Verbensis—dziękuję za zamieszczenie zdjęcia (jak też ostatnio innych zdjęć).

Sprowadziłem się w te okolice (dokładnie do nowego bloku na ulicę Świerczewskiego 159) w pierwszej połowie 1969 roku i świetnie pamiętam ten mural. Również posiadałem książkę "Poznaj Warszawę. Wola."

Na zdjęciu widoczny jest kiosk "Ruchu", do którego setki razy chodziłem kupować różne gazety („Świerszczyk”, „Płomyczek”, „Płomyk”, „Świat Młodych”, „Piłka Nożna”, „Sztandar Młodych”, „Tygodnik Powszechny”, „Młody Technik”, „Radar”, a na początku lat 80. XX w. „Tygodnik Solidarność”) i inne periodyki i książki—a nawet papierosy („Sporty”, czy też „Popularne”, jak je potem zwano, sprzedawano w paczkach zawierających 10 petów). W niedziele rano kupowałem niedzielne wydanie „Życia Warszawy” dla mojego ojca, a stopniowo też polubiłem niektóre artykuły w tej gazecie i stałem się jej czytelnikiem. Kiosk prowadziły przez lata te same sprzedawczynie i znając mnie, czasem oferowały mi coś „spod laty”.

Na tym samym skrzyżowaniu znajdowała się też budka z warzywami/kwiatami, punkt Toto-Lotka, oraz bardzo mały kiosk spółdzielni inwalidzkiej, przez lata prowadzony przez starszą kobietę. Co ciekawe, posiadał on czasem niedostępne gdzieś indziej produkty, np. żyletki, zapalniczki i gumy do żucia. Nie zapomnę, jak stałem w kolejce i facet przede mną wykupił wszystkie prezerwatywy o nazwie „Eros”—jeżeli mnie pamięć nie myli, to wybierał się do naszych wschodnich „przyjaciół” (tzn. ZSRR) i oczywiście zamierzał nimi handlować.

Parę dni temu widziałem na „Fotopolska” zdjęcie nowo - wzniesionego w tym miejscu budynku” Chronos”. Mam nadzieję, że budynek na ul. Żelaznej 91 nie będzie zburzony—bo „spacerując” tą ulicą (używając „Google Street View”) ledwie ją poznaję. Cóż, w Polsce nie byłem od 1981 roku...

Raz jeszcze przypatrzyłem się temu zdjęciu… Według opisu, obrazuje ono to skrzyżowanie w latach 1968-70. Ale widnieje na nim budynek ul. Żelazna 87 (róg ul. Ogrodowej).

Budynek był (wy)budowany mniej więcej w latach 1974-75. Chodziłem wtedy do Szkoły Podstawowej nr 221 na ul. Ogrodowej 42/44 i nawet robotnicy budujący ten biurowiec stołowali się w szkolnej jadłodajni.

Na początku lat 70. XX wieku w miejscu budynku był pusty plac. Na południowo-zachodniej ścianie budynku ul. Żelazna 89 znajdowała się tablica pamiątkowa Tchorka („Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność ojczyzny. Tu we wrześniu 1944 w masowych egzekucjach hitlerowcy rozstrzelali około 350 Polaków”), przy której często harcerze z mojej szkoły stali na warcie i paliły się świeczki.
Gdy wybudowano budynek na ul. Żelaznej 87, tablicę przeniesiono w obecne miejsce, na froncie budynku ul. Żelazna 89.

Dlatego też zdjęcie z pewnością było zrobione po roku 1975.

do Jacek_1000: Książkę z której pochodzi owa fotka, wydano w 1971 roku. Zamieszczenie w niej zdjęcia zrobionego po 1975, wydaje się mało prawdopodobne.

Fantom: Ciekawa sprawa. Sprawdź, w którym roku było to wydanie książki. Z mojej strony—na 100% jestem pewien, że budynku ul. Żelazna 87 NIE BYŁO w roku 1970.

Zresztą spójrz na zdjęcie . Opis tego zdjęcia mówi:

„1972 , Ulica Żelazna - widok na skrzyżowanie z obecną al. "Solidarności". W jezdni zachowały się jeszcze pozostałości torowiska tramwajowego. Kadr z filmu "Trudności bardzo obiektywne".

Na tym zdjęciu NIE MA budynku na ul. Żelaznej 87.

do Jacek_1000:

I na zdjęciu z linku z 1972 jest budynek Żelazna 87, tylko lekko zasłonięty.

