HISTORIA
Lamus, pierwotnie obronny zbór ariański w Lusławicach powstał w XVI wieku. Jego budowniczym był Achacy Taszycki. Był arianinem, z jego właśnie inicjatywy do Zakliczyna przeniesiono drukarnię ariańską i szkołę wyższą Arian. Okres prosperity skończył się wraz z Potopem Szwedzkim i czasem prześladowań Arian, który po nim nastąpił. Taszycki zmuszony został do zmiany wiary (na katolicką) i zlikwidowania zboru. Zamienił go więc w dworski lamus. Tę funkcję budynek pełni do czasów obecnych.
Właścicielem majątku jest od 1976 roku Krzysztof Penderecki - znany kompozytor i muzyk. W lamusie urządza od czasu do czasu wystawy lub inne ekspozycje. Ponieważ cały teren jest własnością prywatną, należy uzyskać zgodę rodziny Pendereckich na zwiedzanie - udzielają jej zresztą dosyć chętnie.

OPIS
Majątek w Lusławicach otoczony jest solidnym murowanym murem. W jego obrębie znajdują się: klasycystyczny dworek z XIX wieku, lamus z XVI w., neorenesansowy pawilon z XIX wieku oraz ośmioboczne mauzoleum Fausta Socyna. Niemal cały teren zajęty jest przez park i ogród.
Dawny zbór jest niewielkim, piętrowym budyneczkiem, stojącym obok klasycystycznego dworu. Ma plan zbliżony do kwadratu, jedno piętro i czterospadowy, dachówkowy dach. Ściany są otynkowane, tylko w kilku miejscach pozostawiono odsłonięte części muru. Poza skromnymi oprawami okien nie ma w lamusie żadnych elementów dawnej kamieniarki.
Wnętrze nakrywają sklepienia kolebkowe na parterze i drewniane stropy na piętrze. Także część pomieszczeń na parterze przykryta jest wtórnie stropami.

OTOCZENIE
Dawny zbór, a obecny lamus jest tylko niewielką częścią majątku w Lusławicach. Najbardziej znanym obiektem jest piękny dworek z XIX wieku. Jest to klasycystyczny, parterowy budynek o ganku z portykiem wspartym na czterech kolumnach. Cały teren tonie w zieleni i kwiatach - państwo Pendereccy posiadają jeden z najpiękniejszych ogrodów w Polsce.
Wśród drzew stoi kilka altan ogrodowych, a na sporym bezdrzewnym fragmencie, przy północnej granicy posesji - okrągłe mauzoleum Fausta Socyna. Był on jednym z najważniejszych przywódców Arian. W czasach prześladowań ukrywał się u Taszyckich, tutaj też zmarł w 1604 roku. Jego pierwotny grób zniszczyli okoliczni chłopi. Obecne mauzoleum ufundowali rozproszeni po świecie Arianie w 1930 roku a zaprojektował je Adolf Szyszko-Bohusz.

Źródło