MRU (Międzyrzecki Rejon Umocniony) to linia budowli fortyfikacyjnych, która przecina Ziemię Lubuską w kierunku północ-południe łącząc dwie rzeki: na północy Wartę, na południu Odrę. Obecna nazwa umocnień nie jest nazwą oryginalną, bowiem Niemcy nazwali je Festungsfront im Oder-Warthe Bogen. Używana obecnie nazwa MRU jest kalką nazwy radzieckiej i zadomowiła się na stałe w polskim nazewnictwie fortyfikacyjnym.



System umocnień zbudowany był przez Niemców w latach 1934-1944, głównie przez Organisation Todt, dla obrony wschodniej granicy III Rzeszy Niemieckiej w rejonie Bramy Brandenburskiej, tj. granicy z II Rzeczpospolitą Polską. W skład systemu wchodzą bodaj największe podziemia fortyfikacyjne Europy, a może i świata.



System ciągnie się od Nietkowic do Skwierzyny na długości ok. 100 km i zawiera: 106 obiektów bojowych (Panzerwerków), w tym 21 obiektów położonych w centralnej części umocnień (tzw. grupy warowne Yorck, Gneisenau, Scharnhorst, Friesen i Jahn) połączonych podziemnymi korytarzami o długości ponad 30 km. MRU zawiera także dwa podziemne zespoły magazynowe oraz szereg naziemnych obiektów hydrotechnicznych: kanały taktyczne (wojenne), tamy, śluzy, jazy i 10 mostów taktycznych, w tym 2 obrotowe i 8 przesuwno-rolkowych. W skład systemu wchodzą też zapory i rowy przeciwpancerne, a kiedyś rozległe pola minowe. Do wielu obiektów wiodły specjalnie budowane linie kolejowe (Baubahn), skomunikowane z siecią niemieckich kolei państwowych.



To ogromne założenie fortyfikacyjne, którego budowę planowano zakończyć w 1956 r., a wykonane zaledwie w ⅓, nie spełniło w najmniejszym stopniu swego zadania- przełamane zostało zaledwie siła jednego batalionu czołgów, a w nielicznych punktach opór stawiano najwyżej przez 3 dni.



Po wojnie, stacjonujące tu do końca lat czterdziestych wojska radzieckie demontowały i dewastowały infrastrukturę fortyfikacyjną (nader często traktując ją jako poligon), a po wycofaniu się AR, na teren wkroczyło Wojsko Polskie, przebywając tu do 1957 r.

Od tego czasu do końca lat osiemdziesiątych obiekty pozostawały bezpańskie, coraz bardziej dewastowane, co spowodowane było niezdrowym rozgłosem o planowanym utworzeniu tu składowiska materiałów popromiennych, co z kolei przyczyniło się do najazdu ogromnej liczby niezorganizowanych turystów, i innych poszukiwaczy skarbów. Znane mi są osobiście przypadki poruszania się po Głównej Drodze Ruchu (Hauptverkehrsweg) samochodami dostawczymi, za pomocą których wywożono materiały budowlane, demontowane systemy wentylacyjne, tory i właściwie wszystko, co można było pozyskać.



Po zmianie ustrojowej MRU jest sukcesywnie cywilizowane przez poszczególne gminy, co ma ścisły związek z największym w Europie stanowiskiem różnych odmian nietoperzy, które jako gatunek prawnie chroniony są pod obserwacją Poznańskiego Uniwersytetu Przyrodniczego, który w miejscowości Nietoperek ma swoją stację chiropterologiczną. W miejscowości Pniewo jest muzeum połączone z zwiedzaniem podziemnej trasy- centralnego fragmentu MRU.



Festung, 3 lutego 2010 r.