 | Polska › woj. podkarpackie › powiat leski › Średnia Wieś › Kościół Narodzenia NMP |
1935 , Średnia Wieś pod Leskiem. Pałac
Widok na góry i potrójną pętlę Sanu pod Średnią Wsią
Starożytny kościółek 400 lat liczący dawniejszy zbór Ariański
|
Na stronie od 2019 wrzesień
6 lat 7 miesięcy 1 dzień |
Powstał on w drugiej połowie XVI w. jako kaplica dworska rodziny Balów, którzy byli ówczesnymi właścicielami Średniej Wsi. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 1607 r. Powtórnie uposażyła go Katarzyna z Oraczewskich Balowa w 1727 r. Na szczególną uwagę zasługują ufun-dowane przez nią przepiękne późnobarokowe ołtarze wykonane przez kro-śnieńskich snycerzy, a także ciekawa polichromia wewnętrznych ścian świątyni oraz podwieszony chór muzyczny, na którym namalowano różne instrumenty muzyczne.
W ołtarzu głównym umieszczono pochodzący z XVIII w. obraz Matki Bo-skiej z Dzieciątkiem podającym jej jabłko. W ołtarzu z lewej strony widnie-je obraz św. Stanisława biskupa, a z prawej - św. Katarzyny. Wszystkie trzy ołtarze ozdobione są złoconymi kolumnami, motywami kwiatów i fi-gurkami aniołków (na ołtarzach bocznych są to typowe barokowe putta w postaci nagich uskrzydlonych dzieci), a także rzeźbami świętych (po bo-kach ołtarza głównego ustawiono figury św. Piotra i św. Jana Chrzciciela).
Zabytkowa część kościoła składa się z prezbiterium i jednej prostokątnej nawy. W obu tych częściach na sufitach umieszczono iluzjonistyczne pla-fony, tak charakterystyczne dla budowli barokowych. Plafon nad prezbite-rium przedstawia Ducha Świętego pod postacią gołębicy unoszącego się wśród obłoków, natomiast plafon nad nawą jest nieco większy i przedsta-wia Oko Opatrzności także wśród obłoków z główkami aniołków.
W latach 1959-68 kościół został gruntownie wyremontowany: wymieniono belki, odrestaurowano malowidła ścienne, wykonano stolarkę okienną, a dach pokryto gontem.
Dawne oryginalne wejście w kształcie tzw. oślego grzbietu, pochodzące z XVI w., obecnie znajduje się w środku kościoła, gdyż w 1983 r. dobudo-wano w tym miejscu wieżę. W tym też okresie wycięto otaczające kościół potężne stare dęby, istniała bowiem obawa, że mogą uszkodzić zabytek. Kolejną zmianą w bryle budowli było dobudowanie w latach 90-tych drugiej większej zakrystii.
Nieliczni wiedzą o tym, że wewnątrz kościoła zobaczyć można płaskorze-źby wykonane przez znanego artystę bieszczadzkiego Jędrka Wasilew-skiego - Połoninę. Są to stacje drogi krzyżowej umieszczone w nawie i "Ostatnia wieczerza" w dobudowanej dzwonnicy.
Dziś, z uwagi na rosnącą liczbę mieszkańców wioski, którym podczas większych świąt trudno zmieścić się w małej świątyni, rozpoczęto budo-wę nowego, znacznie większego, murowanego kościoła
San (ukr. Сян Sian) – rzeka w południowo-wschodniej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły. Długość – 457,76 km. Na odcinku 54 km jest rzeką graniczną między Polską a Ukrainą. Powierzchnia zlewni – 16 861 km² (14 390 km² w Polsce, 2471 km² na Ukrainie).
