Kamienica pod Gigantami (zwana także "domem pod Atlantami" "kamienicą Strzałeckiego" i "domem pod gigantami") - kamienica zbudowana pod koniec XIX w. znajdująca się w Warszawie w Alejach Ujazdowskich pod nr 24 (dawniej 22, a w okresie międzywojennym pod nr 36).
Kamienica wykonana jest w stylu wczesnomodernistycznym, czteropiętrowym z płytkim ryzalitem środkowym, 9 osiowym z portalem na fasadzie. Fasada artystycznie protomodernistyczna z elementami klasycystycznymi i barokowymi. Układ jednopodwórzowy z oficynami bocznymi, zamknięty od strony wschodniej parterowym pawilonem z tarasem w zwieńczeniu W elewacje podwórzowe były wbudowane fragmenty rzeźbiarskie z zamku Królewskiego. Budynek z balustradową attyką dekoruje gzyms z kasetonami, żłobkowane pilastry i girlandy kwiatowe. Dwukondygnacyjny, rustykowany cokół z balkonem drugiego piętra, rozciągnięty na całą szerokość fasady, dźwiga trzy górne piętra zaakcentowane pseudoryzalitem środkowym, rozczłonkowanym czterema pilastrami. Balkon ma kutą balustradę, oraz zdobią go trzy medaliony. Na jednym z nich (projektu Teofila Godeckiego) znajduje się wizerunek Jana Matejki. Całość zwieńczona fryzem girlandowym, mocno wyładowanym gzymsem koronu i etyką-pełną nad ryzalitem środkowym i balustradowo cokołowym nad partiami bocznymi. Najbardziej uwidocznione są jednak piaskowcowe figury gigantów (zaprojektował je Zygmunt Otto). Flankują otwór bramy i podtrzymują balkon. Jeden podpiera go barkiem, drugi trzyma w uniesionych rękach.
Kamienica ma bogaty wystrój części rezydencjonalnej. Na klatce schodowej przetrwały resztki polichromii. W pomieszczeniach na parterze wmontowano fragmenty boazerii oraz drzwi i supraporty z rozebranego w 1898 r. pałacu Tarnowskich przy Krakowskim Przedmieściu.
Dom pod gigantami w Alejach Ujazdowskich jest zabytkowym obiektem nie tylko z punktu widzenia architektonicznego, ale też z uwagi na charakter i znaczenie kulturalne, jakie stanowi wysiłek zawodowy i pasja kolekcjonerska paru zmarłych już pokoleń rodziny jego fundatora Antoni Jan Strzałeckiego. Z zawodu byli oni malarzami, a ich hobby było ratowanie zabytków przeszłości narodowej. Jako malarze, począwszy już od czasu współpracy z Corazzim, dekorowali nowo wznoszone gmachy. Niezależnie od tego malowali i konserwowali stare malowidła w zabytkowych obiektach sakralnych i świeckich, przede wszystkim królewskich, z których niektóre ocalały do naszych czasów, jak Łazienki, Biały Dom, Oranżeria, Pałac Myślewicki, Belweder. Kolekcjonerska pasja Strzałeckich nie była objawem chęci gromadzenia bogactw, lecz jedną z możliwych form walki o byt narodowy. W 1889 r. wystawili 192 obiekty. W 1902 r. Antoni- Jan był jednym z organizatorów działu polskiego na pierwszej międzynarodowej wystawie strojów w Petersburgu, na którą wysłał 109 eksponatów. W 1905 r. na wystawę Mariańską Antoni Jan wysłał zbroje, ryngrafy i szable. W roku 1911 na wystawę Pamiątek Starej Warszawy w Ratuszu 57 obiektów. W 1912 r. na Wystawę Miniatur, Emalii, Pierścionków i Tabakierek - 102 obiekty, a w 1913 r. na wystawę Ceramik i szkła 74, oraz w 1918 r. na wystawę Pamiątek Powstania Styczniowego - 11 obiektów. W ciągu kilku lat od Powstania w 1916 r. Muzeum Narodowego w Warszawie przekazał mu ponad 700 obiektów, których połowa w 1920 r. zdeponowana w Muzeum Wojska eksponowana potem w Muzeum Wojska Polskiego, a druga połowa znajdowała się Muzeum Narodowym. Stanowiło to wprawdzie tylko cześć wszystkich zbiorów Strzałeckiego, które ostatecznie skomasował Antoni Jan Strzałecki w Domu pod Gigantami i syn jego Zygmunt w domu przy ul. Topiel. Z tego co przeszło do Muzeum ocalała większość zabytków z ich kolekcji. A z ich siedzib dwa pierwsze domy przy ul. Drewnianej i Topiel zostały zbombardowane i spalone we wrześniu 1939 r. Ocalał jedynie Dom pod Gigantami. W okresie międzywojennym mieszkał tu inż. Stefan Przanowski - przemysłowiec, b. minister przemysłu i handlu, dyrektor i prezes Rady Nadzorczej zakładów metalowych "Norblin, Bracia Buch i T. Werner".
