W 1950 r. rozpoczęto budowę nowego żelbetowego mostu, który miał zastąpić prowizoryczny most drewniany zniszczony podczas powodzi w 1946. Most uroczyście otwarto w 1953 r. i nazwano go Mostem Przyjaźni. Budowa mostu była sfinansowana przez Polskę i Czechosłowację.

Źródło

/p>

Zrębem przyszłej granicy polsko-czechosłowackiej ustalonej po I wojnie światowej była dotychczasowa granica pomiędzy Galicją, oficjalnie nazywaną Królestwem Galicji i Lodomerii, i Królestwem Węgierskim, krajami wchodzącymi w skład Cesarstwa Austro-Węgier, a tożsama z przedrozbiorową granicą polsko-węgierską. W obliczu sytuacji, w jakiej znalazło się pod koniec wojny to wielonarodowe państwo, z inicjatywy polskich posłów do parlamentu austriackiego 28 października 1918 powołana została w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna, która ustanowiła tymczasową admistrację na terenie Galicji. Jednocześnie tego samego dnia proklamowano w Pradze Republikę Czechosłowacką. W wyniku dążeń działaczy słowackiego ruchu narodowego do wyzwolenia się spod tysiącletniej dominacji węgierskiej Słowaczyzna (polskie historyczne określenie dzisiejszej Słowacji) zajmująca większość terenów Górnych Węgier stała się cześcią tego nowego organizmu państwowego. Oba wydarzenia można uznać za początek istnienia granicy polsko-czechosłowackiej, choć jeszcze nie uznanej przez obie strony za ostatecznie obowiązującą. 

Granica oddzielała od siebie dwa nowo powstałe państwa, które nie brały udziału w wielkiej wojnie, ale były traktowane przez zachodnie mocarstwa jako państwa z nimi sprzymierzone. Dlatego też granica ta nie była przedmiotem powojennych traktatów zawartych z tzw. państwami centralnymi. Próby porozumienia się z Pragą w sprawie wspólnej granicy czynione przez stronę polską pod koniec 1918 r. okazały sie bezskuteczne. Przyczyną tego było przeciwstawne podejście do kwestii granic po obu jej stronach. Czesi i Słowacy uważali, że mają prawo do wszystkich terenów leżących w historycznych granicach Czech (czyli także do Śląska), jak i Słowacji będacej dotychczas częścią Węgier, niezależnie od tego kto je zamieszkiwał. Strona polska opierająca się na uznawanym już powszechnie prawie narodów do samostanowienia uważała za konieczne włączenie w swoje granice również terenów od dawna zamieszkanych w większości przez ludność deklarującą narodowość polską, choć nienależących przed rozbiorami do Polski. Głównym przedmiotem sporu była przynależność Śląska Cieszyńskiego, Górnej Orawy i północnego Spiszu. 

Księstwo Cieszyńskie od wieków zamieszkane było przez Polaków (ich udział wynosił ok. 60 %) i Czechów (udział 27 %) oraz Niemców, z tym że zdecydowana większość ludności czeskiej skupiona była w zachodniej części księstwa (powiat frydecki). Mimo sporego napływu imigrantów z Moraw i Galicji pod koniec XIX w. głównie do rozwijającego się wtedy ostrawsko-karwińskiego okręgu przemysłowego (ponad 20 % populacji księstwa) proporcje udziałów do momentu wybuchu I wojny światowej nie uległy zmianie. W powiecie cieszyńskim, którego tylko niewielki fragment rozciągał się na wschód od Olzy, Polacy stanowili prawie 90 % ludności, Czesi tylko 6 %, a w powiecie frysztackim odpowiednio 70 i 20 %. W Cieszynie jedynie 5 % mieszkańców było Czechami. 

19 października 1918 r. powstała polska Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego, której celem było przejęcie administracji na terenach zamieszkanych w większości przez ludność polską i przygotowanie ich do włączenia w granice odrodzonej Polski. Dwa dni później powstał też Czeski Komitet Narodowy mający wsparcie rządu czechosłowackiego. 5 listopada oba organy zawarły porozumienie o podziale księstwa według kryterium narodowościowego przy założeniu, że ostateczne ustalenie granicy nastąpi w wyniku porozumienia miedzyrządowego. Jednak władze w Pradze wykorzystując ciche poparcie dla swoich dążeń szczególnie ze strony Francji zdecydowały się na akcję zbrojną. 23 stycznia 1919 r. wojska czechosłowackie wkroczyły na teren księstwa i pokonały niewielkie siły polskie zmuszając je do wycofania się aż na linię Wisły. 3 lutego pod naciskiem państw Ententy zawarto rozejm i ustalono linię demarkacyjną dzielącą księstwo mniej więcej na pół. Po stronie czeskiej rozpoczęły się wtedy dotkliwe prześladowania osób czynnie opowiadających się za przynależnością tych ziem do Polski.

Kilka wieków wcześniej w okresie intensyfikacji osadnictwa na północnych terenach węgierskich komitatów Orawa i Spisz rozpoczął się stopniowy równoczesny napływ ludności słowackiej z południa i polskiej z północny. Na Orawie Polacy zasiedlali głównie obszary rozciagające sie wzdłuż granicy, a na Spiszu te położone na północ od rzeki Poprad. Jednak w obu rejonach ogólnie polska świadomość narodowa ludności nie była w pełni rozwinięta. Mimo to w listopadzie 1918 r. znaczna część mieszkańców wyraziła wolę przyłączenia tych terenów do Polski. W dniach 6-8 listopada przybyły tam polskie oddziały wojskowe dla ochrony tworzonej już tymczasowej polskiej administracji. W połowie listopada w Lubowli na Spiszu powstał Polski Komitet Narodowy. Na początku grudnia wojska węgierskie opuściły te rejony, a w ich miejsce przybyły oddziały armii czechosłowackiej. W końcu roku ustalono tymczasowe rozgraniczenie na Orawie na linii Babia Góra - Głodówka (po stronie polskiej), a na Spiszu od Tatr wzdłuż grzbietu Magury Spiskiej i dalej na wschód od Kamionki do Małego Lipnika nad Popradem. W połowie stycznia polskie wojska zostały wycofane, a stało się tak na skutek podstępu ze strony czechosłowackiej, która powołała się na niepotwierdzone później ustalenia z przedstawicielem Ententy. W wyniku tego cały omawiany obszar zajęły wojska strony przeciwnej. W takiej sytuacji Polacy postanowili przedstawić sprawę sporu o te tereny na rozpoczętej w styczniu konferencji międzynarodowej w Wersalu.

Przebieg dalszego ciągu wspólnej granicy na wschód od rzeki Poprad już nie wzbudzał żadnych kontrowersji tak w Polsce jak i w Czechosłowacji. Jedynie niepewne było to, gdzie będzie kończyć się ta granica. A wynikało to z tego, że na całym tym odcinku granicy po obu jej stronach żyli Rusini i Ukraińcy, którzy w momencie rozpadu Austro-Węgier również postanowili walczyć o niezależność państwową. 19 października 1918 r. we Lwowie powstała Ukraińska Rada Narodowa, która 13 listopada proklamowała utworzenie niepodległej Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej na terenie wschodniej Galicji i sąsiednich ziem rusińskich znajdujących się dotychczas w granicach monarchii habsburskiej. W grudniu 1918 r. ukraińskie siły opanowały na zachodzie tereny do linii Cisna - Sanok - Przemyśl - Rawa Ruska - Bełz, ale bez Lwowa. Działania wojsk polskich uniemożliwiły planowane zajęcie ziem aż do Sanu wraz z Łemkowszczyzną. Na początku lutego państwa Ententy zaproponowały zawarcie rozejmu i ustalenie linii demarkacyjnej prowadzącej od Przełęczy Wereckiej przez Stryj i po wschodniej stronie Lwowa do Bugu. Propozycja została odrzucona przez Ukraińców. W wyniku ofensywy polskiej przeprowadzonej w kwietniu i maju z pomocą wojsk rumuńskich, które wkroczyły od południa, wojska ZRL zmuszone zostały do ewakuowania się za Zbrucz. 25 czerwca 1919 r. konferencja paryska zatwierdziła tymczasową administrację polską we wschodniej Galicji. Z kolei po południowej stronie granicy wojska czechosłowackie w ramach działań zbrojnych przeciwko Węgrom wkroczyły 12 stycznia na teren Zakarpacia, gdzie wcześniej przedstawiciele ludności rusińskiej podjęli próbę uniezależnienia się od Węgier. Do końca czerwca prawie cały ten rejon został opanowany. Ostateczne przyłączenie Zakarpacia do Czechosłowacji potwierdził traktat pokojowy w Trianon podpisany 4 czerwca 1920 r. przez państwa Ententy z Węgrami, w którym ustalono m.in. przebieg granicy czechosłowacko-rumuńskiej, i która zarazem wyznaczyła punkt końcowy granicy polsko-czechosłowackiej. Traktat ten jednocześnie usankcjonował oderwanie Słowacji od Węgier, czyli formalnie zatwierdził dawną granicę Galicji z Węgrami jako granicę polsko-czechosłowacką.

Tymczasem kolejne nieudane próby miediacji w sprawie ustalenia granicy na Śląsku, Orawie i Spiszu z powodu nieprzejednanej postawy rządu czechosłowackiego zmusiły Radę Najwyższą państw Ententy do podjęcia 27 września 1919 r. decyzji o zorganizowaniu plebiscytów na spornych terenach. Wyznaczony początkowo termin akcji plebiscytowych był przesuwany, aż latem 1920 r. w obliczu pogorszenia się sytuacji Polski w związku z wojną z bolszewikami władze polskie liczące na pomoc mocarstw zachodnich zgodziły się na rezygnację z plebiscytów i określenie granic na obszarach plebiscytowych na drodze arbitrażu międzynarodowego. 28 lipca Rada Ambasadorów pod wpływem Francji sprzyjającej władzom w Pradze zdecydowała o podziale bez uwzględniania zasięgu terenów zamieszkanych w większości przez ludność polską. Cieszyn został podzielony granicą, a cały karwiński okręg przemysłowy przyznano Czechosłowacji. Poza tym do Polski przyłączono tylko niewielkie położone najdalej na północ fragmenty Orawy i Spiszu. Wkrótce po tym władze czechosłowackie przystąpiły do realizacji planu czechizacji ludności polskiej na Śląsku Cieszyńskim, którego elementem m.in. było np. zmuszanie Polaków poprzez różne formy szantażu i zastraszania do deklarowania podczas spisu ludnościowego w 1921 r. opcji czeskiej lub w ostateczności śląskiej uznawanej za równoznaczną z czeską, i posuwanie się do stosowanego na znaczną skalę fałszowania formularzy spisowych. Wyniki tak przeprowadzonego spisu wykazały na tzw. Zaolziu (powiat cieszyński i frysztacki) liczebność Czechów prawie dwukrotnie większą niż liczebność Polaków. W rzeczywistości proporcje były odwrotne i kształtowały się w przybliżeniu jak 1 do 3.

21 marca 1921 r. przeprowadzono plebiscyt na należącym do Niemiec Górnym Śląsku. 20 października Rada Ambasadorów zdecydowała o przebiegu nowej granicy polsko-niemieckiej na terenie objętym plebiscytem, co w rezultacie spowodowało wydłużenie granicy polsko-czechosłowackiej o fragment będący dotąd granicą niemiecko-czechosłowacką i kończący się teraz trójstykiem granic przy ujściu Olzy do Odry. W 1924 r. jeszcze na wniosek Polski nastąpiła korekta granicy na Orawie - za zachodnią część gruntów wsi Lipnica Wielka od 1920 r. odciętych granicą oddane zostały wsie Głodówka i Sucha Góra.

29 września 1938 r. Wielka Brytania, Francja Włochy podpisały z Niemcami układ monachijski wymuszający na Czechosłowacji przekazanie Niemcom tzw. Kraju Sudetów. Polski rząd powołując się na obawy, że w granicach terenów oddanych na żądanie Hitlera może znaleźć się także zachodni fragment powiatu frysztackiego na Zaolziu, i wykorzystując zaistniałą sytuację 30 września skierował do rządu w Pradze ultimatum z żądaniem pokojowego przekazania Polsce terenów zamieszkanych przez Polaków, a nieprzyłączonych w 1920 r. na skutek arbitralnej decyzji Rady Ambasadorów o podziale Śląska Cieszyńskiego. 1 października rząd czechosłowacki zgodził się na spełnienie żądania i ustalony został zasięg przekazanych gmin. 2 października wojsko polskie wkroczyło do Cieszyna, a do 12 października zajęto cały obszar Zaolzia. Ludność czeską objęły szeroko zakrojone restrykcje, które usprawiedliwiano tym, że wcześniej władze czachosłowackie w podobny sposób traktowały Polaków. Spowodowało to emigrację ok. 30 tys. osób narodowści czeskiej. 30 grudnia 1938 r. na podstawie porozumienia o ustaleniu granicy Czechosłowacja przekazała Polsce jeszcze m.in. rejon Czadcy, gdzie granicę poprowadzono wzdłuż linii kolejowej ze Zwardonia do stacji Czierne zlokalizowanej na trasie do Cieszyna, dalej Głodówkę i Suchą Górę na Orawie, dolinę Białej Wody z Jaworzyną w Tatrach, Leśnicę w Pieninach oraz kilka innych mniej znaczących skrawków terenu ze strony słowackiej. 

