Willa położona na peryferiach Dzierżoniowa (Reichenbach), przy ul. Wrocławskiej (pierwotnie Breslauerstrasse) zaprojektowana około roku 1880 dla bankiera Waldemara Weissa przez mistrza budowlanego Fellbauma (autora m.in. przebudowy ratusza w Reichenbach, oraz wielu innych budowli publicznych i prywatnych w tym mieście w latach 1851 – 1901).

Projekt, oprócz głównego budynku, obejmował również położony od południowego zachodu park, dwukondygnacyjny dom zarządcy oraz przylegające do niego zabudowania gospodarcze (obecnie ul. Wrocławska 53a) położone przed północną (frontową) elewacją willi. Budynek użytkowany w niezmienionym kształcie i funkcji do około roku 1925, kiedy zostaje wykupiony przez Schutzgilde (organizacja paramilitarna), zajmującej wcześniej sąsiadującą z obiektem strzelnicę, i prawdopodobnie dostosowany do jej potrzeb. Brak jednak jakichkolwiek informacji o ewentualnym zakresie przebudowy, oprócz wzmianki o utworzeniu tam nowych stanowisk strzeleckich (prawdopodobnie dla broni krótkiej).



Budynek pięciokondygnacyjny (w tym dwa poziomy poddasza), ceglany z detalem kamiennym. Wybudowany w stylu neogotyckim, o malowniczej sylwecie z wieżami i postrzępionymi szczytami przypominającymi architekturę gotycką niżu bałtyckiego. Dominującym elementem każdej elewacji jest ryzalit zwieńczony strzelistym szczytem o schodkowym kształcie. W dekoracji szczytów dominują wąskie ostrołuczne blendy oraz ostrosłupowe sterczyny, podkreślające kierunek pionowy. Silnym akcentem pionowym są również dwie wieże – we wschodnim i zachodnim narożniku. Wschodnia – cylindryczna, mieści spiralną klatkę schodową będącą pierwotnie główną klatką schodową budynku. W wieży zachodniej, założonej na planie kwadratu o boku ok. 4 m mieszczą się wnętrza mieszkalne.



Elewacja północna – frontowa, z wejściem głównym ujętym ostrołucznym portalem (zachowana oryginalna stolarka, dekoracyjne okucia oraz rozetowy witraż w naświetlu). Portal poprzedzony ostrołucznym portykiem wspartym na dwóch oskarpowanych filarach dźwigających sklepienie krzyżowo – żebrowe. W tej elewacji znajduje się również druga klatka schodowa, pełniąca pierwotnie funkcję pomocniczą, obecnie nie użytkowana.



Elewacja południowa – ogrodowa, poprzedzona obszernym tarasem, połączonym z poziomem terenu kamiennymi schodami. Na tarasie znajduje się wysoki na jedną kondygnację, bogato rozrzeźbiony ganek, pierwotnie zawierający klatkę schodową łączącą taras z poziomem piwnicy.



Przed elewacją północną znajduje się dwukondygnacyjny budynek mieszkalny, pierwotnie mieszkanie zarządcy. W elewacji południowej i wschodniej znajdują się ryzality zwieńczone dekoracyjnymi, blankowanymi szczytami. Od strony zachodniej przylega do niego założony na planie litery L budynek gospodarczy, zawierający pierwotnie pomieszczenia magazynowe, oraz stajnię, wozownię itp. Elewacja północna, od strony ul. Korczaka jest zupełnie gładka. Budynek mieszkalny przekryty jest dachem wielospadowym, budynek gospodarczy – częściowo dwuspadowym, częściowo dachem płaskim.



Wnętrza:



Piwnica – wieloprzestrzenna, dostępna z elewacji zachodniej, oraz z klatki schodowej w elewacji północnej, przekryta kolebkowymi stropami ceglanymi.



Wnętrza mieszkalne – dostępne od północy (wejściem głównym), oraz z elewacji południowej przez taras. Na parterze podłużna, trzyprzęsłowa sień, nakryta sklepieniami krzyżowo – żebrowymi ze zwornikami i wspornikami o motywach roślinnych. Z sieni do poszczególnych wnętrz prowadzi troje drzwi o wykroju ostrołucznym. W środkowych zachowała się oryginalna stolarka bogato zdobiona drewnianym laskowaniem, maswerkiem i prostym witrażem. We wschodniej wieży znajduje się spiralna klatka schodowa z ostrołucznymi wnękami i wąskimi oknami nawiązującymi do architektury obronnej. Schody o stopniach kamiennych, w ostatniej kondygnacji zakończone wąskim obejściem z dekoracyjną, metalową balustradą. Druga klatka schodowa mieści się w północnej elewacji, po zachodniej stronie wejścia głównego, o drewnianych stopniach i balustradzie.



Pomieszczenia parteru – w układzie amfiladowym, wokół sieni. W trakcie ogrodowym dekoracyjne stropy drewniane z fryzem rozetkowym i prostokątnymi płycinami. Drewniany strop również nad wschodnią klatką schodową. W jego centrum znajduje się drewniana rozeta od której promieniście rozchodzą się drewniane szczebliny. Oryginalny strop również na parterze, przy wejściu na główną klatkę schodową.



Pomieszczenia II i III kondygnacji – dostępne z obszernego hallu, przestrzennie podzielonego arkadami wspartymi na wolnostojących filarach.

Mury nośne: Mury nośne ścian piwnicznych wykonane są z cegły ceramicznej pełnej na zaprawie wapiennej. Mury ścian wyższych kondygnacji wykonane z cegły ceramicznej, w dobrym stanie. Mury nośne pozostałych budynków zespołu wykonane z cegły, w dobrym stanie.



Stropy: Nad piwnicami stropy kolebkowe z cegły. Nad wyższymi kondygnacjami występują stropy drewniane ze ślepym pułapem, a w pomieszczeniach sanitarnych stropy Kleina. Wejście główne i częściowo korytarz przekryty jest sklepieniem krzyżowo – żebrowym.



Schody: Piwnice z poziomem terenu łączą proste schody kamienne o trzech stopniach, położone po zachodniej stronie budynku. Od strony południowej teren z poziomem tarasu łączą również proste schody kamienne w dobrym stanie technicznym. Za wejściem głównym proste kamienne schody jednobiegowe do poziomu parteru. W elewacji północnej znajdują się proste schody dwubiegowe (kamienne w poziomie piwnicy, wyżej drewniane, policzkowe) łączące wszystkie kondygnacje budynku. Poziom parteru z I i II piętrem łączy spiralna klatka schodowa znajdująca się w wieży wschodniej.



Więźba dachowa: Dach wielospadowy, kryty łupkiem na szczelnym deskowaniu, o drewnianej więźbie płatwiowej. W wieżach pojedyncze elementy stalowe.



Stolarka: W piwnicach okna pojedyncze, krosnowe. W pozostałych kondygnacjach stolarka drewniana, skrzynkowa, pojedyncza lub podwójna. Stolarka drzwiowa drewniana, płycinowa.



Instalacje: Ogrzewanie piecowe. Budynek posiada instalację elektryczną, wodno–kanalizacyjną i gazową.



Park:



Od strony południowej i zachodniej willa sąsiaduje z parkiem o powierzchni ok. 50 arów. Występują tu głogi, białe akacje, klony, dęby, lipy, jesiony, buki, graby, kasztanowce, wiązy, świerki, sosny. Na szczególną uwagę zasługuje jedyny na terenie Dzierżoniowa okaz tulipanowca amerykańskiego, bardzo rzadko spotykanego na terenie Polski. Znaczna większość drzew rosnących na terenie parku są to nasadzenia współczesne budowie willi, czyli okazy ponad stuletnie.



więcej opisów i rysunki