Obecnie w kamienicy znajduje się Restauracja pod Gigantami. Utrzymana jest w dawnym klimacie. W lokalu restauracji znajdowały się wartościowe obrazy takich twórców, jak Juliusz Kossak. Później przekazano je do muzeum. A do tej pory w restauracji znajduje się parkiet który ma ponad 250 lat. Był sprowadzony po rozbiórce Pałacu Tarnowskich. Pozostała tu także jedna kopia obrazu S. Poniatowskiego, malowana przez malarza Bacciarellego.
Pomieszczenia:
1. Duży salon. Na jednej ze ścian centralne miejsce zajmował szylkretowy gabinet, przyozdobiony kolorowymi kamieniami i cyzelowanym srebrem. Na ścianie tej (podobnie jak na innych ścianach w tym salonie) wisiały obrazy, wśród których było wiele portretów królewskich postaci historycznych. Na samej górze z lewej portret znanego z „Ogniem i mieczem” Jeremiego Wiśniowieckiego, przy nim portret jego synowej, królowej Eleonory Austriaczki z tulipanem w ręku, żony Michała Korybuta Wiśniowieckiego, a pod nią portret Jana III Sobieskiego z kolekcji A. J. Strzałeckiego, które przeszły do Muzeum Narodowego.
2. Pokój stołowy. Z hallu przez otwarte drzwi do pokoju stołowego widać było rycerza w późnogotyckiej zbroi na białym koniu. Stał on po lewej stronie kominka, a po prawej stronie był na koniu gniadym polski husarz ze skrzydłami, który najwcześniej był darowany przez A. J. Strzałeckiego Muzeum Narodowemu w Warszawie, jeszcze za czasów okupacji niemieckiej w czasie I wojny światowej. Później, na jego miejscu stanęły trzy inne zbroje, które znajdują się teraz w Muzeum Wojska Polskiego. W kominku znajdowała się żeliwna płyta z herbem Stanisława Augusta.
3. Duży salon. Jedna z dwóch konsol złoconych, pochodzących z Zamku Królewskiego. Widać na niej cały szereg obiektów i obrazów.
4. Duży salon. Ściana z kominkiem, na lewo od portretu Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym widoczny był portret Ludwiki Marii, żony Jana Kazimierza, którego portret, oddzielony od Ludwiki Marii innym obrazem, znajdował się tuż przy oknie, w najlepszym oświetleniu. Portrety te zostały nabyte przez A. J. Strzałeckiego od Sióstr Wizytek na Krakowskim Przedmieściu pod koniec XIX wieku i zawsze były przez niego eksponowane na najbardziej honorowym miejscu i w najlepszym oświetleniu, ponieważ uważał je za najlepsze portrety królewskie z całej swojej kolekcji. Gdy w 1929 r. darował je Muzeum Narodowemu, wkrótce potem wyraził swą zgodę, aby były eksponowane na Zamku Królewskim.
5. Mały salon. Nie było od niego wejścia z hallu, a tylko z drugiego salonu. W gablotce na samym dole widoczna była po lewej stronie jedna z kilku waz belwederskich. Obok niej był wielki półmisek japoński z rybami (obecnie znajduje się w posiadaniu prawnuczki kolekcjonera, Marii Magdaleny Smoleńskiej). Z identycznym deseniem mały talerz japoński znajduje się w British Museum; był on w latach powojennych eksponowany w King Edward VII Gallery. Na prawo od półmiska z rybami był mały, niebieski w białe kwiaty jabłoni wazon belwederski, a na samym dole jest z saskiej porcelany figurka Chińczyka z kiwającymi się rękami i głową. Powyżej półmiska z rybami był ciekawy, z saskiej porcelany „sourtout”(zdekompletowany wprawdzie, bo bez różnych miseczek, znajduje się obecnie u drugiej prawnuczki kolekcjonera, Wiesławy Tyszkiewiczowej).
6. Hall. W gablotkach pośrodku hallu była ekspozycja specjalnie zabytkowych obiektów, jak znany, średniowieczny miecz z krucyfiksem, bezcenny unikat, który A. J. Strzałeczki darował Muzeum Narodowemu w Warszawie, który zrabowali hitlerowcy z Muzeum Wojska. Ponadto był tam szereg cennych karabeli, buzdyganów, czekanów i nadziaków oraz pasów kontuszowych. Na wierzchu gablotki leżały hełmy, m. in. (najbliżej szabel) kanelowany i złocony hełm należał przypuszczalnie do Jana Zamoyskiego, hetmana i kanclerza w. k.. Na stojaku, umieszczonym na gablotkach, były mniej cenne szable i rapiery. Pośrodku ścian bocznych stały wysokie gablotki, w których były m. in. łubie z łukami i kołczany ze strzałami, cenniejsze rzędy na konie itp. Na ścianach bocznych wisiały kobierce. Przy gablocie jest widoczny zawieszony od góry do dołu pas lity, jeden z kolekcji kilkunastu pasów kontuszowych. Pod sufitem są medaliony, niezidentyfikowanego pochodzenia.
Źródło: Autorzy: Licencja: [ CC-BY-SA 3.0]