Po zajęciu Czech przez wojska niemieckie i utworzeniu 15 marca 1939 r. Protektoratu Czech i Moraw dotychczasowa granica na północ od grzbietu Beskidu Śląsko-Morawskiego do Odry stała się granicą z III Rzeszą, do której włączono Protektorat. 14 marca powstała Republika Słowacka. W tym samym czasie Ukraina Karpacka (Zakarpacie) posiadająca od listopada 1938 r. autonomię w ramach federacyjnego już państwa Czecho-Słowacji także ogłosiła niepodległość. Jednakże wojska węgierskie natychmiast wkroczyły na Zakarpacie, które 23 marca zostało przyłączone do Węgier. Dotychczasowa granica polsko-czechosłowacka zmieniła się w granicę Polski z trzema państwami bez wprowadzania przy tym zmian przebiegu. Granica polsko-słowacka łaczyła się z granicą polsko-węgierską na szczycie góry Czerenin w Bieszczadach.

Skutkiem agresji Niemiec na Polskę 1 września 1939 r. i udziału w niej wojsk słowackich było przekazanie na powrót Słowacji terenów oddanych Polsce w wyniku korekty granicy w 1938 r. A po zawarciu 21 listopada układu niemiecko-słowackiego także terenów Spiszu i Orawy przyłączonych do Polski w 1920 r. Po zakończeniu II wojny światowej starania strony polskiej o zachowanie granicy polsko-czechosłowackiej na wschód od Odry w kształcie ustalonym w 1938 r. ze względu na naciski ze strony Stalina okazały się bezskuteczne i przywrócona została granica z 1920 r. jednocześnie skrócona na wschodzie po wytyczeniu nowej granicy polsko-radzieckiej i aneksji Zakarpacia przez ZSRR.

