Sanktuarium Mirowskie - Klasztor Ojców Franciszkanów i kościół Nawiedzenia NMP.

Kościół jest budowlą późnorenesansową. W szczycie fasady widać niszę z późnobarokową rzeźbą kamienną N.P. Marii Niepokalanie Poczętej, w częściach bocznych fasady (są to dolne partie dwóch wież kościoła zniesionych po 1684 r) w głębokich wnękach znajdują się XVII-wieczne malowidła dotyczące życia św. Franciszka. Nad nimi okna arkadowe w dekoracyjnych obramieniach z gzymsami (podobne znajdują się w bocznych ścianach wież). Nad kruchtą podwójne dwuarkadowe okno w kamiennym obramieniu z dekoracją rozetowo-rośliną. Wieńczący je trójkątny szczyt zawiera ozdobny kartusz z Jastrzębcem.



Wejście do kościoła prowadzi przez kwadratową kruchtę dobudowaną w 1701 r., a stąd przez prostokątny, wczesnobarokowy portal ze starymi drzwiami ozdobionymi intarsją Kolebkowe sklepienie kościoła pokrywa stiukowa dekoracja. W ścianach nawy są dwa rzędy okien we wczesnobarokowych obramleniach.



Ołtarz główny jest barokowy; po jego obu stronach są bramki prowadzące do chóru zakonnego. Na drzwiach bramek malowidła: Natan karcący Dawida oraz Faryzeusz i celnik. W polu głównym ołtarza krucyfiks rzeźbiony przez brata Urbana Kitowickiego, na tle obrazu z Matką Boską i św. Janem (w zwieńczeniu obraz Pieta z ok. 1700 r.). Tabernakulum barokowe z ok. 1703. Dwa ołtarzyki w prezbiterium też są barokowe. Na jednym obraz z Chrystusem dzwigającym krzyż, na drugim Matka Boska Bolesna. Przy prezbiterium od północy jest wczesnobarokowy portal będący wejściem do skarbczyka.



Po obu stronach kościoła znajdują się kwadratowe kaplice: od północy św. Jana Nepomucena (dawniej św. Prospera), od południa Pana Jezusa, (dawniej św. Anny). Na ich kopulastych dachach są kamienne latarnie z figurami świętych. Do tych bliźniaczych kaplic prowadzą z nawy arkadowe wejścia. W kaplicy północnej jest w ołtarzu obraz jej patrona z połowy XVIII w.; kaplica ta była przejściowo zakrystią, grzebano pod nią dobrodziejów kościoła. W ołtarzu kaplicy południowej barokowy krucyfiks z końca XVII w., autorstwa wspomnianego brata Kitowickiego.



Ołtarze boczne pochodzą z połowy XVII w., mają dekorację w stylu regencji. W pierwszym przy prawej ścianie (poczynając od wejścia)jest obraz św. Antoniego Padewskiego z ok. 1747 r. i w zwieńczeniu św. Barbara z ok. 1700; w drugim obraz św. Prospera z 1751 r. i w zwieńczeniu św. Sebastian; w trzecim przy tęczy: Stygmatyzacja św.Franciszka i w zwieńczeniu św. Klara. Po lewej stronie nawy w pierwszym ołtarzu obraz św. Anny Samotrzeć z ok. 1750 r. i w zwieńczeniu św. Józef; w drugim obraz św. Piotra z Alkantary i w zwieńczeniu św. Maria Magdalena z ok. 1700 r.; przy tęczy obraz Matki Boskiej tzw. Mirowskiej z XVII w. z domalowanymi u dołu półpostaciami świętych biskupów Stanisława i Wojciecha; w zwieńczeniu późnobarokowy obraz św. Józefa. Obraz Matki Boskiej zasłonięty jest na co dzień przedstawieniem Nawiedzenia św. Elżbiety. Obraz Matki Boskiej Mirowskiej jest najcenniejszym spośród wszystkich w kościele. Na początku XVII w. był on umieszczony w kaplicy zamku pińczowskiego. Gdy przybyli tu reformaci, zostałim ofiarowany do ich kaplicy. Już wtedy podobno przybywali doń pielgrzymi, uważając go za cudowny i słynący łaskami. Składano mu wota i klejnoty. Obraz ten zakupił w Rzymie i przywiózł do Pińczowa Zygmunt Myszkowski, we Włoszech często bywały i nawet Włoszkiem przezywany. Nie wyklucza się też, że wykonał go krakowski warsztat malarski Tomasza Dolabelli. Obraz jest kopią płótna z Matką Boską Śnieżną z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore. Przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem i unoszącym się Duchem Świętym. Ok. r. 1690 złotnik Wojciech Kaczyński ozdobił obraz, a w XIX w. artysta Arkusiński wykonał srebrne sukienki znajdujące się obecnie w gablocie obok. Gruntowną konserwację obrazu wykonali w 1987 r. specjaliści z ASP w Krakowie.



