Ul.Focha.

Zagubiłem stary plan miasta z liniami tramwajowymi. Dzięki.

Podmiana.

Schutzenstrasse w l.1872-1920 , ul.Strzelecka w l.1920-1930 , ul. Marszałka Focha w l.1930-1939 , Schutzenstrasse w l.1939- 1945 , ul. Marszałka Focha w l.1945-1951 , ul.15 Grudnia w l. 1951-1990 i od roku 1990 do dzisiaj ponownie ul.Marszałka Focha. Źródło : Anna Wajler - Ulice Grudziądza - nazwy ulic - polskie i niemieckie . Dzisiejsza ulica imienia marszałka Francji, Ferdynanda Focha (1851–1929) biegnie starym szlakiem z Grudziądza do Radzynia Chełmińskiego i Brodnicy.
Gościniec ten istniał już przed wieloma wiekami.

W pierwszej połowie XIX w. drogę wybrukowano. W 1813 r. pojawia się nazwa Schützenstrasse (Strzelecka), a to dlatego, że tuż obok przy Rowie Hermana znajdowała się strzelnica Bractwa Kurkowego. Schützenstrasse widnieje na planie z 1872 i nazwa ta, od 1920 r. w polskiej wersji językowej przetrwała do około 1930 r. Wówczas nadano jej imię marszałka Ferdynanda Focha. W czasie okupacji wróciła niemiecka nazwa Schützenstrasse, a w latach 1945 – 1951 ponownie patronem był Ferdynand Foch. W 1951 r. władze PRL-owskie zmieniły nazwę na ulicę 15 Grudnia, która to nazwa przetrwała do 1990 r. Od tego czasu ulica znowu nosi imię marszałka Focha.
Jednym z ważniejszych obiektów przy ulicy Focha w czasach pruskich była strzelnica Bractwa Kurkowego oraz Dom Strzelecki. Zacytuję tu Annę Wajler z książki „Z dziejów teatru w Grudziądzu”.
„W 1840 r. oddano do użytku Dom Strzelecki, dysponujący salą, w której poza zebraniami bractwa odbywały się także rozmaite imprezy. Ten kryty dachówką, parterowy budynek o wymiarach 32 m x 14 m, zajmował prawie całą przednią część dzisiejszego teatru, aż do widowni.
W 1889 r. do Domu Strzeleckiego dobudowano na całej długości od strony ulicy Focha efektowną drewnianą werandę, oszkloną, z głównym wejściem pośrodku. Sala taneczna ze sceną .
W 1890 r. do dotychczasowej sali dobudowano (w kierunku ul. Moniuszki) tzw. salę taneczną o wymiarach 26x14 m, a także podpiwniczoną przybudówkę dla orkiestry, czyli późniejszą scenę.
Powierzchnia owej sali pokrywała się z dzisiejszą widownią (obecne ganki boczne przy widowni pochodzą już z czasów przebudowy podczas okupacji ). Na początku XX stulecia w Domu Strzeleckim założono instalację wodociągową, kanalizacyjną i elektryczną Na sali było około 500 miejsc siedzących.”
Po ogrodzie ani śladu
Po 1920 r. gmach został wykupiony z rąk niemieckiego Bractwa Kurkowego i zamieniony na teatr. W 1872 r. Wilhelm Sommer założył browar. Dziś na tym terenie istnieje firma Ocetix. Jeszcze wcześniej bo w 1860 r. Reinhard Klose założył przy ulicy Strzeleckiej fabrykę maszyn rolniczych i odlewnię żeliwa. Obie firmy dotrwały do 1945 r. Tuż przy browarze, w stronę teatru istniała przez wiele lat restauracja „Ogród Pałacowy”. Na sali, obok stolików stały stoły bilardowe. W ogrodzie znajdowały dwie werandy, miejsce do tańczenia oraz kręgielnia. „Ogród Pałacowy” istniał od lat 80. XIX w. do 1945 r. Źródło : Artykuł p. Henryka Kamińskiego vel Witolda Witta z cyklu Ulice , uliczki i zaułki z czasopisma Nowości z 31.03.2007 r. Tak wyglądała ul. Focha zwana też Strzelecką na początku XX w. Na uwagę zasługują ogródki przed kamienicami