Źródło Sanu znajduje się na terenie Ukrainy, na wysokości około 925 m n.p.m., na południowo-wschodnich stokach Piniaszkowego w Bieszczadach Zachodnich, w pobliżu miejscowości Sianki. Na granicy Polski i Ukrainy, przy monolicie granicznym 224, znajduje się źródło jego pierwszego lewego dopływu. Na tym znaku granicznym strona ukraińska w 1996 roku zawiesiła tablicę błędnie informującą, że jest to wytik riki Sian (źródło rzeki San). Rzeczywiste główne źródło Sanu znajduje się wyżej, około 300 m na południowy zachód od obelisku w centrum śródleśnej polany ok. 30 m od granicy z Polską.
San w górnym biegu płynie na północny zachód, przepływa przez Bieszczady, gdzie tworzy malowniczy przełom pomiędzy Otrytem a Tołstą. Na odcinku bieszczadzkim utworzono dwa sztuczne zbiorniki wodne: Jezioro Solińskie i Jezioro Myczkowskie. Następnie w okolicach Sanoka skręca na północ i przepływa przez Pogórze Środkowobeskidzkie, oddzielając od siebie Pogórze Przemyskie i Pogórze Dynowskie. W okolicach Dynowa skręca na wschód i, meandrując, dociera do Przemyśla. Na odcinku od źródła do Przemyśla San jest rzeką górską. Na wschód od Przemyśla, na terenie tzw. Bramy Przemyskiej, zatacza łuk na północ i ponownie, tym razem już ostatecznie, przyjmuje kierunek północno-zachodni. Na tym odcinku rzeka płynie Doliną Dolnego Sanu, stanowiącą część Kotliny Sandomierskiej. San zbiera liczne niewielkie dopływy z Pogórza Dynowskiego i Płaskowyżu Kolbuszowskiego na zachodzie oraz z Płaskowyżu Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej na wschodzie. Dolina Sanu jest na tym odcinku szeroka (do 10 km), pełna starorzeczy, wypełniona łąkami i lasami łęgowymi. San uchodzi do Wisły na północny wschód od Sandomierza.
Na odcinku 54 km rzeką prowadzi granica polsko-ukraińska – od miejsca położonego kilkaset metrów od źródeł, do wielkiego zakola wokół Łysani koło Smolnika nad Sanem.
Dolina Sanu na odcinku od Przemyśla do Sandomierza stanowi korytarz komunikacyjny, którym biegną droga krajowa 77 i linia kolejowa Przemyśl – Rozwadów. W dolinie dolnego Sanu leżą miasta: Jarosław, Radymno, Przeworsk, Sieniawa, Leżajsk, Krzeszów (miasto w latach 1641–1869), Ulanów, Rudnik nad Sanem, Nisko i Stalowa Wola. W dolinie górnego Sanu leżą Lesko, Zagórz, Sanok, Dynów i Przemyśl.
Ta część doliny charakteryzuje się dużym udziałem łąk kośnych, lasów łęgowych, olsów bagiennych, a także starorzeczy, szuwarów i turzycowisk. Charakterystyczne gatunki zwierząt kręgowców to różanka, boleń, kumak nizinny, różne gatunki żab zielonych (np. jeziorkowa), derkacz, tracz nurogęś, brodziec piskliwy, gąsiorek, srokosz, czajka, rycyk, wydra, łoś, chomik.
Dopływy Sanu:
• w górnym biegu (do Przemyśla):
- Potok Niedźwiedzi,
- Niegryłów,
- Wołosaty,
- Solinka,
- Hoczewka,
- Osława,
- Sanoczek,
- Tyrawka,
- Baryczka,
- Stupnica,
- Olszanka,
• w dolnym biegu (od Przemyśla):
- Wiar
- Wisznia
- Rada
- Łęg Rokietnicki
- Szkło
- Lubaczówka
- Lubienia
- Wisłok
- Trzebośnica
- Tanew
- Bukowa
Źródło:
Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m., na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Zasadniczy kierunek biegu Wisły jest południkowy. Wisła posiada deltę i uchodzi do Zatoki Gdańskiej.
Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m. (Czarna Wisełka) i 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim.
Wisła ma trzy potoki źródłowe: Białą Wisełkę, główny górny bieg Czarną Wisełkę oraz Malinkę. Biała i Czarna Wisełka uchodzą do Jeziora Czerniańskiego, od którego płyną pod wspólną nazwą jako Wisełka. Po złączeniu nurtu z potokiem Malinka płynie już jako Wisła.
W miejscowości Biała Góra koło Sztumu około 50 km od ujścia rozdzielając się na dwa ramiona Leniwka (lewe) i Nogat (prawe), tworzy szeroką deltę zwaną Żuławami. W miejscowości Gdańska Głowa od Leniwki oddziela się w kierunku wschodnim kolejne ramię zwane Szkarpawa w celu ochrony przeciwpowodziowej zamknięte śluzą. Kolejne ramię Martwa Wisła oddziela się w Przegalinie. Uchodzi do Zatoki Gdańskiej.
Do XIV wieku ujście Wisły dzieliło się na główne wschodnie ramię Wisłę Elbląską i mniejsze zachodnie ramię Wisłę Gdańską. Od roku 1371 głównym ramieniem stała się Wisła Gdańska. Po powodzi w 1840 roku tworzy się dodatkowe ramię Wisła Śmiała. W latach 1890-1895 wykonano przekop koło Świbna.
Dorzecze Wisły zajmuje powierzchnię 194 424 km² (w Polsce 168,7 tys. km²). Urzeźbienie dorzecza Wisły charakteryzuje średnie wzniesienie 270 m n.p.m., przy czym przeważająca część dorzecza (55%) położona jest na wysokościach 100-200 m n.p.m.; od 100-300 m zawiera się ponad 3/4 dorzecza. Najwyższy punkt dorzecza leży na wysokości 2655 m n.p.m. (szczyt Gerlach w Tatrach). Cechą dorzecza Wisły jest asymetria – w znacznej mierze konsekwencja kierunku nachylenia Niżu Środkowoeuropejskiego ku północnemu zachodowi i kierunku spływu wód lodowcowych, przy równocześnie znacznej predyspozycji w budowie starszego podłoża. Asymetria dorzecza (prawostronnego do lewostronnego): 73-27%.
Wisła jest połączona za pomocą kanałów z:
* Odrą – Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą (droga wodna Wisła - Odra)
* Niemnem – Kanałem Augustowskim i Czarną Hańczą
* Dnieprem – Kanałem Dnieprzańsko-Bużańskim i Prypecią.
Źródło [ Wikipedia]
Dominujący element stanowi naturalna dąbrowa oraz otoczona murem z kamienia platforma ziemna, na której pierwotnie wznosił się dwór modrzewiowy.
Pod koniec XIX w. w jego miejscu zbudowano dla Michała Plater - Zyberka eklektyczny pałac, który został spalony przez UPA w 1945 r.
W parku rosną pomnikowe dęby szypułkowe, lipy szerokolistne i drobnolistne, klon zwyczajny, brzoza brodawkowata, grab zwyczajny, kasztanowiec biały, sosna pospolita i wejmutka, żywotnik zachodni oraz miłorząb japoński.
Właścicielami dworu i wsi od 1407 r. do końca XVIII w. był możny ród Balów, natomiast w XIX i XX w. dwór zmieniał często właścicieli.
Należał kolejno do : Łępickich, Ankwiczów, Kuczkowskich, Plater - Zyberk, Sulatyckich, Dworskich, Sołowijów, zaś ostatnimi właścicielami była rodzina Michnowiczów.
W XIX w. w pałacu w Średniej Wsi mieszkała Henrietta Ewa hrabina Kuczkowska z domu Ankwiczów, wielka miłość Adama Mickiewicza, uwieczniona w jego twórczości pod postacią Ewy Horeszkówny.
(opis pochodzi z tablicy informacyjnej przy obiekcie)