Historia Polski w latach 1914-1918 to krótki, pięcioletni fragment dziejów. Wydarzenia tego pięciolecia zaważyły na sytuacji Polski na arenie tak międzynarodowej, jak i wewnętrznej.



W 1914 roku wybuchła I wojna światowa z udziałem mocarstw rozbiorowych: Austro-Węgier, Niemiec i Rosji. Doprowadziła ona do rozbudzenia wśród Polaków poczucia tożsamości narodowej, a jej przebieg i rezultaty (przede wszystkim upadek wszystkich trzech mocarstw zaborczych) umożliwiły odtworzenie niepodległego państwa polskiego.



Okres ten charakteryzował się fatalnym stanem zaopatrzenia i wyżywienia społeczeństwa, a także znacznymi stratami, zarówno wśród żołnierzy wcielonych do walczących ze sobą armii, jak i ludności cywilnej, która zmuszona do świadczeń na rzecz armii okupujących kraj, ponosiła ogromne ciężary. Na skutek śmierci i deportacji liczba ludności zamieszkującej późniejszą II Rzeczpospolitą zmalała o około 14,9%[1]. Niebagatelne też były straty materialne, spowodowane działaniami wojennymi. Kolejne armie, przechodzące przez terytoria zaborów stosowały taktykę spalonej ziemi. Rosjanie, wycofując się na wschód podpalili szyby naftowe w Galicji i deportowali setki tysięcy ludzi. Natomiast Niemcy nie omieszkali wywozić do Rzeszy całych fabryk, przede wszystkim z terenu Łodzi[2]. Ocenia się, że w okresie 1914-1920 zniszczeniu uległo około 30% majątku narodowego na ziemiach polskich, zaś poziom produkcji przemysłowej w roku 1919 wyniósł w Polsce 30% stanu z roku 1913 w tych samych granicach[3].



Okres ten zawiera się pomiędzy dwiema datami – 3 sierpnia 1914 przemówienie Piłsudskiego do żołnierzy w krakowskiej dzielnicy Oleandry i 11 listopada 1918 przekazanie Piłsudskiemu władzy wojskowej przez Radę Regencyjną (14 listopada 1918 przekazano Piłsudskiemu władzę cywilną). Na przestrzeni tego czasu – wraz z przesuwaniem się frontów i zmiennymi losami poszczególnych mocarstw zaborczych, kształtowały się zarówno koncepcje polskie (dotyczące sposobów i dróg do odzyskania niepodległości), jak i koncepcje zaborców oraz Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, prowadzące do rozwiązania sprawy polskiej. W rezultacie, trudnego wcześniej do przewidzenia, przebiegu wojny wszystkie zainteresowane strony musiały prześcigać się w deklaracjach, a wkrótce także i w czynach, które legły u podstaw tworzenia polskiego wojska (Austro-Węgry, okupacja niemiecka, Rosja, Francja) i zalążków organizmu państwowego (okupacja niemiecka, Francja). Wszystko to razem sprawiło, że gdy 11 listopada 1918 roku I wojna światowa została zakończona, Polska powstała jako państwo uznane na arenie międzynarodowej, dysponujące przygotowaną kadrą polityczną i administracyjną oraz zawiązkami wojska, organów władzy wykonawczej i sądowniczej.

Źródło:

CC-BY-SA 3.0 Polska

Plac im. gen. Henryka Dąbrowskiego - plac w centrum w Łodzi, w dzielnicy Śródmieście, ograniczony ulicami Sterlinga, Jaracza i Narutowicza. Plac ten pełnił w XIX wieku rolę centrum sprzedaży wyrobów pobliskiej (znajdującej się w miejscu dzisiejszego Hotelu Polonia-Palast) cegielni - stąd jego nazwa Rynek Cegielniany Wielkomiejski.

Obraz placu zaczął zmieniać się w XX wieku. W latach 1927-1930 stanął Sąd Okręgowy - obecnie Sąd Apelacyjny (projekt J. Kaban-Korski), zajmując część wschodniej pierzei placu. Na północy stoi Willa Jakuba Kestenberga. Na środku placu, w latach 60. wybudowano Teatr Wielki.

Plac Dąbrowskiego to także duży węzeł komunikacyjny. Zatrzymuje się tu kilkanaście linii tramwajowych i autobusowych. Wraz z przebudową ulic wokół placu powstał wspólny przystanek dla obu środków lokomocji oraz likwidacji uległa krańcówka, która została przeniesiona pod budynek Dworca Fabrycznego. Decyzja ta zapadła po przedstawieniu przez władze Łodzi wizji modernizacji placu. Remont rozpoczął się 11 marca 2009 i ma zakończyć się do 15 sierpnia 2009. Modernizacja kosztować będzie ok. 16 milionów złotych. Pierwszym wydarzeniem na nowym placu będzie to koncert „Siedem bram Jerozolimy” pod batutą Krzysztofa Pendereckiego, odbywający się w ramach obchodów 65. Rocznicy Likwidacji przez Niemców Litzmannstadt Ghetto.

Po zmodernizowaniu płyty placu przewidziana jest przebudowa ul. Narutowicza w reprezentacyjny bulwar, który stać ma się częścią nowego centrum Łodzi. Wikipedia