Mogiła skazanych przez sąd wojenny jeńców sowieckich w miejscu ich egzekucji.

Treść inskrypcji na steli z krzyżem prawosławnym:

TU SPOCZYWA | 199 ŻOŁNIERZY Z 3 KORPUSU KONNEGO | ARMII CZERWONEJ | ROZSTRZELANYCH 24 SIERPNIA 1920 R. | ZA ZBRODNIĘ WOJENNĄ NA JEŃCACH POLSKICH.

Treść inskrypcji na steli ustawionej po prawej stronie pomnika:

Podczas wojny polsko-bolszewickiej 22 sierpnia 1920 r. pod Szydłowem 49 | Pułk Piechoty podjął próbę powstrzymania 3. Korpusu Konnego Armii Czerwonej | wycofującego się na wschód. Bolszewicy po przełamaniu polskich pozycji wzięli do | niewoli 92 szeregowych i 7 oficerów. Jeńcy po rozbrojeniu zostali wymordowani. | Oddziały 5. Armii Wojska Polskiego otrzymały rozkaz pościgu za wrogiem i ujęcia | winnych zbrodni wojennej. 24 sierpnia 1920 r. na polach pod Szydłowem | rozstrzelano 199 ujętych Kozaków. Żołnierzy polskich pochowano na cmentarzu | parafialnym w Szydłowie."

Za Wikipedią:

Podczas wojny polsko-bolszewickiej, w sierpniu 1920 r., uciekający Sowieci z 3 Korpusu Kawalerii, Kawkoru Gaja Bżyszkiana, dokonali w rejonie Szydłowa zbrodni na polskich jeńcach. Wziętych do niewoli 7 oficerów i 92 szeregowych, dla oszczędności naboi, zasiekli saperkami i szablami. Dopuścili się też gwałtów na ludności cywilnej.

W trakcie późniejszej polskiej kontrofensywy, pod Chorzelami żołnierze zbrodniczej formacji zostali okrążeni i grupa ich trafiła do niewoli. Stamtąd 200 bolszewików przewieziono do Szydłowa. W meldunku sytuacyjnym 24 sierpnia o północy szef sztabu Sikorskiego, ppłk. Romuald Wolikowski, donosił: „W odwecie za 92 szeregowych i 7 oficerów pomordowanych w okrutny sposób przez 3. korpus kaw. sow. rozstrzelano w dniu dzisiejszym na miejscu egzekucji własnych żołnierzy, 200 wziętych do niewoli Kozaków z 3. korp. kawalerii sowieckiej. Polacy dogonili zbrodniczą jednostkę pod Chorzelami, doprowadzili na miejsce zbrodni i tu przeprowadzili dochodzenie. Zwolniony został jeden z Kozaków, który pod Szydłowem ułatwił ucieczkę polskiemu oficerowi. Pozostałych skazano na śmierć”.

Warto zwrócić uwagę, że do roku 2010 stał w tym miejscu inny, podobny w formie pomnik, lecz bez krzyża, z inskrypcją o treści:

ŻOŁNIERZOM RADZIECKIM POLEGŁYM | W WALKACH TRAGICZNYCH | 1920 ROKU