Koloruj
 | Polska › woj. opolskie › powiat brzeski › Brzeg › pl. Kościelny › Kościół św. Mikołaja › Wnętrza kościoła › Epitafia › Martin Mergener i jego żona Agnes |
9 sierpnia 2025 , Epitafium Martina Mergenera, mieszczanina i rajcy brzeskiego, zmarłego w dzień św. Marcina 1539 roku oraz jego żony Agnes, zmarłej 22 (brak miesiąca) 1570 roku.
|
Na stronie od 2019 listopad
6 lat 5 miesięcy 21 dni |
Epitafium Martina Mergenera, mieszczanina i rajcy brzeskiego, zmarłego w dzień św. Marcina 1539 roku oraz jego żony Agnes, zmarłej 22 (brak miesiąca) 1570 roku.
Anno 1539 am tage Martini ist in Got seliglich entschlaffen der Ersame weise Martin Mergener Burger vnd des Raths alhie. Darnach anno 1570 den 22 . . . . . die Tugentsame Frav Agnes seine ehliche hausfraw denen Got vnnd vns genade.
w 1562 r. powstało epitafium patrycjusza Martina Mergenera, pierwotnie, nieprzypadkowo usytuowane w pobliżu miejsca, gdzie znajdowała się chrzcielnica i gdzie udzielano sakramentu chrztu, na ścianie wschodniej, zamykającej nawę południową, obok epitafium rodziny Kortzów z 1643 r. Na początku lat 60-tych XX w. w czasie prac remontowych przeniesione zostało na ścianę południowa nawy południowej, na lewo od wejścia do zakrystii. Pilastry tego epitafium uzupełnione zostały kolumnami, ozdobionymi plastyczną dekoracją roślinną. W środkowej części znalazła się płaskorzeźbiona scena Chrztu Chrystusa w Jordanie. W jej górnej partii przy Bogu Ojcu i gołębicy Ducha Świętego aniołowie trzymają banderole z napisami z ewangelii z Mateusza (3, 16-17) po lewej: DIES IST MEIN LIEBER SOHN / AN WELCHEM ICH WOHLGEFALLEN HABE (To jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie), a po prawej: VND DER HEILIGE GEIST FUHR HERNIEDER / AUF IHN WIE EINE TAUBE (I Duch Święty zstąpił jak gołębica, przechodząc na niego). W dolnej partii na wystającym gzymsie umieszczone zostały figury zmarłych mężczyzn (po lewej) i kobiet (po prawej) z rodziny Mergenerów. Zwieńczenie z herbem zmarłego uzupełnione zostało datą 1562. W dwustrefowym belkowaniu umieszczone zostały napisy odnoszące się w górnej partii do synów zmarłego Martina Andreasa i Georga: PARENTIB. SVIS CA: / RISS. ANDREAS ET / GEORGIVS MERGE: / NERI FRATRES PIE: a w dolnej części do sceny Chrztu ukazanej poniżej: CVM TVA CHRISTE SACRO MERGVNTVR MEMBRA LAVACRO / ECCE TRIFORMIS ADEST. VNICVS IPSE DEVS / NAM PATRIS TE. SVMMA RESONAT VOX AETHERIS AVLA / FILIVS HIC MEVS EST LVXQVE DECVSQVE MEVM / IORDANIS AT PURA GNATVUS CONSPERGITUR VNDA / SPRATEMQVE REFERT BLANDA COLVUMBA DEVUM. W ten sposób pisząc o zanurzaniu (mergo) nawiązano aluzyjnie (co zdarzało się w przypadku obrazów epitafijnych bardzo często) do nazwiska zmarłego Mergenera i jego zanurzaniu w śmierci. W części cokołowej epitafium umieszczono napis w języku niemieckim odnoszący się do zmarłego w 1539 r. Martina Mergenera i zmarłej w 1570 r. jego żony Agnes: Anno 1539 am tage Martim ist in Vols: / taglich entschlaffen der Ersame weisse Mar: / tin Mergener Burger und des Rahts alhie · / Darnach anno 1570 den 22 … / die Tugentsamme Rzan Agnes seine ehhe / hausfraw dennen Gott unnd uns genade · . Na epitafium tym, na kolumnach i w dolnej partii płaskorzeźbionej sceny zachowały się wyryte gmerki (rodzaj podpisu) kamieniarzy wykonujących to epitafium.
Romuald Nowak Mój Brzeg. Kościół św. Mikołaja.
Kościół ma trzynawową charakterystykę bazyliki z wydłużonym korpusem pozbawionym podziału na chór i partie naw. Strzelistość nawy głównej z gwiaździstym sklepieniem i wysmukłymi oknami skontrastowano z niskimi, szerokimi i ciemnymi nawami bocznymi. Nawę główną od bocznych oddzielono prostymi filarami i linearnymi przęsłami, nie ograniczającymi przestrzeni wnętrza. Kościół posiadał bogaty wystrój rzeźbiony w drzewie oraz zespół witrażowy. Do dzisiaj zachowały się tylko fragmenty. Drewniane części spłonęły podczas II wojny światowej, a szczątki wyposażenia znajdują się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu oraz w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu. Natomiast dwie kwatery oryginalnych witraży znajdują się w Muzeum Narodowym w Poznaniu.
W 1523 r. w Brzegu zwyciężyła reformacja. Książę Fryderyk II wprowadził w księstwie wyznanie luterańskie, jako obowiązujące. Już w 1525 roku kościół św. Mikołaja zaczął funkcjonować jako kościół protestancki. Taką rolę pełni aż do 1945 roku. W ściany i filary kościoła wmurowywano kamienne i drewniane epitafia bogatych mieszczan brzeskich. Pod koniec XIX wieku nadbudowano wieże kościoła jako odpowiedź na podwyższenie wież w katolickim kościele Podwyższenia Krzyża Świętego.
Podczas zdobywania miasta na przełomie stycznia i lutego 1945 r. kościół doszczętnie spłonął, a następnie przez 13 lat (do 1958 r.) niszczał pozostawiony bez opieki. W 1958 r. z inicjatywy księdza Kazimierza Makarskiego podjęto się odbudowy kościoła według wzorów z 1370 r. Odkryto wówczas w zakrystii późnogotyckie freski ścienne.
Obecnie kościół funkcjonuje jako świątynia katolicka. Zaliczany jest do jednych z największych bazylik gotyckich na Śląsku.