Koleje wąskotorowe w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim – sieć wąskotorowej kolei podmiejskiej łącząca w latach 1902–1973 miejscowości północno-wschodniej części Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego oraz posiadająca cechy systemu tramwajowego – na wielu odcinkach wagony jeździły po ulicach. Łączna długość torów o rozstawie 760 mm wynosiła 63 km. Eksploatowane były zarówno w ruchu pasażerskim, jak i towarowym. W 1912 powstały „Śląskie Koleje Krajowe”, które przejęły linię mimo inne Karwina – Frysztat (1912), Karwina – Nowy Bogumin (1913), Orłowa Kopaniny – Orłowa rynek (1913) oraz Nowy Bogumin – Hruszów (1914). W 1949 „Śląskie Koleje Krajowe” (do których dwa lata wcześniej włączono „Miejską Kolej Elektryczna w Boguminie”) oraz „Kolej Lokalna Ostrawa – Karwina” weszły w skład nowo utworzonych „Przedsiębiorstw Komunikacyjnych Miasta Ostrawy”. Chociaż w 1950 zbudowano nową linię ze Śląskiej do Morawskiej Ostrawy, a w 1953 przedłużono linię we Frysztacie do dzielnicy Nowe Miasto, to od 1954 rozpoczęto stopniową likwidację wąskotorówek.
Pierwsze plany połączenia do Karwiny sięgają przełomu XIX i XX wieku. Ówczesny projekt przygotowany przez spółkę „Ganz & comp.” zakładał budowę linii z Hruszowa przez Śląską Ostrawę, Radwanice, Orłową do dworca kolejowego w Karwinie. Po realizacji pierwszego etapu, Hruszów – Śląska Ostrawa, zarzucono z powodów finansowych plany dalszej budowy.
Zainteresowane linią były jednak władze miejskie Morawskiej Ostrawy, które uzyskały w 1907 koncesję na eksploatację elektrycznej kolei wąskotorowej. Przystąpiono do budowy według częściowo zmienionego projektu „Ganz & comp.” Nowa trasa liczyła 19,7 km, była jednotorowa z mijankami, o rozstawie toru 760 mm, prawie w całości biegła niezależnym torowiskiem. Zaczynała się w Morawskiej Ostrawie na dzisiejszym pl. B. Smetany (Smetanovo nám.), następnie biegła śladem współczesnej linii tramwajowej na Hranecznik, potem przez Radwanice, Pietwałd, Orłową do dworca kolejowego w Karwinie (dworzec w dzielnicy Kopalnie, obecnie wyłącznie towarowy). Ponadto wybudowano w Śląskiej Ostrawie, wzdłuż rzeki Ostrawicy, ponadkilometrowy łącznik z linią do Hruszowa (która początek miała przy moście Sikory).
Eksploatację linii rozpoczęto 9 kwietnia 1909, jej operatorem było przedsiębiorstwo Kolej Lokalna Ostrawa – Karwina (niem. Localbahn Ostrau – Karwin, czes. Místní dráha Ostrava – Karviná). Początkowo wagony osobowe jeździły również poprzez wspomniany łącznik do Śląskiej Ostrawy, jednak z powodu niskiej frekwencji kursy te zlikwidowano w 1914 (ruch towarowy na tym odcinku pozostał). W latach 30., w czasach wielkiego kryzysu, na skutek problemów finansowych przewozy pasażerskie zostały poważnie ograniczone, a przewozy towarowe nawet na pewien czas zawieszone.
Nowa granica z 1938 podzieliła linię – Morawska Ostrawa, Śląska Ostrawa i Radwanice pozostały w Czechosłowacji, zaś Pietwałd, Orłowa i Karwina znalazły się w Polsce. W efekcie powstały dwie odrębne linie: Morawska Ostrawa – Radwanice oraz Pietwałd – Karwina. Ruch na całej długości został przywrócony dopiero w 1939, kiedy całe Zagłębie zostało zajęte przez Niemcy (potem w 1945 przywrócono granice sprzed 1938). W połowie lat 50. zdecydowano jednak o stopniowej likwidacji ostrawsko-karwińskich wąskotorówek. Jako pierwsza przestała istnieć 30 czerwca 1954 linia do Michałkowic, którą zastąpiono trolejbusami. W 1959 skrócono linię Morawska Ostrawa – Karwina do Hranecznika, na zlikwidowanym odcinku pojawiła się normalnotorowa linia tramwajowa. Likwidacja w 1960 trasy z pl. Smetany w Morawskiej Ostrawie przez ulicę 28 Października i pl. Masaryka do mostu Sikory w Śląskiej Ostrawie była równoznaczna z opuszczeniem przez koleje wąskotorowe lewego brzegu Ostrawicy. W kolejnych latach zlikwidowano linię od dworca w Karwinie do osiedla Stalingrad (1961). W 1967 ostatecznie przestała istnieć dawna Kolej Lokalna Ostrawa – Karwina.
Do przewozów pasażerskich używano na linii ostrawsko-karwińskiej łącznie przez cały okres istnienia (1909–1949) dziesięć wagonów elektrycznych wyprodukowanych w Koprzywnicy oraz dwadzieścia wozów doczepnych (12 z Koprzywnicy, 8 od Ringhoffera). Przewozy towarowe obsługiwane były jedną lokomotywą elektryczną z Grodźca Styryjskiego i towarowymi wozami doczepnymi różnego typu.
Źródło