Średniowieczne Barczewo posiadało dwie główne bramy miejskie: Północną, inaczej Jeziorańską i Południową. Furtą Zamkową lub Mniejsza nazywano trzecią bramę, ale służyła ona tylko mieszkańcom zamku biskupiego.

Dzisiaj, na ulicy Mostowej możemy odnaleźć fragment bramy Południowej. Są to dwie stojące naprzeciw siebie nie wysokie kolumny, murowane z cegły na planie kwadratu, otynkowane, szersze u podstawy, zakończone czterospadowym namiotowym daszkiem. Kolumny wyglądają tak jakby tworzyły formę przylegających skarp z sąsiadującymi z nimi budynkami.

Pod koniec XIX w. umieszczono na bramie drewniane figury, niestety ich autor jest nieznany. Przedstawiają one św. Agatę patronkę pielęgniarek i św. Rozalię, orędowniczkę chroniącą od zarazy. Legenda głosi, że figury ufundowali mieszkańcy Barczewa w dowód wdzięczności za wyprowadzenie zarazy z miasta. Do dziś nie wiadomo jakich środków konserwujących drewno użył artysta tworząc te małe dzieła, gdyż do końca lat sześćdziesiątych XX w. figury były w dobrym stanie, mimo wystawienia na działanie różnych skutków atmosferycznych. W tym właśnie czasie zadecydowano o zdjęciu oryginałów i zastąpieniu kopiami z tworzywa sztucznego. Po dokonaniu gruntownej renowacji pierwotne figury umieszczono w Salonie Muzycznym im. Feliksa Nowowiejskiego. Rewitalizacji przeszły również same kolumny dawnej bramy, nabrały świeżego wyglądu. Po 1945 r. nazwę bramy południowej zmieniono na bramę Olsztyńską.

Opublikował(a): Maja Barczuk-Kalisz