 | Polska › woj. świętokrzyskie › powiat staszowski › Szydłów › Mury miejskie › Sala Rycerska - Dom południowy |
26 sierpnia 2025 , Dziedziniec, w centrum kadru - Sala Rycerska.
|
Na stronie od 2019 luty
7 lat 2 miesiące 1 dzień |
Sala rycerska - Dom południowy, który to obiekt przetrwał do czasów współczesnych w praktycznie nieprzekształconej formie. W świetle najnowszych badań archeologicznych i architektonicznych przeprowadzonych przez Tomasza Olszackiego, można stwierdzić, że jest to praktycznie jedyna integralnie zachowana średniowieczna rezydencja królów polskich. Wzniesiono ją za panowania Władysława Jagiełły w stylu tzw. gotyku międzynarodowego (vel pięknego, miękkiego).
Rezydencje królewskie na przestrzeni lat były niszczone albo ulegały wielokrotnym przekształceniom, zacierającym ich pierwotny charakter. Tak stało się np. z gotyckim zamkiem wawelskim, z którego z okresu średniowiecza zachował się tylko jeden narożnik.
Pałac królewski w Szydłowie był budynkiem dwukondygnacyjnym, podzielonym na trzy części: wschodnią, zachodnią i południową (ryzalit). Przyziemie spełniało funkcje techniczne i magazynowe. Na szczególną uwagę zasługuje przyziemie części wschodniej, gdzie zachowały się dwa piece hypokaustyczne, ogrzewające ciepłym powietrzem znajdującą się w górnej kondygnacji „salę tronową”.
W sali tronowej zachowała się wspaniała kamieniarka okienna, której lico skierowane jest do wewnątrz pomieszczenia. To nietypowe rozwiązanie miało stwarzać wrażenie świetności i przepychu wnętrza oraz podkreślać królewski majestat. Najbliższych analogii do tej kamieniarki można się doszukiwać m.in. w zamku cesarskim Karlštejn w Czechach czy pałacu papieskim w Awinionie we Francji. Część zachodnia budynku, w jego górnej kondygnacji była komnatą królewską. Pomieszczenie ogrzewane było pięknym kominkiem, doskonale zachowanym do dziś. We wnękach okiennych znajdowały się tzw. sedilia. Wysuniętą na południe trzecią część gmachu zajmowała kaplica skomunikowana z salą tronową.
Król Kazimierz Wielki otoczył miasto murami obronnymi. Królewską rezydencję przekształcił w zamek dostawiony do zachodniego odcinka umocnień miejskich. Pełny obwód murów miał 1080m i otaczał obszar o powierzchni 6,5ha. Do miasta prowadziły trzy bramy Krakowska od południa, Opatowska od wschodu i Wodna od zachodu.
Miasto powstało na brzegu wąwozu rzeki Ciekącej. Jego strome ściany zabezpieczały Szydłów od zachodu i północy. Z tego powodu budowę murów rozpoczęto od strony mniej bronionej przez warunki naturalne, czyli od południa i wschodu. Dodatkowo od tej strony miasto zabezpieczono wałem i fosą. Do budowy umocnień użyto łamanego piaskowca. Mur miał prawie 1,8m grubości i około 6,5m wysokości. Zwieńczony był dwumetrowej wysokości krenelażem, po którego wewnętrznej stronie znajdował się chodnik dla obrońców.
Prawdopodobnie w połowie XV w., dokonano przebudowy murów miejskich. Polegała ona na naprawie uszkodzonych fragmentów oraz przeróbce krenelażu. W tym okresie powstało też przedbramie bramy Krakowskiej i Opatowskiej. Kolejna przebudowa umocnień miasta miała miejsce w XVI wieku. Nadbudowano bramę Krakowską oraz wybito w murze dwie furty jedną przy kościele drugą na terenie zamku.
Po zniszczeniu miasta w czasie „potopu” szwedzkiego w 1655 zaprzestano remontowania murów miejskich. Opis zachowanej jedynej lustracja z 1789 mówi, że: "/... są one częściowo zawalone a bramy miejskie nieużytkowane". W 1822 ruiny zamku i murów miejskich zostały wystawione na licytację. Na szczęście nie znalazł się chętny na ich kupno dzięki czemu zachowały się do naszych czasów. Jedynie w połowie XIX w., rozebrano grożącą zawaleniem Bramę Opatowską. Pierwsze prace mające na celu zachowanie fortyfikacji będących cennym zabytkiem podjęto w latach 30-tych XX wieku. W roku 2010 przeprowadzono kolejne prace konserwacyjne.
Mury obronne Szydłowa należą do najlepiej zachowanych średniowiecznych fortyfikacji miejskich na terenie Polski. Przetrwały 4 odcinki o długości prawie 680m. Jednak najbardziej wartościowym elementem zachowanych umocnień Szydłowa jest Brama Krakowska. Wzniesiona w stylu gotyckim w XIV w. XVI w. została nadbudowana w stylu renesansowym. Świadczy o tym attyka i dwie koliste wieżyczki. Wysunięta przed mur obronny brama posiada ostrołukowo sklepiony przejazd o szerokości 4m. Po bokach przejazdu w przyporach mieszczą się prowadnice brony. Przed bramą znajduje się prostokątne przedbramie zwieńczone krenelażem. Z bramą połączone jest tzw. „szyją bramną” chroniącą istniejący tu podnoszony na łańcuchach zwodzony most.
Zamek królewski - położony na skarpie wzniesienia opadającego ku dolinie rzeczki Ciekącej. Znajduje się w obrębie fortyfikacji dawnego miasta. Od 1961 mieści https://pl.wiki...Szyd%C5%82owie"
Zamek miał charakter obszernej siedziby królewskiej, choć użytkowanej tylko czasowo. Świadczą o tym duży dziedziniec i dom królewski w południowej części.
Zachowały się do dzisiaj ruiny domu królewskiego (Sala Rycerska) z około 1400, a także tzw. Skarbczyk z XVw. oraz barokowy Budynek bramny z pozostałościami murów oddzielających zamek od miasta. Od strony zachodniej dziedziniec zamku zamknięty jest murami obwodowymi, które stanowią fragment umocnień miejskich.
Zamek powstał na planie wydłużonego wieloboku o powierzchni przekraczającej 7000 m²https://pl.wiki...ote-Guerquin-1">[1].
Skarbczyk
Głównym elementem zespołu zamkowego był ustawiony prostopadle do murów obwodowych pałac królewski z około 1400 roku, zwany "Salą Rycerską". Zamykał on od południa dziedziniec i miał wymiary 34,8 x 12,8 m. Wzniesiono go na planie prostokąta. Był piętrowy i zbudowany z kamienia. Po stronie południowej znajdował się ryzalit, być może dawna kaplica zamkowa lub wieża. Na każdej z kondygnacji znajdowały się dwa pomieszczenia. Na piętrze od strony murów była sala z wnęką kominkową. Prawdopodobnie budynek posiadał dwuspadowy dach. Zachowały się ostrołukowe kamienne portale dzrwiowe i okienne o bardzo wysokim poziomie artystycznym (podobne w Polsce egzemplarze znajdują się tylko na Wawelu a za granicą podobne występują na zamkach czeskich). Sala Rycerska to najlepiej zachowany, średniowieczny monarszy gmach rezydencjonalny na terenie Królestwa Polskiego. Krenelaż na zwieńczeniu murów pałacu dodano w połowie XX wieku.
W miejscu dzisiejszego Skarbczyka w północno-zachodnim narożu wznosiła się cylindryczna kamienna wieża zbudowana w XIV w. Zachowały się z niej jedynie fundamentyhttps://pl.wiki...ote-Guerquin-1">[1]. Obok znaleziono fundamenty drugiej podobnej okrągłej wieży.
W XVw. na ruinach wieży wzniesiono piętrowy budynek nazywany "Skarbczykiem". W 1528 został on rozbudowany. Na wschód od Skarbczyka odkryto fundamenty prostokątnego budynku z okresu średniowiecza.
Budynek bramny powstał w XVII w. na miejscu dawnej bramy umieszczonej w murze.