Fort św. Jakuba, zbudowany w latach 1828-1833, znajduje się na wzniesieniu zwanym Górą św. Jakuba, na wschód od dworca kolejowego Toruń Miasto.  Jego zadaniem była obrona miasta-twierdzy od wschodu, co było szczególnie ważne wobec faktu, że w bliskości 10 km na wschód od Torunia przebiegała granica państwowa prusko-rosyjska, a miejsce to - wzniesienia na wschód od centrum - były szczególnie korzystne dla ewentualnego wrogiego ataku.

Fort św. Jakuba (Jakobsfort) był całkowicie nowym dziełem obronnym, powstałym po ponownym włączeniu Torunia do Królestwa Prus i ustaleniu granic państwowych w wyniku postanowień Kongesu Wiedeńskiego w 1815 r.

Był jednym z pierwszych elementów obronnych toruńskiej twierdzy XIX wiecznej.

Zbudowano go jako element tzw. wewnetrznego pierścienia twierdzy, tj. jeszcze przed rozpoczęciem budowy pierścienia zwenętrznego.. Fort zbudowano jako samodzielną cytadelę, otwartą od strony miasta, o rozpiętości 300 m. Jego centralną częścią jest 3-kondygnacyjna, 3-skrzydłowa redita koszarowa z zaokrąglonymi końcami skrzydeł bocznych. Redita od wschodu osłonięta była potężnym wałem o grubości ponad 30 m, który z kolei od zewnątrz poprzedzony był fosą. Fosa od strony wału wyposażona była w gruby mur z licznymi kazamatami i strzelnicami.