Ulica powstała w 1775 r. (według kroniki Kaufmanna) i pierwotnie przypisana była do dzielnicy Kamieniec, a w późniejszym okresie również do Saskiej Kępy, czyli Brandysa, gdyż areał Saskiej Kępy został wydzielony z Brandysa. Początkowo w miejscu tym biegła aleja topolowa z nieliczną jeszcze podmiejską zabudową. Jej pierwotna nazwa brzmiała Cesarska Droga - Kaiserstrasse. Po 1790 r. nazwę zmieniono na Droga Rzeszy - Reichs Strasse (stosowano również zamiennik Aerarial-Straße lub Ärarialstraße, co innymi słowy oznaczało drogę państwową), zaś przed 1883 r. na Saska Kępa - Sachsenbergstrasse, lub Sasówka z racji budowy w tym miejscu 13 manufaktur sukienniczych (a także tzw. wałchownię, czyli folusz do spilśniania wełny) przez ówczesnego właściciela Księstwa Cieszyńskiego księcia Albrechta Sasko-Cieszyńskiego, które jednak nie działały zbyt długo. W 1889 r. pojawia się też nazwa, a w zasadzie określenie ulicy, jako ul. Główna, czyli Hauptstrasse. Droga ta nie była własnością miasta - należała do państwa, czyli tzw. Ärarialstraße. Ciąg budynków powyżej skrzyżowania z obecną ul. Ruchu Oporu, w tym również wzdłuż ul. Frydeckiej, nazywano w księgach gruntowych: Colonie Sachsenberg. Wyraz - Kępa - oznaczał, iż droga była usytuowana wyżej aniżeli okoliczne pola i budynki. Zapewne z tego właśnie powodu polska gazeta Gwiazdka Cieszyńska pierwotnie określała ją mianem - Saska Góra. Powodem takiego stanu rzeczy była m.in ochrona drogi przed niszczącymi wylewami rzeki Olzy oraz wysokość jezdni mostu przeciw-zalewowego , z którym droga była połączona. Zabudowania zlokalizowane wzdłuż drogi odgradzały szerokie na 3m i głębokie ponad 1m rowy melioracyjne z wysokimi kamiennymi słupkami, które w późniejszym okresie zasypano. Droga w owym czasie była około 16.5m szeroka. Do budynków wchodziło się mostkami, które były bardzo podobne do tych w okolicach Cieszyńskiej Wenecji - ul. Przykopa. W 1880 r. żądano podwojenia ilości oświetlenia ulicznego aż po dworzec kolejowy przy ul. Jabłonkowskiej. W 1883 r. rozpoczęto gruntowną regulację ulicy wraz z budową chodników w miejscu skanalizowanych rynsztoków (zamiary te były omawiane na posiedzeniach już w 1882 r.), jednak jeszcze w 1885 r. ulica ta nie była całkowicie pokryta chodnikami. Powodem miały być trudności z niektórymi właścicielami budynków, którzy nie chcieli za zbyt niską cenę odstąpić części działek pod budowę chodnika. Dotyczyło to m.in. posiadłości Lehmanna (numer konskrypcyjny 34 i 35), z którym pertraktowano jeszcze w 1886 r. W 1889 r. skarżono się jak co roku na niewystarczające oświetlenie ulic. Według opinii brak oświetlenie powodował wielorakie niedogodności, ale czasami również nieprzyjemne wypadki. Za przykład podawano kobietę i jej dziecko, które wpadło do rowu wypełnionego wodą i błotem na przeciwko domu Hoheneggera. W 1891 r. drogę walcowano - utwardzono tłuczniem. W 1900 r. poszerzono (3,5 m) i wybetonowano chodniki, natomiast drogę wybrukowano. Brukowanie kostką Porphyrwürfel - magmowa skała Porfir - kosztowało 62 tys. florenów i wykonała je firma Kulka z Opawy. Rozważano również wariant z nawierzchnią asfaltową w czym specjalizowała się wiedeńska firma Asphalt-Actien-Gesellschaft. W tym wypadku koszt byłby 47 449 florenów. Następnym wariantem była kostka granitowa, którą dostarczyłaby wiedeńska firma Scheffel za 53 tys. florenów oraz kostka metalowa od firmy Schostal & Co z Brna za 48 tys. florenów. W wyniku poszerzenia chodników przeniesiono również latarnie uliczne, które odtąd znajdowały się na chodniku. Na uregulowanie całej ulicy czekano długie lata, przy czym często skarżono się na stan drogi i chodników, które podczas deszczu zamieniały się w błoto. Do 1900 r. ludność korzystała wyłącznie z lewego chodnika, który powstał w 1888 r. (strona drukarni), gdyż po prawej stronie istniały tylko jej fragmenty z odmienną szerokością i wysokością. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1917 r. przygotowano projekt przebudowy, który miał polegać na obniżeniu nawierzchni drogi. Za początek obniżenia wyznaczono skrzyżowania z Mervillegasse. Obniżona droga miała umożliwić przejazd tramwaju przez nowe przejście podziemne, które miało zastąpić tzw. Demelloch . Chodniki miały pozostać na pierwotnej wysokości, natomiast zejście na drogę miały umożliwiać schody. Saska Kępa była jedną z najważniejszych dróg przelotowych w Cieszynie. Na jednej z licznie wydawanych pocztówek oznaczona została jako Grand Avenue. Na swym końcu rozgałęziała się w trzech kierunkach: na Węgry, Morawy i Śląsk Opawski. Po 1924 r. rozpoczęto sukcesywne usuwanie z nawierzchni szyn tramwajowych, co miało mieć związek z nowym brukowaniem ulicy (fragmentarycznie istniały jeszcze w 1933 r.) dochodziło bowiem do licznych wypadków rowerzystów. W 1928 r. zainstalowano nowe oświetlenie uliczne - lampy elektryczne zawieszone na dużej wysokości pomiędzy kamienicami. W 1929 r. pokryto asfaltem chodniki wzdłuż drukarni Prochaski. W grudniu tego samego roku radny Jan Blecha proponował ustawić policjanta kierującego ruch drogowy na skrzyżowaniu Saskiej Kępy z ul. Hasnera. W wyniku rosnącego ruchu samochodowego ograniczono w 1930 r. prędkość do 15 km/h, przy czym na skrzyżowaniu z ul. Dworcową pojawiła się dwujęzyczna tablica: Pomalu jezdit! Langsam fahren! W następnym roku zakupiono skrapiarkę ulic, by ograniczać w ten sposób tumany prochu (skrapiarki były stosowane już pod koniec lat 80 XIX w.). W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty przy ul. Dworcowej do polskiej części miasta. Kable połączono po stronie polskiej 16 grudnia tego samego roku . Podczas związanych z tym prac ziemnych ludność skarżyła się na rozkopany chodnik. W kwietniu 1933 r. ze względów ekonomicznych dotychczasowe oświetlenie gazowe zostało przebudowane na elektryczne. W 1935 r. przeprowadzono nowe brukowanie. Po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski wprowadzono ruch samochodowy prawostronny. W lipcu 1939 r. narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. W 1974 r. ulica na całej swej długości została odnowiona. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1915 - 1919 Kaiser - Wilhelm Straße, 1919 - 1920 ul. Saska, 1920 - 1938 Sachsenberg - Saská kupa (należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Masarykova třída), 1938 - 1939 ul. Marszałka Piłsudskiego, 1939 - 1945 ponownie Sachsenberg, 1948 - 1989 najpierw ul. Gottwaldova później Stalinova a jeszcze później Revoluční, od 7 lutego 1990 r. ul. Hlavní, natomiast po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Główna.