Placyk Kanonia jest terenem dawnego cmentarza przykościelnego, zwanego w XV wieku Farskim, zlikwidowanego ostatecznie w roku 1780. Od roku 1406 używano już nazwy Cmentarz alias Kanonie, w nawiązaniu do przekazania tego terenu przez Janusza I Starszego pod budowę domów dla trzynastu kanoników sprowadzonych do Warszawy po przeniesieniu kapituły z Czerska. Przekazany teren był wyłączony spod jurysdykcji miejskiej i należał do jurydyki Dziekania.

Otaczające cmentarz działki wytyczono równolegle do ul. Jezuickiej; powstały na nich późniejsze posesje przy tej ulicy, i po ich rozparcelowaniu – ul. Dawna. Przeciwną stronę placyku zajmowała apsyda kolegiaty św. Jana. W latach 60. XVIII wieku usunięto słupy wyznaczające granice między terenem miasta i jurydyki Dziekania, kilkanaście lat później, w roku 1780 zlikwidowano cmentarz i dla jego upamiętnienia ustawiono wtórnie figurę N. M. Panny Niepokalanie Poczętej.

Siedziby kanoników początkowo budowano z drewna; pierwsze domy murowane powstały na przełomie XV i XVI wieku. Po pożarze Starej Warszawy w roku 1607 spalone kanonie po stronie północnej odbudowano w stylistyce wczesnobarokowej, zachowane domy po stronie wschodniej modernizowano i przekształcano w ciągu całego XVII stulecia.

Po roku 1613 zaczęto wynajmować mieszkania w kanoniach krawcom, kupcom, a nawet służbie, zdarzali się jednak jeszcze wyższej rangi duchowni i świeccy.

Ulica zeświecczała; na Kanonii działały szynki, w kustodii pod nr. 6 utworzono więzienie dla skazanych przez sądy kościelne, następnie w tym samym budynku – prosektorium dla wiślanych topielców.

W okresie 1800–23 trzy kamienice zostały zakupione przez Stanisława Staszica dla potrzeb Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które tymczasowo miało tu swoją siedzibę.

Cała zabudowa ulicy spłonęła podczas powstania warszawskiego; Kanonię odbudowano w latach 1958–60, skracając budynki od strony Wisły i projektując od nowa ich tylne elewacje.

W 1959 w trakcie badań archeologicznych kamienicy Kanonia 18 znaleziono pozostałości prostokątnej baszty miejskiej, tzw. bramy kanoniczej. W pasie murów miejskich znajdowała się ona pomiędzy kwadratową wieżą zamku od strony Wisły a Wieżą Gnojną.

Wikipedia

Ulica Dziekania została wytyczona w XIV wieku na terenie należącym do dziekana kanoników kolegiaty św. Jana (obecnie katedry). Przekazany teren był wyłączony spod jurysdykcji miejskiej i należał do jurydyki Dziekania.

Całą północną pierzeję ulicy wypełniała boczna ściana kolegiaty, zaś południową – pałac dziekana kanoników kolegiaty, kamienica wikariuszy nie odbudowana po zniszczeniu w roku 1944, oraz gmach szkoły kolegiackiej, przypisany numeracji ul. Świętojańskiej.

Około roku 1620 nad początkowym, wschodnim odcinkiem Dziekanii, od strony ul. Kanonii, przerzucono kryty, arkadowy ganek będący końcowym fragmentem strzeżonego przejścia z Zamku Królewskiego do katedry św. Jana.

Owo zabezpieczenie wprowadzono po nieudanym zamachu na króla Zygmunta III Wazę, którego dokonał kalwiński szlachcic, Michał Piekarski.

Analogiczne arkadowe przejście przebito w wystawionej w roku 1649 dzwonnicy kolegiaty, zamykającej drugi, zachodni odcinek ulicy, u wylotu na ul. Świętojańską.

Od połowy XIX wieku ulicę oświetlały latarnie gazowe zamocowane na przyściennych wysięgnikach, zaś bruk ulicy otrzymał dekorację w formie rombów z kamienia o odmiennej kolorystyce.

Niemal całe otoczenie ulicy uległo zniszczeniu w roku 1944, za sprawą eksplozji miny samobieżnej, która podczas powstania warszawskiego uderzyła w południową ścianę korpusu katedry św. Jana. Podczas odbudowy katedry w latach 1947–56 w miejscu eksplozji wmurowano zachowaną gąsienicę tego pojazdu.

Wobec decyzji o zaniechaniu odbudowy kamienicy wikariuszy, jedynym obiektem przypisanym numeracji Dziekanii jest pałac dziekana kanoników z roku 1610, odbudowany w latach 1966–68 według projektu Stanisława Marzyńskiego.