 | Polska › woj. lubelskie › Lublin › Stare Miasto › ul. Złota › Bazylika św. Stanisława Biskupa Męczennika Klasztor dominikanów |
28 kwietnia 2026 , Park na Błoniach pod lubelskim Zamkiem, teren objęty rewitalizacją w dwóch etapach. Wjazd na parking Domu na Podwalu (z prawej). W głębi na wzniesieniu Klasztor Ojców Dominikanów z Kaplicą Tyszkiewiczów (biała elewacja).
|
Na stronie od 2022 lipiec
3 lata 10 miesięcy 27 dni |
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Od 21 czerwca 1967 r. kościół dominikanów posiada tytuł bazyliki mniejszej, nadany mu przez papieża Pawła VI.
Opis architektoniczny
Fasada dwuwieżowa, z wysokim, późnorenesansowym szczytem schodkowym, z podziałami pionowymi i poziomymi oraz czterema parami sterczyn na krawędziach. Wieże dwukondygnacyjne, z podwójnymi pilastrami narożnymi, w strefie górnej z wysokim oknem zamkniętym łukiem pełnym, nakryte dachami czterospadowymi, z hełmami. Przed wejściem do kościoła kruchta, nieco przesunięta na północ od osi głównej kościoła (powodem zabudowa działek przed świątynią w XVIII wieku), zamknięta od góry szczytem z gierowanym naczółkiem krytym blachą miedzianą, z dwoma sterczynami po bokach.
Dach korpusu nawowego dwuspadowy, z ozdobnym hełmem sygnaturki z blachy miedzianej, podobnie dwuspadowy dach przykrywający prezbiterium, o znacznie niższej kalenicy. bryle zewnętrznej kościoła wyodrębniają się kaplice – zwłaszcza kaplica Tyszkiewiczów, na przedłużeniu prezbiterium, w części dolnej na planie prostokątnym, wyżej, poprzez ścięte narożniki sześcioboczna, nakryta eliptyczną kopułą z hełmem. Od południa kwadratowa w podstawie Kaplica Firlejów, nakryta kopułą; od północy wydłużona, dostawiona prostopadle do prezbiterium, zamknięta półkoliście Kaplica MB Paryskiej, obok kopuła kaplicy Ossolińskich.
Kościół podłużny, trójnawowy, halowy, korpus nawowy trzyprzęsłowy, przylegają do niego trzy pary kaplic bocznych oraz wydzielone kaplice na przedłużeniu naw bocznych. Długie, trzyprzęsłowe prezbiterium z dwiema kaplicami od strony północnej oraz kaplicą na jego przedłużeniu. Nawy, prezbiterium i część kaplic kryte sklepieniem krzyżowym; w kaplicach Ossolińskich i Firlejów sklepienie w typie lubelskim. Całość wnętrza zachowuje czytelną strukturę gotyckiej, trzynawowej hali zakonnej, zbliżoną swoją formą i proporcjami m.in. do XIV-wiecznej katedry lwowskiej (łacińskiej).
Historia
.Za datę pierwszej fundacji kościoła klasztornego przyjmuje się rok 1253, jednakże dominikanie mogli przybyć do Lublina z Krakowa już w latach 30. XIII wieku. Obecny kościół został zbudowany w XIV wieku, z fundacji Kazimierza Wielkiego w 1342 r. Do początków XVI wieku, gdy dodano drugą nawę boczną, był świątynią dwunawową, z wydłużonym, zakonnym prezbiterium. Obecny kształt otrzymał po przebudowie w końcu XVI wieku (po katastrofalnym pożarze w 1575 r.).
Klasztor
Od południa do Bazyliki przylega kompleks klasztorny, z dwoma wirydarzami, z pochodzącą z wieku XIV częścią wschodnią, mieszczącą m.in. wspartą na jednym filarze "Salę Unii" – dawny refektarz klasztorny, rozbudowywany w wiekach XVI-XVIII. Po kasacie i wypędzeniu zakonników w latach 80. XIX wieku, w klasztorze urządzono m.in. koszary. Dominikanie odzyskali częściowo swą własność w 1938 roku, lecz po 1945 roku większą część klasztoru zajął dom dziecka oraz Teatr Lalki i Aktora im. H. Ch. Andersena. Od kilku lat trwa kompleksowa rewaloryzacja i restauracja Bazyliki i klasztoru. Znajdującą się w południowym skrzydle głównego czworoboku klasztornego bramę, flankują płaskorzeźbione panoplia, panneau nad przezroczem bramy przedstawia dwa podające sobie ręce putta, interpretowane niekiedy jako symbol unii Lubelskiej.
Info za [ Wikipedia]
Głównym celem projektu jest stworzenie wielofunkcyjnego, nowoczesnego parku miejskiego, przy jak najlepszym wykorzystaniu potencjału miejsca i zachowaniu jego „zielonego” charakteru, z uwzględnieniem wartości kulturowych i krajobrazowych.
W prezentowanej koncepcji zagospodarowania uwzględnione zostały uwarunkowania historyczne, przyrodnicze oraz wymogi użytkowe związane z głównymi funkcjami parku: rekreacją opartą na aktywności fizycznej, wypoczynkiem oraz miejscem wydarzeń kulturalnych.
Obszar został zróżnicowany funkcjonalnie i programowo na strefy komunikacji i strefy wypoczynku: biernego tj. relaksu (strefa otwartych muraw i łąk kwietnych), i czynnego tj. licznych aktywności (strefa gier, zabaw i ćwiczeń).
Podział własnościowy terenu sprawia, że możemy wyróżnić dwie części: północną- zlokalizowaną nieopodal Wzgórza Zamkowego oraz południową – zlokalizowaną bliżej targu i dawnych zabudowań browaru.
Jak przystało na „park” i „błonia” – dużą rolę odgrywa tu zieleń, która kształtuje przestrzeń i tworzy klimat przyjazny do wypoczynku, dlatego zdecydowano się zachować większość z istniejącego drzewostanu. Jednocześnie zadbano o to by nowo wprowadzana zieleń nie przesłaniała otwarć na dominanty i akcenty w panoramie miasta.
W szczególny sposób odniesiono się do gospodarki wodami opadowymi. Otóż na terenie parku, w naturalnych obniżeniach zaplanowano niewielkie niecki, które mają gromadzić wody opadowe. Niecki te mają być obsadzone roślinnością co dodatkowo będzie wspomagać odparowywanie zgromadzonej wody. Takie rozwiązanie oprócz wymiaru praktycznego jest też rozwiązaniem ekologicznym, a pod względem estetycznym nawiązuje do naturalnego i jednocześnie historycznego krajobrazu błoni.
Podobnym nawiązaniem do dawnych krajobrazów ma być obszar znajdujący się w południowej części parku. Pierwotnie planowano tam zbiornik z otwartym lustrem wody. Ze względu na to, że teren jest mocno podzielony własnościowo idea ta miała zbyt mało przestrzeni na realizację. W zamian zaplanowano duże połacie traw ozdobnych, które falując na wietrze mają przypominać otwarty akwen. Łany traw przecinają dwie poprowadzone tuż nad ziemią kładki.