starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 11 głos | średnia głosów: 6

Polska woj. śląskie powiat cieszyński Cieszyn Dzielnica Saska Kępa (Saská kupa) ul. Dworcowa (Nádražní) Dworcowa 15

14 sierpnia 2022 , Perspektywa zabudowy przy ulicy Dworcowa pomiędzy ulicami Bezruča i Strzenicza.

Skomentuj zdjęcie
vetinari
Na stronie od 2014 czerwiec
11 lat 10 miesięcy 8 dni
Dodane: 21 lipca 2025, godz. 8:42:54
Autor zdjęcia: vetinari
Rozmiar: 3000px x 1988px
Aparat: Canon EOS 200D
1 / 100sƒ / 10ISO 10018mm
0 pobrań
170 odsłon
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia vetinari
Obiekty widoczne na zdjęciu
Dworcowa 15
więcej zdjęć (18)
Zbudowano: 1928
Dawniej: Kamienica Hermanna i Angely Hilków
Narożna kamienica przypisana była do dzielnicy Kamieniec z numerem konskrypcyjnym 284. Numer posesji był podwójny. Dla ul. Dworcowej był to nr 15, zaś dla ul. Bezruča nr 27. Budynek został wzniesiony w 1928 r. przez Eugena Fuldę podług projektu Rudolfa Krausa dla małżeństwa Hermanna i Angely Hilków. Parcela pod budynek została zakupiona od miasta w 1927 r. O odsprzedaży owej parceli rozmawiano podczas posiedzenia gminnego w czerwcu 1927 r., co relacjonuje gazeta Nasz Lud: wywiązała się dłuższa dyskusja na temat odsprzedaży gruntu naprzeciw dworca kolejowego. Na plan występują dwaj kupcy p. architekta Kraus imieniem dentysty p. Hilke, który chce kupić tu parcelkę na wzniesienie domu mieszkalnego oraz firma Alojzy Strakoš z Mistka, która chce tu wybudować wielki hotel z mieszkaniami i sklepami na parterze. Cena kupna wynosiła 90 Kcz za 1 m². Cała ta przestrzeń 4050 m² a cena za nią wynosi 364.500 Kcz. Uchwalono, że w terminie do 10. czerwca b.r. firma Strakoš powinna się zobowiązać zakupić całą przestrzeń tą, złożyć w gotówce całą przypadającą kwotę kupna i tego roku ukończyć budowę piwnic a w przyszłym całą budowę. O ile nie spełni warunków tych firma winna złożyć 1/3 sumy kupna tytułem kary. W razie zakupienia tego gruntu przez tą firmę odstąpi się Hilkemu inną parcelkę, w przeciwnym razie odsprzeda się mu żądaną parcelkę przy ulicy Bezrucza.
10 października 1927 Hermann Hilke wystosował list do władz miasta z prośbą o pozwolenie na budowę. 20 października dyrekcja Kolei Państwowej w Ołomuńcu przedstawiła sprzeciw wynikający ze zbyt małej odległości, jaka dzieliła nowy budynek od gmachu dworca kolejowego. Sprzeciw ten wynikał z przepisów przeciwpożarowych, które określały bezpieczną odległość od infrastruktury stacji kolejowej. Według pierwotnie uzgodnionej odległości (stało się tak w maju 1924 r.), jakie ustaliły władze miasta z dyrekcją Kolei Państwowej - minimalna odległość powinna wynosić 58,2 m, natomiast kamienica rodziny Hilków miała stanąć zaledwie 31,7 m od narożnika gmachu dworca kolejowego. W zaistniałej sytuacji znaleziono następujące rozwiązanie kompromisowe. Właściciel kamienicy jak również jego spadkobiercy musieli się zrzec odszkodowania na wypadek pożaru spowodowanego np. iskrami wylatującymi z kominów lokomotyw. Ostatecznie pozwolenie na budowę wydano dopiero 4 stycznia 1928 r. Prace budowlane rozpoczęto w marcu, a zakończono we wrześniu tego samego roku. Kolaudacja przebiegła 29 września 1928 r. W pomieszczeniach piwnicznych umieszczono transformator, który wcześniej znajdował się w osobnej trafostacji stojącej niedaleko kamienicy . W maju 1939 budowniczy Anton Horny wykonał adaptację pomieszczeń znajdujących się w przyziemiu oraz niedużą przybudówkę kuchni ze spiżarnią. W wyniku tego zabiegu powstała jadalnia restauracyjna, którą prowadził Franciszek Richter zamieszkały przy ul. Sejmowej 8 . W kamienicy oprócz gabinetu stomatologicznego Hermanna Hilkego, który został otwarty 1 października 1928 r. znajdowały się obszerne lokale handlowo-usługowe. Te były dzierżawione m.in.: fabryce ubrań Spółka Inwalidów w Prościejowie (Oděvní družstvo invalidů v Prostějově), rzeźnikowi i wędliniarzowi Franciszkowi Schreierowi (od kwietnia 1930 r.), dziewiarzowi Michaelowi Wegnerowi, sklepikarzowi z bielizną Františkowi Křenkowi (we wrześniu 1933 r. w nocy wybito szybę i skradziono z wystawy koszule), pracowni druku materiałów Sophie Bromer, biuru podróży "Orbis" oraz sprzedaży losów loteryjnych Janowi Kuligowi (od listopada 1938 r.) oraz salonu fryzjerskiemu Karla Domesa (od stycznia 1929 r.), który po jego śmierci prowadziła wdowa Viktoria. Karl Domes zmarł o poranku 12 marca 1931 r. na zawał serca w wieku 60 lat. Urodził się w Lipniku (którym?). Od 1896 r. pracował w Cieszynie pod adresem Górny Rynek 10, później 2, zaś ostatecznie w hotelu "Pod Złotym Wołem" . W wyniku zmiany właściciela hotelu i zapewne likwidacji salonu fryzjerskiego Karl Domes przeniósł się do Czeskiego Cieszyna, gdzie zamieszkał w kamienicy przy ul. Havlíčka 1 . Był wieloletnim członkiem zarządu Stowarzyszenia Fryzjerów (Genossenschaft der Friseure), a także 26 lat członkiem męskiego chóru "Frohsinn". Miał syna Viktora z wykształcenia inżyniera, który mieszkał w Bruck an der Mur (środkowa Austria) oraz córkę Gretę, która wyszła za mąż za inżyniera Wilhelma Lamatscha i przeprowadziła się do Oberlahnstein (zachodnie Niemcy). Karl Domes został pochowany 15 marca na cmentarzu w Czeskim Cieszynie.
Cześć pomieszczeń (zapewne mieszkania na pierwszym piętrze) wynajmowano również lekarzom i adwokatom. Przykładowo Rudolfowi Altowi - okuliście, który wcześniej pracował w klinice uniwersyteckiej w Wiedniu (od grudnia 1928 r.), Bergerowi - ginekologowi, który wcześniej pracował w wiedeńskim szpitalu (od kwietnia 1930 r.) oraz adwokatowi Fryderyku Raschikowi (od marca 1934 r.). W okresie międzywojnia na budynku znajdował się trójjęzyczny napis: Dentysta - Zahntechniker - Zubní technik. Od 1951 r. w pomieszczeniach handlowych mieściła się polska księgarnia oraz tradycyjnie salon fryzjerski działający nieprzerwanie po dziś dzień. Po II wś. salonem fryzjerskim kierował Jan Stec .
Właściciel kamienicy Hermann Hilke był z zawodu technikiem dentystycznym. Karierę rozpoczął w marcu 1919 r., kiedy przejął pracownię techniczno-dentystyczną Augusta Schuberta przy ul. Niemieckiej 28 . Po podziale miasta przeprowadził się do Czeskiego Cieszyna, gdzie zamieszkał w kamienicy przy ul. Szerokiej 10 . W maju 1921 r. otworzył pracownię techniczno-dentystyczną w kamienicy przy ul. Saska Kępa 22 , który w tym miejscu działał do 1928 r., kiedy został przeniesiony do własnego budynku. Jako technik dentystyczny sprawdzał uzębienia zarówno dorosłym jak i dziatwie szkolnej. Ciekawostką jest, iż w Polskiej Szkole Wydziałowej w Bystrzycy ubogie dzieci sprawdzał bezpłatnie. Angażował się społecznie i politycznie. W 1923 r. został wybrany do komisji Urzędu Miejskiego - sekcja higieny i zdrowia. W 1931 r. zakupił cegiełkę o nominale 50 Kcz na budowę Domu Ewangelickiego w Wędryni. W 1938 r. brał udział w wyborach samorządowych, gdzie startował z listy nr 4 - Sudetendeutsche Partei. Czynny zawodowo był jeszcze w 1941 r. Kamienica pozostała w posiadaniu rodziny Hilków do końca II wś. Krótko po jej zakończeniu zarządcą państwowym zostało ugrupowania polityczne Czeska Partia Narodowo-Socjalistyczna (Československá strana národně socialistická).
ul. Dworcowa (Nádražní)
więcej zdjęć (788)
Ulica powstała w 1888 r. i przypisana była do dzielnic Saska Kępa oraz Kamieniec. Pierwszy raz o konieczności budowy drogi informowała prasa lokalna w styczniu 1887 r. Potrzeba ta wynikała z podjętej w 1885 r. decyzji o budowie nowego dworca kolejowego w miejscu, do którego nie prowadziła żadna droga lub chociażby ścieżka. Po raz pierwszy przebieg przyszłej drogi został zaznaczony na mapie miasta z 1885 r., aczkolwiek na mapie z 1883 r. (latarnie uliczne) zarys ten również się pojawia, jednak nitka ta została nałożona później - rewizja. Zatwierdzenie trajektorii drogi przez władze miasta potwierdza wydana w 1885 r. zgoda na budowę rogowej kamienicy , która jako pierwsza określiła przebieg komunikacji względem narożnika z ul. Saska Kępa. Na budowę drogi został rozpisany w grudniu 1887 r. przetarg. Prace były nadzorowane i najprawdopodobniej również finansowane przez "Biuro budownicze sekcji Kolei Północnej" (Baubüro der Nordbahn-Section Teschen). Droga prowadziła przez działki należące do Johanna Tetli. We wrześniu 1888 r. musiano z powodu budowy gmachu dworca kolejowego przenieść główny gazociąg. Nazwa robocza ulicy brzmiała Zufahrtsstraße (droga dojazdowa). Od 1888 r. pojawia się nazwa Bahnstrasse. Właściwą nazwę ulicy nadano w marcu 1892 r. i brzmiała Bahnhofstrasse (w polskiej prasie stosowano nazwę ul. Kolejowa). Jej nazwa odnosiła się do nowego dworca kolejowego . W 1889 r. mieszkańcy skarżyli się na brak chodnika, dlatego w październiku tego samego roku został wykonany od strony torowiska. Chodnik ten o nawierzchni piaszczystej połączył się z istniejącym już odcinkiem przed samym budynkiem dworca kolejowego, który był wykonany z trwałego materiału jakim były kamienne płyty. W kwietniu 1891 r. i 1892 r. mieszkańcy miasta ponownie skarżyli się na brak chodników z prawdziwego zdarzenia. Uważano to za skandal, by dwa lata po wzniesieniu nowego dworca nadal ich nie było. Zwracano uwagę, że w ulewne dni powstawało błoto, przez które musiano się przedzierać lub skakać ponad kałużami. Przekonywano, że nie wszystkich stać na korzystanie z dorożki. Sugerowano, by tak bogate instytucje prywatne, jak Kolej Koszycko-Bogumińska oraz Kolej Miast Śląskich, same wybudowały, choć skromne chodniki. W 1894 r. poprowadzono wzdłuż drogi wodociąg. W 1895 r. wybrukowano odcinek drogi pomiędzy ul. Saska Kępa i obecną ul. Štefánika. Przy tej okazji prasa lokalna ironicznie odnotowała, iż dla koni ulica ta została usłana kostką brukową, natomiast dla ludzi wciąż nie ma chodników. Ponadto napisano: w skomplikowanych relacjach prawnych, które odnoszą się do tej drogi, nie wiadomo, kto powinien być pociągnięty do odpowiedzialności. W październiku 1897 r. wykonano chodnik z prawdziwego zdarzenia, który zastąpił w ten sposób istniejący od 1889 r. chodnik o piaszczystej nawierzchni. Przy okazji prasa lokalna przypominała władzom miasta, by dbali o czystość chodników. Koszty z tym związane zostały podzielone pomiędzy miasto, Powiatowy Wydział Drogowy, Kolej Koszycko-Bogumińską oraz Kolej Miast Śląskich. W tym samym roku wykonano kanalizację ściekową, która biegła wzdłuż hotelu "Central Bahnhof" a następnie skręcała w stronę obecnej ul. Štefánika. W 1900 r. odnowiono od strony stacji kolejowej stary drewniany płot (wzdłuż całej ulicy). W kwietniu 1905 r. władze miasta rozważała naprzeciw dworca zbudować gmach teatru. Chodziło o jeden z trzech wariantów lokalizacji. W 1906 r. droga została wydłużona o odcinek pomiędzy obecną ul. Graniczną i Strzelniczą. Wcześniej, ulica ta należała do tzw. Nowej Sibicy - dzielnicy sąsiedniej wsi Sibica . W Książce Adresowej Cieszyna z 1906 r. widnieje adnotacja: Die zu Teschen gehörenden käufer von Neu - Schibitz (należąca do Cieszyna nabyta od Nowej Sibicy). Na odcinek ten nawiązywała droga wewnętrzna dworca towarowego . W marcu 1920 r. zarząd Kolei Koszycko-Bogumińskiej zamierzał w miejscu, gdzie obecnie znajduje się Hotel Piast oraz sąsiednie budynki aż po skrzyżowanie z obecną ul. Čapka. wybudować nowy dworzec kolejowy (patrz plany). Pierwsze tego typu zamiary można wyśledzić już w styczniu 1917 r., wtedy koszt nowego gmachu obliczono na 2 miliony koron. Powodem miał być wzmożony ruch kolejowy, któremu nie starczał już stary dworzec. Oprócz budynku dworca zamierzano również wznieść budynki dla dyrekcji, która jak dotąd wynajmowała prywatne lokale przy ul. Hoheneggera. Dla tak ambitnego celu zarezerwowała sobie u władz miasta parcelę sięgającą aż po drukarnię Kutzera. Ponieważ gmach nowego dworca stanąłby na samym środku ul. Dworcowej, wobec czego ulica ta stałaby się nie przejezdną. Dlatego budowniczy Carl Friedrich przedstawił projekt nowego połączenia ul. Strzelniczej z ul. Główną. Nowa linia miała biec ul. Havlíčka, przecinając rynek i nawiązując na ul. Ruchu Oporu. Oprócz nowego gmachu dworca kolejowego rozważano również inny wariant, a mianowicie budowę gmachu dla dyrekcji Towarzystwa Górniczo-Hutniczego (TGH powstało 1 stycznia 1906 r.). Ten wariant pojawił się już w 1906 r. - budowniczym miał zostać Albert Dostal. Oprócz tego zaistniał jeszcze trzeci wariant, który wniosła Macierz Szkolna dla Księstwa Cieszyńskiego, która w tym samym miejscu planowała zbudować tzw. konsum nauczycielski. Ostatecznie budynek ten stanął przy ul. Illicha . Należy dodać, iż obszar zarezerwowany dla nowego dworca kolejowego nie został nigdy zabudowany, w wyniku czego powstał istniejący po dziś dzień szeroki bulwar. Trzeba jednak zaznaczyć, iż obszar ten został około 1927 r. zwężony o 15 m, albowiem władze miasta uznały, iż na części niewykorzystanej działki można by zbudować kamienice. W marcu 1920 r. na posiedzeniu gminnym uchwalono rozszerzyć dotychczasową ścieżkę prowadzącą wzdłuż nasypu kolejowego pomiędzy ul. Wiaduktową i ul. Saska Kępa. Po regulacji miała posiadać 15 m szeroką jezdnię i miała służyć pieszym oraz motoryzacji. Oprócz tego podjęto uchwałę o sprzedaniu tzw. działek Altmanna (działki te znajdowały się w miejscu wspominanej ścieżki), które były mieniem miasta i które przeznaczono pod zabudowę. Regulacja (tylko fragmentaryczna) owej ścieżki przebiegła dopiero w 1921 r. Do użytku publicznego oddano ją 20 października 1921 r., co miało ścisły związek z otwarciem w tym miejscu przyziemnych pawilonów handlowych . Pawilony te były rozwiązaniem tymczasowym, zanim zostaną zaprojektowane i wybudowane nowe kamienice. W tym okresie odcinek ten nie był jeszcze częścią składową ul. Dworcowej, dlatego też posiadał własną nazwę, którą zaproponował pod koniec 1926 r. ing. Walter Fulda. W języku czeskim stosowano nazwę: Na valech, U hráze lub Na hrázi. W języku niemieckim stosowano nazwę: Am Damm, natomiast w języku polskim: Na grobli, Na nasypie lub U tamy. Nazwa ta odnosiła się do pobliskiego wysokiego nasypu kolejowego. W 1929 r. na odcinku tym wykonano kanalizację ściekową, którą przeprowadził Anton Wicherek oraz wodociąg, który zrealizował Max Wrana. Ponadto w październiku tego samego roku przebiegła regulacja polegająca na rozbudowie dotychczasowej ścieżki na ulicę z prawdziwego zdarzenia. Początkiem 1930 r. nawierzchnię wybrukowało przedsiębiorstwo Rudolfa Pierniczka. Prace te poprzedzał przetarg, do którego zgłosiły się aż cztery firmy, najtańsze były: Czeczotka z Opawy (81700 kcz) oraz Pierniczek (82600 kcz). Oficjalne otwarcie nowego odcinka drogi, która została wcielona do ul. Dworcowej, nastąpiło 26 maja 1930 r. o godzinie 10:00. W 1925 r. miasto zakupiło 10 małych i tyle samo dużych kubłów na śmieci, które zainstalowano m.in. wzdłuż ul. Dworcowej. W 1926 r. na odcinku, gdzie dotąd obszar był niezabudowany (m.in. przed dworcem kolejowym), powstały nowe kępki zieleni oraz posadzono drzewka. W ten sposób nawiązano na istniejące już fragmenty w zabudowanej części ulicy. Ponadto pasma zieleni zostały ogrodzone ozdobnym płotkiem. Natomiast pierwotne ogrodzenia z drutu zostały usunięte, gdyż były niewystarczające i nie zabraniały dziatwie w deptaniu trawy. Również w tym samym roku przeprowadzono kanalizację ściekową (chodziło o pierwotny odcinek ul. Dworcowej) prace te przeprowadziła firma budowlana Maxa Wrany. W 1930 r. zainstalowano pompę stacji benzynowej. W tym samym roku poszerzono chodnik na odcinku od skrzyżowania z ul. Saska Kępa po skrzyżowanie z ul. Štefánika. Chodnik o szerokości 2,5 m i pokryto asfaltem. Również w tym samym roku Stowarzyszenie dla upiększania miasta zainstalowało wzdłuż nowego odcinka ulicy, gdzie dotychczas znajdowały się cztery stare ławki zupełnie nowe i wygodne a w roku następnym żywopłot. W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty do polskiej części miasta. W styczniu 1933 r. został zamknięty dla ruchu samochodowego odcinek pomiędzy ul. Wiaduktową i ul. Saska Kępa. Za nieprzestrzeganie tego zakazu karano kwotą wysokości 5 kcz. W listopadzie 1933 r. władze miasta odrzuciły projekt budowy pawilonu fryzjerskiego na działce należącej do dworca kolejowego, który znajdował się na przeciw hotelu "Central". Główny sprzeciw wyrażało Stowarzyszenie dla upiększania miasta. Ponadto zwracano uwagę, że w mieście znajduje się dużo pustych lokali handlowych, gdzie zakład fryzjerski mógłby się znaleźć. Innym argumentem sprzeciwu była nieestetyczność takiego pawilonu (budy). Również w listopadzie tego samego roku przeprowadzono brukowanie narożnika pomiędzy hotelem Polonia, sklepem Červenki oraz gazownią miejską. W 1935 r. w pobliżu przejścia podziemnego Demelloch zamierzano zainstalować zegar. Było to podyktowane usunięciem zegara z kamienicy Antonii Doffek przy obecnej ul. Głównej . Ostatecznie zegar pojawił się na rogowej kamienicy Pollaka w 1936 r. W 1937 r. na ulicy doszło do wypadku - został przejechany samochodem zamiatacz uliczny Juraszek. W 1938 r. Stowarzyszenia Opieki i Upiększania Zieleni zamierzało zakupić stację meteorologiczną, która miała stanąć naprzeciw dworca kolejowego. W tym samym roku "národní združení" zamierzało zbudować pomnik Kramářowi. Jako jedno z miejsc proponowano przed dworcem kolejowym. Od 1 lutego 1939 r. sprzed dworca kolejowego wyruszał autobus przedsiębiorstwa komunikacyjnego Jana Molina . Miejskie autobusy kursowały pomiędzy dworcem kolejowym a Powiatową Kasą Chorych co 15 minut. W lipcu 1939 r. powstał tzw. policyjny odwach, który miał usprawnić służbę policji o bezpieczeństwo w tej części miasta. W tym samym okresie narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1920 - 1938 Bahnhofstrasse – Nádražní ulice. W języku polskim stosowano nieoficjalną nazwę ul. Dworcowa, gdyż w tym okresie miasto posiadało tylko czesko-niemieckie nazwy ulic. Po przyłączeniu w październiku 1938 r. Czeskiego Cieszyna do Polski jej nazwę zmieniono na ul. Gen. Bortnowskiego. W latach 1939 -1945 Bahnhofstrasse, 1945 – 1948 ul. Nádražní, 1948 - 1990 ul. Gottwaldova, od 7 lutego 1990 r. aż po współczesność ul. Nádražní. Po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Dworcowa.