Skrzydło południowe zamku w Koźlu wzniesiono wzniesiono w XVII wieku. W budynku znajdowała się brama prowadząca na teren zamku (Vorburg), która powstała w XIX wieku. Jeszcze w latach 20. XX wieku skrzydło to istniało, urządzona w nim była restauracja z kręgielnią. W trakcie budowy kręgielni obiekt został wyremontowany, otynkowany, zaopatrzony w krenelaż, wnętrza wyremontowano przystosowując je do celów gospodarczych. Współcześnie ze skrzydła południowego zachowały się piwnice. Ich stan w roku 2013 przedstawiał się następująco: "Sklepienia i ściany piwnic skrzydła południowego są silnie zawilgocone, a wytrzymałość cegły i zaprawy w sklepieniach i ścianach jest znacznie obniżona, w wyniku wielosetletnich procesów starzenia się materiałów, znacząco przyspieszonych silnym zawilgoceniem. (...) Ściany piwnic wykonane są z cegły na zaprawie wapiennej, o znacznej grubości wynoszącej w ścianie północnej na koronie 1,15m, dołem 1,35m, a w ścianie południowej na koronie 2,20m, dołem 2,35m (mur obronny). Ściany są jednorodne (nie warstwowe), silnie zawilgocone." W roku 2019, po przeprowadzonej renowacji zamku, w piwnicach skrzydła południowego urządzono salę wystawową Muzeum Ziemi Kozielskiej. /Petroniusz/

Budynek zamkowy, z którego obecnie pozostały jedynie piwnice, stanowi pozostałość dawnego kompleksu zamkowego, w którym na początku XIV wieku swoją siedzibę mieli książęta kozielscy. Datowanie obiektu jest kwestią niejednoznaczną. Prawdopodobnie zbudowany został w okresie panowania książąt kozielskich (1316-55), a następnie przebudowany po objęciu całego kompleksu zamkowego w dzierżawę przez Jana v. Oppersdorfa (1563-84). Jednak wg karty ewidencyjnej zespołu zamkowego, budynek wschodni wzniesiony został w XVI wieku. Kolejne przebudowy miały miejsce w XIX wieku. Natomiast w XX wieku budynek został zniszczony i obecnie znajduje się w formie zabezpieczonej ruiny, przy której prowadzone są prace konserwatorskie.
Budynki wchodzące w skład kompleksu zamkowego wzniesione zostały w północno-zachodniej części starego miasta, na niewielkim wzniesieniu. Ograniczone są ulicami Kraszewskiego od północy, Pamięci Sybiraków od wschodu i Konopnickiej od południa. Obiekt nazywany budynkiem zamkowym (wg karty ewidencyjnej zespołu zamkowego jest to lamus lub dawny spichlerz) znajduje się w północno-zachodniej części kompleksu, w strefie tzw. zamku górnego. Częściowo otaczające go mury obronne stanowią jednocześnie jego elewację wschodnią. Od północy budynek sąsiaduje z wybudowaną w XIX wieku kamienicą, a od zachodu z niedawno odsłoniętymi fundamentami zamkowej wieży mieszkalnej. Budynek zamkowy wzniesiony został na planie wydłużonego prostokąta z wysokimi piwnicami sklepionymi kolebkowo. Pierwotnie był dwukondygnacyjną budowlą nakrytą dwuspadowym dachem naczółkowym. Obecnie znajduje się w stanie zabezpieczonej ruiny, a jego wnętrza nie są dostępne. Znajduje się na zamkniętym terenie. Obecnie brak do niego dostępu.
Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 18.08.2015 r.
Źródło: (CC BY-NC-ND 3.0)