym w latach 1794-99 muratorzy Jan Cholewiński i Królikowski przeprowadzili znaczące prace budowlane (m.in. ten drugi wykonał mur i bramę od strony miasta). Podobnie, kompleksowy charakter miała modernizacja wyposażenia świątyni, wykonana w latach 1800-1 przez snycerza Jana Nowakowskiego z warsztatem i malarzy-pozłotników Ignacego Kozłowskiego, Walentego Michniewskiego i Zarudzkiego. Kolejny pożar nawiedził klasztor w 1825 roku. Jak by tego było mało w 1864 r. władze rosyjskie uznały go za „etatowy” i znacjonalizowały jego uposażenie, w wyniku czego wielu zakonników musiało opuścić Klimontów. W znacznym stopniu nie zamieszkałe budynki klasztorne zaczęły popadać w ruinę. W 1875 r. decyzją władz zostały wyremontowane, a w latach 1878-1885 r. mieszkali w nich świeccy. W 1901 r. po śmierci ostatniego dominikanina wykonano remont kościoła i jego wyposażenia. W 1902 r. świątynia stała się filią miejscowej parafii, a klasztor przejęły władzę lokalne. Po remoncie z lat 1905-9 umieszczono w nim urząd gminny, mieszkania dla urzędników i areszt. Po 1918 r. umieszczono tu szkołę powszechną, a od 1946 r. liceum, co w kolejnych dziesięcioleciach spowodowało liczne przekształcenia w całym konwencie. Równocześnie obiekt ten (kościół i jego wyposażenie) poddawane były pracom restauratorskim i konserwatorskim – m.in. w latach 1963-64, 1986- 2000 i 2003. Wiele zmian w statusie założenia przyniósł pocz. XXI w., ponieważ w 2002 r. nadano świątyni status rektoralnej, a w 2005 r. wyprowadzono z klasztoru do nowego budynku liceum. W latach 2006-12 wykonano gruntowną restaurację kościoła i części jego wyposażenia. Podobny zakres mają prowadzone w klasztorze od 2009 r. prace budowlano-konserwatorskie związane z przeznaczaniem go na Dom Pielgrzyma.
______________________________________________________________
/p>