Twierdza Zegrze – wzniesiona w latach 1892-95 rosyjska twierdza, broniąca przeprawy przez Narew na północ od Warszawy.

Wzniesione przez Rosjan w latach 1892-95 umocnienia na wysokim, północnym brzegu Narwi składały się z dwóch fortów połączonych wałem - tzw. Umocnienia Dużego i Umocnienia Małego. Forty, zmodernizowane w latach 1902-1907, były jednymi z najnowocześniejszych i najbardziej nowatorskich umocnień, wzniesionych przez inżynierów rosyjskich. Podczas budowy zastosowano wiele rozwiązań typowych dla fortyfikacji górskiej. Na potrzeby twierdzy powstały zespoły koszarowe w Zegrzu i w Zagrobach oraz siedem magazynów amunicji.
Fort Umocnienie Duże, kaponiera czołowa

Twierdza w Zegrzu stanowiła jeden z kluczowych elementów tzw. polskiego trójkąta Warszawskiego Rejonu Fortecznego, składającego się - oprócz niej - z Twierdzy Nowogeorgijewsk (Twierdzy Modlin) i Twierdzy Warszawa. Trójkąt uzupełniały m.in. forty w Dębem i Beniaminowie, podporządkowane administracyjnie Twierdzy Zegrze. Z dniem 28 listopada 1918 dowódcą twierdzy i komendantem garnizonu mianowany został płk art. Olgierd Pożerski.

Obecnie Umocnienie Duże jest własnością Narodowego Banku Polskiego, który planował wzniesienie tam składnicy środków płatniczych oraz centrum rozliczeniowego. Miało się to odbyć kosztem zniszczenia dużej części umocnień, posiadających wysoką wartość historyczną, zabytkową i turystyczną. Plany budowy skarbca NBP zakończyły się fiaskiem. Przeciągający się od 2005 roku przetarg nie wyłonił zwycięzcy gdyż oferenci zażądali niemal trzykrotnie więcej (ok. 500 mln zł) niż bank planował poświęcić na tą inwestycję (170 mln zł). Ostatecznie 3 listopada 2009 roku ogłoszono przetarg na sprzedaż fortu Umocnienie Duże. Rozstrzygnięcie 21 stycznia 2010 roku, cena wywoławcza 28 mln zł.

Umocnienie Małe należy do wojskowego Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu. Obydwa forty są w dobrym stanie zachowania.


źródło:
autor:
licencja: