Historia Polski w latach 1914-1918 to krótki, pięcioletni fragment dziejów. Wydarzenia tego pięciolecia zaważyły na sytuacji Polski na arenie tak międzynarodowej, jak i wewnętrznej.



W 1914 roku wybuchła I wojna światowa z udziałem mocarstw rozbiorowych: Austro-Węgier, Niemiec i Rosji. Doprowadziła ona do rozbudzenia wśród Polaków poczucia tożsamości narodowej, a jej przebieg i rezultaty (przede wszystkim upadek wszystkich trzech mocarstw zaborczych) umożliwiły odtworzenie niepodległego państwa polskiego.



Okres ten charakteryzował się fatalnym stanem zaopatrzenia i wyżywienia społeczeństwa, a także znacznymi stratami, zarówno wśród żołnierzy wcielonych do walczących ze sobą armii, jak i ludności cywilnej, która zmuszona do świadczeń na rzecz armii okupujących kraj, ponosiła ogromne ciężary. Na skutek śmierci i deportacji liczba ludności zamieszkującej późniejszą II Rzeczpospolitą zmalała o około 14,9%[1]. Niebagatelne też były straty materialne, spowodowane działaniami wojennymi. Kolejne armie, przechodzące przez terytoria zaborów stosowały taktykę spalonej ziemi. Rosjanie, wycofując się na wschód podpalili szyby naftowe w Galicji i deportowali setki tysięcy ludzi. Natomiast Niemcy nie omieszkali wywozić do Rzeszy całych fabryk, przede wszystkim z terenu Łodzi[2]. Ocenia się, że w okresie 1914-1920 zniszczeniu uległo około 30% majątku narodowego na ziemiach polskich, zaś poziom produkcji przemysłowej w roku 1919 wyniósł w Polsce 30% stanu z roku 1913 w tych samych granicach[3].



Okres ten zawiera się pomiędzy dwiema datami – 3 sierpnia 1914 przemówienie Piłsudskiego do żołnierzy w krakowskiej dzielnicy Oleandry i 11 listopada 1918 przekazanie Piłsudskiemu władzy wojskowej przez Radę Regencyjną (14 listopada 1918 przekazano Piłsudskiemu władzę cywilną). Na przestrzeni tego czasu – wraz z przesuwaniem się frontów i zmiennymi losami poszczególnych mocarstw zaborczych, kształtowały się zarówno koncepcje polskie (dotyczące sposobów i dróg do odzyskania niepodległości), jak i koncepcje zaborców oraz Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, prowadzące do rozwiązania sprawy polskiej. W rezultacie, trudnego wcześniej do przewidzenia, przebiegu wojny wszystkie zainteresowane strony musiały prześcigać się w deklaracjach, a wkrótce także i w czynach, które legły u podstaw tworzenia polskiego wojska (Austro-Węgry, okupacja niemiecka, Rosja, Francja) i zalążków organizmu państwowego (okupacja niemiecka, Francja). Wszystko to razem sprawiło, że gdy 11 listopada 1918 roku I wojna światowa została zakończona, Polska powstała jako państwo uznane na arenie międzynarodowej, dysponujące przygotowaną kadrą polityczną i administracyjną oraz zawiązkami wojska, organów władzy wykonawczej i sądowniczej.

Źródło:

CC-BY-SA 3.0 Polska

Plac wydzierżawiony od Zgromadzenia Majstrów Tkackich mającego siedzibę przy ulicy Piotrkowskiej 100, a następnie zakupiony przez założone w 1886 r. Łódzkie Towarzystwo Cyklistów (Lodzer Cyklisten Verein) i istniejący pod ówczesnym adresem Przejazd 5. Na placu istniał tor kolarski i korty tenisowe, a po zachodniej stronie wzniesiono drewniany budynek klubowy. ŁTC przestało istnieć w 1915 r. Po I wojnie światowej  na terenie tym nadal istniały korty tenisowe. Pod koniec lat 30. plac został rozgrodzony, a budynki rozebrano. W czasie II wojny światowej teren pokryły rowy przeciwlotnicze. Po wojnie plac stał się fragmentem utworzonego w 1951 r. Placu Komuny Paryskiej, na którym zbudowano parking i stację benzynową w otoczeniu zieleni.

Jest jedną z najstarszych ulic w mieście, bowiem wytyczono ją już w 1823. Ponieważ stanowiła drogę dojazdową do ówczesnej puszczy łódzkiej (której reliktem jest dziś park 3 maja), skąd pozyskiwano drewno, nazwano ją Przechodem, a od 1826 Przejazdem. Drogą powrotną do miasta była wówczas ul. Nawrot. W latach 1915-1918 posiadała niemiecką nazwę Meisterhausstrasse. Po odzyskaniu niepodległości do czasów okupacji znów jako Przejazd. Podczas II wojny światowej od 1940 ponownie nazywana Meisterhausstrasse. Od 1945 do 1947 jako ul. Ignacego Daszyńskiego. Następnie do 1954 z pamiętającą początki Łodzi przemysłowej nazwą Przejazd. W 1954 przemianowana na ul. Juliana Tuwima, która to zachowała się do dziś.