Z cudownością tego obrazu związane jest pewne dramatyczne wydarzenie z 1738 r. Był nim gwałtowny pożar, który wybuch.na Placach zamieszkałych przez Żydów. Ogień, rozniecony przez silny wiatr, objął cały Mirów i po kilku godzinach zagroził klasztorowi. Ponieważ mimo wysiłków żywiołu nie udawało się opanować, zakonnicy zorganizowali naprędce procesję, na jej czele niosąc obraz z Matką Boską. Wkrótce po jej zakończeniu pożar ustał. Następnego dnia dwaj żydzi opowiedzieli gwardianowi, iż widzieli, gdy procesja wychodziła z kościoła, unoszące się nad nimi trzy osoby: dwóch mężczyzn i kobietę, wzrostem od nich wyższą. Gwardian wyjaśnił, że była to Matka Boska Mirowska, opiekunka kościoła, w towarzystwie dwóch świętych i jej to należy zawdzięczać szybkie zażegnanie niebezpieczeństwa.



Kilkanaście innych znajdujących się w kościele obrazów w barokowych ramach pochodzi z XVII i XVIII w. Barokowa ambona usytuowana jest nietypowo po prawej stronie nawy (wejście na nią prowadzi wąskim korytarzykiem z krużganka na piętrze). Konfesjonały barokowe z intarsją pochodzą z ok. 1700 r. Także intarsjowane ławki wykonane są w stylu regencji. W przedniej części kościoła nad szeroko rozpiętą arkadą balkonową znajdują się XVIII-wieczne organy. Pod arkadą w podłodze jest wejście do niedostępnych dziś grobów klasztornych. Liczne w kościele epitafia i nagrobki przypominają o dawno zmarłych dobrodziejach mirowskiego konwentu.



Przyziemia dawnych wież kościelnych zamienione są w kaplice. Południowa jest obecnie Sanktuarium Katyńskim z ołtarzem o. Maksymiliana Kolbe.



Prostokątny dziedziniec przed kościołem otacza mur. Jego zachodni bok jest arkadowym krużgankiem z wnękami na stacje Męki Pańskiej. Będące w nich kiedyś dużych rozmiarów obrazy sczerniały ze starości i stały się nieczytelne. Zabrano je stąd, a we wnęki wmurowano płaskorzeźby. Przed kruchtą stoi kamienny krucyfiks na kolumnie korynckiej, barokowy z początku XVIIl w. Współczesne figury Matki Boskiej, św. Antoniego i Franciszka wykonał w swym warsztacie J. Piekoszewski. We wnęce muru ustawiona jest płyta nagrobna Stanisława Kazimierza Gonzagi Myszkowskiego (zm. 1685), szóstego ordynata. Przy bramce od północy, zwieńczonej rzeźbą św. Jana Nepomucena, rośnie stara lipa, pomnik przyrody.

Na podst.