Przy Focha nr 22, na początku XX w. K. Domke prowadził wytwórnię i zakład naprawczy powozów i wozów konnych. Z czasem firma ta przekształciła się w warsztat naprawy samochodów i działała jeszcze w latach międzywojennych. W tym też okresie przy tej ulicy mieściła się Główna Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa na Pomorze Spółka z o. o. Skład konfekcji prowadził Franciszek Kamiński, a restaurację teatralną dzierżawił Józef Rosiński, który organizował w niej bankiety i dancingi.
Ciekawe są losy teatru grudziądzkiego. Jak wspomniałem w poprzednim odcinku budynek był Domem Strzeleckim niemieckiego Bractwa Kurkowego i po 1920 r. został wykupiony przez władze miasta z przeznaczeniem na teatr. W tym celu powstała Spółka Akcyjna Teatr Pomorski w Grudziądzu, a jej prezesem został Adam Paszwiński dyrektor Drukarni Pomorskiej.
Uroczyste otwarcie teatru odbyło się 21 IX 1921 r. premierą „Klubu kawalerów” Michała Bałuckiego. Rok później teatr zmienił nazwę na Teatr Miejski. W nocy z 12 na 13 IX 1923 r., tuż po inauguracyjnym przedstawieniu nowego sezonu wybuchł pożar, który zniszczył scenę i całe zaplecze. Bardzo szybko przystąpiono do odbudowy gmachu, tak że już 25 II 1925 r. odbyło się jego uroczyste otwarcie.
W dobie kryzysu gospodarczego przełomu lat 20. i 30. Zespół został rozwiązany, a scena służyła tylko na gościnne występy. W czasie okupacji Niemcy przystąpili do przebudowy budynku, lecz prac nie zdążyli ukończyć. Wypalone mury sterczały do 1947 r. Wówczas podjęto decyzję o odbudowie teatru.
Uroczyste otwarcie grudziądzkiego teatru odbyło się 5 XII 1948 r. o godz. 18.00. Jak zwykle w takich wypadkach ceremonii nadano wzniosłą wymowę polityczną, o czym najdobitniej świadczył zawieszony na frontowej ścianie transparent z hasłem „Ludowi Pracującemu w Darze”.
Po części oficjalnej na scenę wyszli zaproszeni aktorzy teatru z Torunia. Przedstawili sztukę Mikołaja Gogola „Rewizor”
W pierwszych latach istnienia teatru jego scena służyła głownie gościnnym występom. Próby utworzenia stałego zespołu zawodowego napotykały na wiele trudności. Dopiero z początkiem 1955 r. ulokowano w Grudziądzu, dotychczas „bezdomny” Pomorski Teatr Młodego Widza z Bydgoszczy, który przyjął nazwę Teatru Popularnego.
Od pierwszych lat 60. ubiegłego wieku teatr przyjął nazwę Teatru Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu. Najlepszy jego okres twórczy przypadł na lata 60. i 70. XX wieku, kiedy dyrektorami byli Aleksander Gąssowski, Tadeusz Żuchniewski i Krzysztof Rościszewski. Teatr został zlikwidowany w 1991r. W jego budynku mieści się obecnie Centrum Kultury. Źródło : Artykuł p. Henryka Kamińskiego vel Witolda Witta z cyklu Ulice , uliczki i zaułki z czasopisma Nowości z 07.04.2007 r .

czy pod dawnym (powojennym) nr 5-7 - dziś to chyba "Ocetix" mieścił się dawny browar Sommera? Etykiety z tego browaru tutaj: