Arsenał, czyli królewski magazyn broni to wczesnobarokowy, dwukondygnacyjny budynek z rozległym, wewnętrznym dziedzińcem. Gmach ten wzniesiony został w latach 1638-1643 z rozkazu króla Władysława IV. Budową kierowali kolejno Paweł Grodzicki i Krzysztof Arciszewski. W swojej niemal czterystuletniej historii był jeszcze wielokrotnie przebudowywany: w latach 1752-54, 1779-82, 1817 (przez Wilhelma Henryka Mintera) oraz w połowie wieku XIX i w latach 1935-1938.

Budynek przestał pełnić funkcje magazynowe po upadku powstania listopadowego i utworzono w nim carskie więzienie. Po odzyskaniu niepodległości w obiekcie dalej mieściło się więzienia, które zamknięto w 1935 r. aby następnie przekazać obiekt na rzecz Archiwum Państwowego (po zakończeniu adaptacji budynku w 1938 r.).

Arsenał był wielokrotnie świadkiem dramatycznych wydarzeń z polskiej historii. W nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku ludność Warszawy zdobyła budynek, wspierając tym samym rozpoczynające się powstanie listopadowe, zaś 26 marca 1943 miała tu miejsce najsłynniejsza akcja Szarych Szeregów, znana jako Akcja pod Arsenałem (patrz też film pt. Akcja pod Arsenałem).

5 sierpnia gmach Arsenału zostaje zajęty przez powstańców, którzy bronili go do 23 sierpnia. Tego dnia zniszczeniu uległy najcenniejsze zbiory Archiwum Miejskiego zgromadzone w sali parterowej pawilonu zachodniego.

Uszkodzony w czasie walk powstańczych budynek został spalony przez Niemców 4 listopada. Całkowitemu zniszczeniu uległa wtedy pozostała część zbiorów Archiwum.

W latach 1948–50 Arsenał został odbudowany według projektu Bruno Zborowskiego. Od 1959 jest siedzibą Państwowego Muzeum Archeologicznego.

W 1965 gmach Arsenału został wpisany do rejestru zabytków pod nr 87.

br />


 

Ulica Długa jest jedną z najstarszych warszawskich ulic. Jej początki sięgają średniowiecza. Był to trakt biegnący do Sochaczewa i Łowicza. W tym okresie ulica spełniała również rolę placu targowego; pozostałością tego jest jej bardzo duża szerokość na obszarze Nowego Miasta. Uporządkowanie ulicy i zabudowanie jej pałacami i kamienicami nastąpiło w drugiej połowie XVIII wieku. Z tego okresu pochodzą najcenniejsze zabytki. Zmiany, jakie nastąpiły w warszawskim Śródmieściu w latach wojny i pierwszych latach powojennych zmieniły kształt ulicy w jej dalszym biegu: wskutek przebicia Trasy W-Z oraz ul. Nowotki (obecnie ulicy Andersa) Długa kończy się ślepo przy Arsenale i znajdującej się tu stacji metra.

Ulica jako założenie urbanistyczne jest w całości wpisana do rejestru zabytków – nr rej. 63.
Źródło: