Sam zakład powstał w styczniu 1943 roku z inicjatywy niemieckiego przemysłowca Alfwheata Kruppa. Wchodził w skład koncernu zbrojeniowego "Friedrich Krupp - Bertha Werke". Imię Bertha nadano fabryce dla uhonorowania matki Alfrada Kruppa. Jego budowniczymi byli więźniowie (byli to Polacy, Żydzi, Rosjanie a nawet jeńcy angielscy) obozu koncentracyjnego w Gross Rosen, którego filię pod nazwą "Funfteichen" (Pięć Stawów) utworzono w pobliskich Miłoszycach. Obóz pracy istniał od 1 grudnia 1943 roku do 21 stycznia 1945 roku. Zakład "Bertha Werke" produkował haubice 125 mm, lufy innych dział, wały korbowe do silników lotniczych a także silniki czołgowe. Prawdopodobnie wykonywano też lufy dział okrętowych. Mordercza praca pod bezwzględnym nadzorem oddziałów SS pociągnęła za sobą blisko 3000 ofiar. W latach II wojny światowej w Jelczu powstały Zakłady Zbrojeniowe Kruppa „Bertha-Werke", w których pracowali więźniowie filii obozu Gross-Rosen. Po wyzwoleniu ogołocone z maszyn hale stworzyły zręby nowej fabryki, Jelczańskich Zakładów Samochodowych. Dzięki nowej fabryce nastąpiły znaczne przeobrażenia w rozwoju przestrzennym Jelcza-Laskowic. Powstały osiedla mieszkaniowe, szkoły, placówki służby zdrowia. O fakcie, jak znane z produkcji autobusów, ciężarówek i pojazdów specjalistycznych Jelczańskie Zakłady Samochodowe wrosły w lokalny krajobraz i życie mieszkańców świadczy chociażby herb miasta.