Fantom: Nie wiem, co na to powiedzieć, ale raz jeszcze twierdzę, że tego budynku NIE było z pewnością w 1970 roku, bo moi koledzy stali na warcie na tym placu, gdzie obecnie znajduje się biurowiec i często robiliśmy z nich żarty—a oni musieli sterczeć jak słupy soli! Nawet mam gdzieś zdjęcie z tego miejsca z harcerzami na warcie, które zamieściła jedna z uczennic szkoły podstawowej nr 221 na „Nasza Klasa”—jak go znajdę, to wstawię. Jako że dopiero poszedłem do pierwszej klasy szkoły podstawowej we wrześniu 1969 roku, to po prostu byłoby niemożliwością, aby budynek był wzniesiony wcześniej. Na to daję głowę!

Świetnie pamiętam, jak ten biurowiec budowali—uczęszczałem wtedy mniej więcej do 5 klasy (+/- 1973/74)—i nawet byłem raz świadkiem awantury, gdy kilku pijanych robotników wróciło po przerwie obiadowej do pracy i miało pyskówkę z inżynierem. Zresztą w szkolnej stołówce też ich zachowanie budziło dużo kontrowersji wśród nauczycieli.

Na tym zdjęciu z 1972 nie widzę tego budynku, który był o wiele wyższy, niż pozostałem przedwojenne budynki. Można się chyba zresztą skontaktować z administracją budynku i dowiedzieć, kiedy był zbudowany.

I jeszcze jedna rzecz. To samo zdjęcie znalazłem na „Wikipedia”, z następującym podpisem: „Ulica Żelazna przy skrzyżowaniu z al. gen. K. Świerczewskiego (obecnie al. „Solidarności”), ok. 1971 roku. [Autor] nieznany/unknown - Poznaj Warszawę. Wola, Krajowe Wydawnictwo Czasopism RSW "Prasa", Warszawa 1971, p. 135.”

Moje pytanie: czy Ty posiadasz tą książkę, czy też zamieściłeś to zdjęcie wraz z jej opisem z „Wikipedia”? Jeżeli z „Wikipedia”, to niewykluczone, że opis może być mylny i zdjęcie NIE pochodzi z książki z wydania 1971 r. Może ktoś tą książkę ma i mógłby skomentować?

do Jacek_1000: Pytanie "czy Ty posiadasz tą książkę, czy też zamieściłeś to zdjęcie wraz z jej opisem z „Wikipedia?” - jest bardziej do wrzucającego fotkę, niż do mnie.
Na zdjęciu z 1972 ponad kamienicami widać ostatnie dwa piętra budynku Żelazna 87.

do Jacek_1000: Tak, zdjęcie zostało podebrane z Wikipedii (dlatego figuruje ona jako źródło). Było jednym z szeregu pochodzących z tej publikacji, więc nie mam powodu nie wierzyć, że zostało zeskanowane z tej właśnie książki. Niestety, ani akurat tej książki nie mam (mam tylko Żoliborz i Mokotów), ani nigdzie nie jestem w stanie znaleźć roku budowy biurowca. Datowanie, jakie ustawiłem, to w miarę bezpieczne widełki, uwzględniające proces wydawniczy (książka wypuszczona na rynek w 1971 r. miała marne szanse na zdjęcia z tegoż 1971 r.), więc może to być np. po prostu rok 1970.
A budynek jest ogólnie zagadką, bo na zdjęciu ma 11 kondygnacji, podczas gdy już na początku lat 90. miał - i dotąd ma - kondygnacji jedynie 7.

do verbensis: I co ciekawe, to w obu wersjach (7 i 11 kondygnacyjnych) budynek ten jest podobnej wysokości względem sąsiedniej kamienicy.
Dodatkowo, w wersji 11 kondygnacyjnej piętra na zdjęciu są jakby za niskie.

do fantom: Yep. I to mnie właśnie zastanawia - co oni tam wyczyniali, że aż tak się to pozmieniało.

Długi obiektyw zwodzi wzrok - blok na zdjęciu to Żelazna 83/85, oddany w 1970, a nie Żelazna 87. @Jacek_1000 - brawo za czujność, a tak BTW, na Świerczewskiego 159 w latach 60-ych długo mieszkał mój ojciec, pozdrawiam :)

do nyskadolniak: No i się czary wyjaśniły :)

do nyskadolniak: Coś w tym jest ;) I dlatego piętra wydają się niższe, bo budynek ten stoi dalej.

do nyskadolniak:
Brawo!! Też się głowiłem nad tą zagadką, ale na to nie wpadłem... :/
Jeszcze potwierdzenie, iż Żelazna 87 powstała w drugiej połowie lat 70-tych - tu jej nie ma:

do nyskadolniak: Dziękuję! Absolutnie nie zawsze mam rację i pamięć może mnie zawodzić, ale w tym przypadku byłem stuprocentowo pewny. A długi obiektyw rzeczywiście nie pierwszy raz wypaczył perspektywę.

Być może Twojego ojca znałem-sprowadziliśmy się do tego bloku jako pierwsi lokatorzy, zaraz po jego wybudowaniu, w marzec-czerwiec 1969 r. i mieszkałem tam do 1981 roku.