 | Polska › Karpaty › Tatry › Tatry Zachodnie › Dolina Bystrej |
1905 , Widok na Dolinę Bystrej (wyd. J. Ryś, Zakopane 1905)
|
Na stronie od 2015 październik
10 lat 6 miesięcy 7 dni |
 |
góry
|
Topografia
W dolnej partii doliny zlokalizowana jest dzielnica Zakopanego – Kuźnice – znana baza wypadowa w wyższe partie gór, jak Hala Gąsienicowa, czy Dolina Kondratowa. Znajduje się tu także dolna stacja kolejki linowej na Kasprowy Wierch. Dnem doliny płynie potok Bystra, który tworzą potoki: Goryczkowy i Kasprowy (ich bieg bierze swój początek w, odpowiednio: Goryczkowym i Kasprowym Wywierzysku). Boczną odnogą Doliny Bystrej jest Dolina Jaworzynka, natomiast w górnej partii dolina rozdziela się na kilka pomniejszych, podchodzących pod grań główną Tatr:
Dolinę Kasprową (ta z kolei na doliny: Suchą Kasprową pod skalistymi zerwami Kasprowego Wierchu i Stare Szałasiska pod urwistymi ścianami Zawratu Kasprowego, które rozdziela tzw. Bałda, kulminująca w wyższym wierzchołku Uhrocia Kasprowego)
Dolinę Goryczkową (która wyżej przechodzi w Dolinę Goryczkową pod Zakosy i Dolinę Goryczkową Świńską)
Dolinę Kondratową (jej wschodnia odnoga to Dolina Sucha Kondracka ograniczona od północy Suchymi Czubami; zachodnim odgałęzieniem jest natomiast Dolina Małego Szerokiego, w której mieści się znamienna kotlinka tzw. Piekło.
Opis
Dolina Bystrej zbudowana jest zarówno ze skał osadowych, jak i krystalicznych. Modelowana była w różnych miejscach przez pokrywające ją lodowce jak i przez procesy krasowe. Z powodu bliskości do Zakopanego rejon doliny był dawniej intensywnie eksploatowany przez pasterstwo, górnictwo i nadmierną eksploatację lasów. Duże szkody dla roślinności poczyniło zbieractwo i niszczenie roślin przez liczne rzesze turystów. W zimie jest zatłoczona przez narciarzy (rejon Doliny Goryczkowej).
Źródło: Licencja: CC-BY-SA 3.0
Tatry Zachodnie (514.52; słow. Západné Tatry) – jedno z trzech pasm górskich Łańcucha Tatrzańskiego, będące zachodnią częścią Tatr. Położone w Polsce i na Słowacji. Nazwa rozpowszechniła się w polskiej literaturze dopiero po 1868 roku, dawniej używano także nazw: Hale Liptowskie, Hale Liptowsko-Orawskie, Hale Liptowsko-Nowotarskie.
Główny grzbiet leży między przełęczą Liliowe, która oddziela je od Tatr Wysokich, a Huciańską Przełęczą, oddzielającą je od Pogórza Skoruszyńskiego. Od zachodu oddzielone są od Gór Choczańskich przełomową (dla tych drugich) Doliną Kwaczańską, od północnego zachodu od Skoruszyńskich Wierchów dolinami Huciańską, Błotną i Mihulczą oraz przełęczami Borek i Maniowa Przehyba. Na północy od Orawicko-Witowskich Wierchów oddziela je Dolina Cicha Orawska i Brama Orawska. Dalej granicę stanowi krawędź Kotliny Zakopiańskiej, ograniczona Drogą pod Reglami. Wszystkie wymienione przełęcze i doliny okalające Tatry Zachodnie od północnego zachodu i północy wchodzą w skład tzw. Rowu Podtatrzańskiego, na który po polskiej stronie składają się Rów Kościeliski i Rów Zakopiański[1]. Na południu granicę Tatr Zachodnich tworzy wielki uskok oddzielający je od wypełnionej fliszem Kotliny Liptowskiej[2]. W przybliżeniu pokrywa się on z zachodnią częścią Magistrali Tatrzańskiej.
Po polskiej stronie granica między Tatrami Wysokimi i Tatrami Zachodnimi ciągnie się dnem Doliny Gąsienicowej i Doliny Suchej Wody Gąsienicowej. Po słowackiej stronie nie ma jednomyślności wśród geografów – geografowie polscy przeprowadzają tę granicę dnem Doliny Cichej Liptowskiej, część słowackich ma inne zdanie i granicę prowadzi Doliną Koprową. Najwybitniejszy słowacki tatrolog Ivan Bohuš ma zdanie identyczne jak Polacy, tj. jest przeświadczony o wyższości kryterium orograficzno-hydrologicznego nad krajobrazowo-geologicznym.
W linii prostej długość grani głównej Tatr Zachodnich wynosi ok. 29 kilometrów, rzeczywista długość całej wynosi 42 km. Tatry Zachodnie mają powierzchnię ok. 400 km², co stanowi niemal połowę całej powierzchni Tatr. 25% powierzchni Tatr Zachodnich znajduje się w Polsce, reszta na Słowacji[2]. Jezior jest tutaj znacznie mniej niż w Tatrach Wysokich; największe z nich to Niżni Staw Rohacki, po polskiej stronie jedynym większym jest Smreczyński Staw.
Trzon krystaliczny głównego grzbietu Tatr Zachodnich (a także Wysokich) stanowią głębinowe skały magmowe (granity) oraz skały metamorficzne (gnejs i łupki krystaliczne, amfibolity, migmatyty, mylonity). Na zboczach Trzydniowiańskiego Wierchu i na Długim Upłazie dostrzec można z daleka kilka białych, lśniących kwarcytów wystających ponad powierzchnię. Północne stoki Tatr Zachodnich, podobnie jak Wysokich oraz Tatry Bielskie, zbudowane są ze skał osadowych. wikipedia (fantom)