Mosty drewniane w Toruniu przez Wisłę, to właściwie historia szeregu konstrukcji drewnianych (stałych) kolejno budowanych, odnawianych, niszczonych i na nowo odbudowywanych w ciągu 377 lat.

Chronologicznie był to drugi stały most na Wiśle, ale dłuższy od pierwszego, który wybudowano w Krakowie. Ponadto most toruński pod względem długości przewyższał mosty w znanych miastach europejskich, takich jak np. Praga, Drezno, Ratyzbona.

Przeprawa była zlokalizowana na poziomie Bramy Mostowej (choć podobno zdarzały się niekiedy małe odstępstwa w tym zakresie).

W części północnej do Kępy Bazarowej most był nazywany niemieckim, z kolei od Kępy do brzegu południowego był to most polski. Nazwy te wynikały z nazewnictwa brzegów używanych jeszcze w XIV w.

Część polska była nieco krótsza - ok. 200 - 300 m, a niemiecka wynosiła ok. 350-400 m, ponadto część polska przebiegała nie tylko nad lewym ramieniem Wisły, ale i nad terenami podmokłymi Kępy Bazarowej.

Jedno z przęseł musiało mieć konstrukcję zwodzoną, by umożliwiać swobodną żeglugę.



Budowa pierwszego mostu ruszyła w 1497 r. po wydaniu stosownych dokumentów przez króla Jana Olbrachta i trwała do 1500 r. (pracami kierował Piotr Postil z łużyckiego Budziszyna). Początkowo wybudowano najprostszy typ mostu - palowy (wbite w dno pale a na tym jezdnia z belek), z ochronnymi izbicami. Przez ten most w roku 1501 przeprawiał się kondukt żałobny z ciałem Jana Olbrachta, który zmarł w Toruniu.

W przeciągu prawie czterechset lat istnienia most ulegał częstym uszkodzeniom, zarówno na skutek naporu kry, wysokiej wody, jak i działań wojennych.



Przykładowo, odnotowano niemal całkowite zniszczenie mostu przez krę lub pękające lody w 1570 r., 1791 r. oraz w 1853 r.,kiedy to podczas próby ratowania mostu zginęło siedem osób. Z kolei w sierpniu 1621 r. most uszkodziła wysoka fala powodziowa.

Jeśli chodzi o zniszczenia wojenne, miały one miejsce m.in. w czasie potopu szwedzkiego (1658 r.), wojny północnej (1703 r. ) i wojen napoleońskich (1806 r. oraz 1809 r.).



Konstrukcja ulegała licznym przekształceniom. Ze względów funkcjonalnych dążono do wydłużenia przęseł dla swobodniejszego przepływu wody i kry. W latach 90. XVI w. burmistrz Henryk Stroband zaproponował nowoczesną konstrukcję wieszarową, wzorowaną na nowopowstałym moście Zygmunta Augusta w Warszawie (1568-1573), jednak ze względu na wysokie koszty wybudowano most z tylko jednym bardzo szerokim przęsłem o konstrukcji wieszarowej i pod nie kierowano główną masę lodu i kry (do ok. połowy XIX w.).

Po serii katastrof w latach 50. XIX w. postanowiono zbudować nowocześniejszy w konstrukcji most kratownicowy (1863). Konstrukcja opierała się kapryśnej rzece do 1875 r. kiedy to znowu

została uszkodzona przez spływające lody. Odtąd most był udostępniany tylko dla ruchu pieszego.

Ostateczna katastrofa przyszła jednak z innej strony, ponieważ w lipcu 1877 roku most spłonął. Przyczyną pożaru było prawdopodobnie przypadkowe zaprószenie ognia (wcześniej odnotowywano również akcje gaśnicze na moście a w prasie lokalnej przestrzegano np. przed wyrzucaniem niedogaszonych papierosów) ale nie wykluczono także podpalenia.



Nie podjęto już dzieła odbudowy mostu, prawdopodobnie dlatego, że od 1873 r. istniał już w sąsiedztwie stalowy most kolejowo-drogowy. Z kolei na miejscu dawnej przeprawy uruchomiono prom oraz sezonowo funkcjonowały konstrukcje pontonowe.

Obecnie w miejscu dawnego przyczółku mostu na Kępie bazarowej znajduje się punkt widokowy "Panorama Torunia"