 | Polska › woj. świętokrzyskie › powiat staszowski › Szydłów › Mury miejskie › Sala Rycerska - Dom południowy |
21 lipca 2016 , Pozostałości zamku.
|
Na stronie od 2019 luty
7 lat 1 miesiąc 25 dni |
Sala rycerska - Dom południowy, który to obiekt przetrwał do czasów współczesnych w praktycznie nieprzekształconej formie. W świetle najnowszych badań archeologicznych i architektonicznych przeprowadzonych przez Tomasza Olszackiego, można stwierdzić, że jest to praktycznie jedyna integralnie zachowana średniowieczna rezydencja królów polskich. Wzniesiono ją za panowania Władysława Jagiełły w stylu tzw. gotyku międzynarodowego (vel pięknego, miękkiego).
Rezydencje królewskie na przestrzeni lat były niszczone albo ulegały wielokrotnym przekształceniom, zacierającym ich pierwotny charakter. Tak stało się np. z gotyckim zamkiem wawelskim, z którego z okresu średniowiecza zachował się tylko jeden narożnik.
Pałac królewski w Szydłowie był budynkiem dwukondygnacyjnym, podzielonym na trzy części: wschodnią, zachodnią i południową (ryzalit). Przyziemie spełniało funkcje techniczne i magazynowe. Na szczególną uwagę zasługuje przyziemie części wschodniej, gdzie zachowały się dwa piece hypokaustyczne, ogrzewające ciepłym powietrzem znajdującą się w górnej kondygnacji „salę tronową”.
W sali tronowej zachowała się wspaniała kamieniarka okienna, której lico skierowane jest do wewnątrz pomieszczenia. To nietypowe rozwiązanie miało stwarzać wrażenie świetności i przepychu wnętrza oraz podkreślać królewski majestat. Najbliższych analogii do tej kamieniarki można się doszukiwać m.in. w zamku cesarskim Karlštejn w Czechach czy pałacu papieskim w Awinionie we Francji. Część zachodnia budynku, w jego górnej kondygnacji była komnatą królewską. Pomieszczenie ogrzewane było pięknym kominkiem, doskonale zachowanym do dziś. We wnękach okiennych znajdowały się tzw. sedilia. Wysuniętą na południe trzecią część gmachu zajmowała kaplica skomunikowana z salą tronową.
Król Kazimierz Wielki otoczył miasto murami obronnymi. Królewską rezydencję przekształcił w zamek dostawiony do zachodniego odcinka umocnień miejskich. Pełny obwód murów miał 1080m i otaczał obszar o powierzchni 6,5ha. Do miasta prowadziły trzy bramy Krakowska od południa, Opatowska od wschodu i Wodna od zachodu.
Miasto powstało na brzegu wąwozu rzeki Ciekącej. Jego strome ściany zabezpieczały Szydłów od zachodu i północy. Z tego powodu budowę murów rozpoczęto od strony mniej bronionej przez warunki naturalne, czyli od południa i wschodu. Dodatkowo od tej strony miasto zabezpieczono wałem i fosą. Do budowy umocnień użyto łamanego piaskowca. Mur miał prawie 1,8m grubości i około 6,5m wysokości. Zwieńczony był dwumetrowej wysokości krenelażem, po którego wewnętrznej stronie znajdował się chodnik dla obrońców.
Prawdopodobnie w połowie XV w., dokonano przebudowy murów miejskich. Polegała ona na naprawie uszkodzonych fragmentów oraz przeróbce krenelażu. W tym okresie powstało też przedbramie bramy Krakowskiej i Opatowskiej. Kolejna przebudowa umocnień miasta miała miejsce w XVI wieku. Nadbudowano bramę Krakowską oraz wybito w murze dwie furty jedną przy kościele drugą na terenie zamku.
Po zniszczeniu miasta w czasie „potopu” szwedzkiego w 1655 zaprzestano remontowania murów miejskich. Opis zachowanej jedynej lustracja z 1789 mówi, że: "/... są one częściowo zawalone a bramy miejskie nieużytkowane". W 1822 ruiny zamku i murów miejskich zostały wystawione na licytację. Na szczęście nie znalazł się chętny na ich kupno dzięki czemu zachowały się do naszych czasów. Jedynie w połowie XIX w., rozebrano grożącą zawaleniem Bramę Opatowską. Pierwsze prace mające na celu zachowanie fortyfikacji będących cennym zabytkiem podjęto w latach 30-tych XX wieku. W roku 2010 przeprowadzono kolejne prace konserwacyjne.
Mury obronne Szydłowa należą do najlepiej zachowanych średniowiecznych fortyfikacji miejskich na terenie Polski. Przetrwały 4 odcinki o długości prawie 680m. Jednak najbardziej wartościowym elementem zachowanych umocnień Szydłowa jest Brama Krakowska. Wzniesiona w stylu gotyckim w XIV w. XVI w. została nadbudowana w stylu renesansowym. Świadczy o tym attyka i dwie koliste wieżyczki. Wysunięta przed mur obronny brama posiada ostrołukowo sklepiony przejazd o szerokości 4m. Po bokach przejazdu w przyporach mieszczą się prowadnice brony. Przed bramą znajduje się prostokątne przedbramie zwieńczone krenelażem. Z bramą połączone jest tzw. „szyją bramną” chroniącą istniejący tu podnoszony na łańcuchach zwodzony most.