Przed frontem dzisiejszego Pałacu Staszica król Polski Zygmunt III Waza zbudował mauzoleum - prawosławną kaplicę grobową nazywaną Kaplicą Moskiewską, gdzie w 1620 pochowano zmarłego w polskiej niewoli zdetronizowanego cara Wasyla IV Szujskiego i jego brata Dymitra. Król Jan Kazimierz Waza w 1668 przekazał kaplicę zakonowi Dominikanów Obserwantów, którzy w XVIII wieku w miejscu dzisiejszego Pomnika Kopernika zbudowali barokowy kościół z klasztorem. Mury opuszczonego i zrujnowanego klasztoru kupił w 1818 ksiądz Stanisław Staszic. Po wyburzeniu kościoła i klasztoru na jego tyłach został zbudowany w latach 1820-1823 budynek w stylu klasycystycznym, który miał być przeznaczony na siedzibę Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Gmach zaprojektował Antonio Corazzi. Równocześnie z pałacem powstała kamienica Nowy Świat 72, będąca jego integralną częścią. W dniu 11 maja 1830 Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił przed pałacem pomnik Mikołaja Kopernika wg projektu Bertela Thorvaldsena.

Po rozwiązaniu Towarzystwa w gmachu mieściła się do 1862 Dyrekcja Loterii. W latach 1857-1862 mieściła się tu Akademia Medyko-Chirurgiczna. Później w murach pałacu zostało umieszczone gimnazjum męskie zwane ruskim. W 1890 powzięto decyzję by wraz z internatem I gimnazjum męskiego umieścić w pałacu cerkiew św. Tatiany Rzymianki. Pałac został przebudowany w latach 1892-1893 przez architekta rosyjskiego Michaiła Pokrowskiego w stylu bizantyjsko-ruskim, w nawiązaniu do "rosyjskiej przeszłości" tego miejsca - Kaplicy Moskiewskiej, w której pochowano cara Wasyla Szujskiego, jego brata Dymitra oraz jego żony, wielkiej księżny Katarzyny. W latach 1924-1926 przywrócono pałacowi klasycystyczny wygląd według projektu Mariana Lalewicza. Pałac w okresie międzywojennym był siedzibą Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Kasy Mianowskiego, Państwowego Instytutu Meteorologicznego, Instytutu Francuskiego i Muzeum Archeologicznego. Uszkodzony w 1939, rozbity w 1944, został odbudowany w latach 1946-1950 pod kierunkiem Piotra Biegańskiego. Po odbudowie ze zniszczeń wojennych przekazany Towarzystwu, a później Polskiej Akademii Nauk. Obecnie Pałac stanowi główną siedzibę Akademii, ale jest także częściowo zwrócony Towarzystwu.

Źródło: