Budynek wzniesiono na rzucie litery L. Posiada cztery kondygnacje i jest podpiwniczony. Wyjątkowego charakteru nadają mu liczne loggie, balkon i weranda, co upodobnia ją do zbliżonej w manierze „Villa Martha” z 1908 r., położonej przy zbiegu placu Bema (Kopernikus Platz z ulicą Kopernika (Kopernikusstrasse). Na elewacji „Willi ze Strażnikiem” od strony ulicy Kościuszki uwagę przyciąga natomiast osobliwa dekoracja. Składają się na nią dwie dużych rozmiarów wykonane realistyczne płaskorzeźby. Znajdują ca się wyżej, w odpowiedniej płycinie, wyobraża pagórkowaty krajobraz z domami, kościołem oraz zamkiem, obłokami i ptakami. Umieszczona niżej, w specjalnej niszy, nad wybitym w murze już później oknem, przedstawia brodatego mężczyznę w szynelu i służbowej czapce z laską w jednej ręce, z upiętym do pasa pękiem kluczy i trąbką. Wszystko na tle drewnianych, okutych ćwiekami wrót. Autor tego dzieła nie jest znany. Tynk elewacji łuszczy się już w wielu miejscach, co nie przydaje urody ani budynkowi, ani jego ciekawym żłobieniom, chętnie fotografowanym przez turystów. W 1988 obiekt zarejestrowano jako zabytek. Do willi wchodzi się wejściem frontowym od strony ulicy Mickiewicza. Przed wojną kamienica była otoczona klombami kwiatowymi i ogrodzona kutym w żelazie parkanem. Dekorowana motywami roślinnymi i płaskorzeźbami głów młodej kobiety i młodego mężczyzny sień prowadzi na przestronny korytarz, a stamtąd do dużych mieszkań. Do 1945 r. budynek był własnością prywatną. Lokum wynajmowali tu sobie z reguły urzędnicy i nauczyciele wyższych rang. Kamienica miała tez swoją drugą część od podwórza, z osobnym wejściem wiodącym do małych mieszkań rzemieślników, rencistów i wdów. Po wojnie wejścia pozostały wprawdzie nadal dwa, ale wchodzili już przez nie do kamienicy, lokatorzy z podobnymi przydziałami kwaterunkowymi w ręku. W miejsce jednego dzwonka przy drzwiach wejściowym do mieszkań, pojawiło się kilka. Po wojnie w budynku ulokowano również bibliotekę. Urządzono dla niej osobne wejście przez loggię na parterze. Początkowo była to wypożyczalnia książek dla dorosłych i młodzieży. Od 1966 r. nosi miano Biblioteki dla Dzieci i Młodzieży. Jest to placówka szczególnego rodzaju w skali całego miasta. Spotkania autorskie z dziećmi i młodzieżą odbywali tu znani pisarze i poeci piszący dla tej kategorii czytelników, tacy jak chociażby Zbigniew Nienacki, Ewa Nowacka, Wanda Chotomski czy Maryna Okęcka-Bromkowa.
Mało kto już pamięta, że nazwa „Willa ze Strażnikiem” lub „Willa ze Stróżem” była dobrze znana w międzywojennym Olsztynie okolic ulicy Kościuszki (Roonstrasse). Kamienica ta stała wtedy na skraju grodu nad Łyną, w towarzystwie jedynie kilku innych domów. Wybudowano ją w 1907 r. u zbiegu ulic Mickiewicza (Schillestrasse) oraz Kościuszki i był to wówczas jeden z ostatnich domów czynszowych w tej części miasta. Stąd zapewne pochodzi jego ciekawa dekoracja i potoczne miano. Strażnik miejski, klucznik lub latarnik ze szczytowej ściany kamienicy miał najwyraźniej, w zamyśle twórcy, strzec na rogatkach dostępu do miasta. Jeszcze przed I-szą wojną światową na osi obecnej ulicy Kościuszki znajdowały się bowiem uzbrojone w szlabany punkty poboru myta (tzw. bramowego), czyli opłaty, które pobierano w dni targowe od wyjeżdżających od Olsztyna furmanek.
za :


Inne zdjęcia kamienicy z detalami na O mieszkańcach na