W wąwozie skansenu w sąsiedztwie dworu z Żyrzyna, na starej wierzbie, znajduje się figura Matki Boskiej Królowej Polski. Autorem rzeźby jest Jan Pastuszek, rzeźbiarz z Majdanu Nepryskiego, który wykonał ją w 2006 roku. Natchnieniem do powstania i umieszczenia w skansenie lubelskim tej rzeźby w drewnie była rycina wykonana około 1856 r. przez nauczycielkę rysunku w Instytucie Wychowania Panien w Puławach – Barbarę Czernow. Rycina ukazuje ową figurę Matki Boskiej Królowej Polski „Na Kępie” w Puławach. Figura została ustawiona pomiędzy konarami na potężnym drzewie, a tuż pod nią stoi kolumna z wazą na kwiaty, a także płyta z napisem: „Dobrej Matce, Wdzięczne Dzieci”. Figura ta była dedykowana Izabeli z Flemingów Czartoryskiej przez jej córkę Zofię z Czartoryskich Zamoyską. W czasie niewoli, kiedy carski zaborca zabraniał i surowo tępił wszelkie poczynania patriotyczne, owa figura – skryta na ukochanej przez Czartoryskich „Kępie” – wyrażała jeszcze inne znaczenie, była znaczącym przesłaniem zniewolonego Narodu do Jego Opiekunki Maryi Królowej Polski. Losy tej figury nie są znane, nie wiadomo w jakich okolicznościach i w jakim czasie przestała istnieć na puławskiej „Kępie”, oraz czy uległa zniszczeniu przez carskich prześladowców, a może zniszczyły ją burze, bądź huragany? Nie ma żadnych śladów w historii Puław. Przedstawiona w ten sposób ta historyczna sceneria (figura, kolumna z wazą i głaz-pomnik) w wąwozie ogrodu krajobrazowego przy dworze z Żyrzyna w Muzeum Wsi Lubelskiej jest szczególnie ważna i ma symboliczne znaczenie. Jest wyrazem hołdu oddanym inicjatorce pierwszego narodowego muzeum, a także twórczyni polskiego ogrodu romantycznego – Izabeli ks. Czartoryskiej, w 260 rocznicę jej urodzin.

Źródło; Eliza S.