Dworzec Centralny im. Stanisława Moniuszki – główny dworzec kolejowy w Warszawie i największy dworzec w Polsce. Znajduje się w Śródmieściu, przy Alejach Jerozolimskich 54, pomiędzy al. Jana Pawła II i ul. Emilii Plater, nad tunelem średnicowym łączącym stację Warszawa Centralna ze stacjami Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia.

Dworzec stanowi centralny punkt warszawskiej linii średnicowej. Połączony jest przejściami podziemnymi z dwiema stacjami o znaczeniu lokalnym: Warszawa Śródmieście, obsługującą pociągi regionalne i aglomeracyjne przewoźników Koleje Mazowieckie i Szybka Kolej Miejska oraz końcową stacją Warszawskiej Kolei Dojazdowej – Warszawa Śródmieście WKD.

Kubatura dworca wynosi 600 tys. m³, a powierzchnia ok. 90 tys. m². Dziennie korzysta z niego ok. 60 tys. osób, a rocznie ponad 24 mln.

Dworzec Centralny za swą koncepcję estetyczną i funkcjonalną zdobył tytuł Mister Warszawy 1975 roku przyznawany za najlepszą realizację architektoniczną.

Od 5 stycznia 2019 na wniosek Towarzystwa Miłośników Muzyki Moniuszki dworzec nosi imię Stanisława Moniuszki, co jest jednym z elementów obchodów roku imienia kompozytora.

Od 24 lipca 2019 decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków jest wpisany do rejestru zabytków.

Więcej informacji: 

/p>

Kolejowy tunel o długości całkowitej 2310 metrów poprowadzony pod centrum Warszawy na trasie warszawskiej linii średnicowej łączącej trzy główne dworce kolejowe: Zachodni, Centralny i Wschodni. Wewnątrz podwójnego tunelu biegną dwa tory linii dalekobieżnej (od strony północnej) i dwa tory linii podmiejskiej.

Projekt tunelu zatwierdzono jeszcze w 1921 a w 1924 r. rozpoczęto jego budowę, którą zakończono ostatecznie we wrześniu 1933 r. 15 grudnia 1936, tunelem przejechał pierwszy pociąg elektryczny.

Podczas II wojny światowej tunel został zniszczony a jego odbudowa przebiegała etapami. Ostatecznie układ komunikacyjny tunelu z przystankami Śródmieście, Powiśle i Ochota oddano do użytku w 1963.

Aleje Jerozolimskie – jedna z największych i najważniejszych arterii Warszawy przebiegająca przez Śródmieście, Ochotę, Włochy, Wolę i Ursus, biegnąca od Wisłostrady (Mostu Poniatowskiego) do granic miasta przy skrzyżowaniu z ul. Bodycha i ul. Sosnkowskiego. Jej długość to niemal 12 kilometrów.
W różnych okresach swego istnienia ulica nosiła nazwy Droga Jerozolimska, Ulica Jerozolimska, Aleja Jerozolimska, Bahnhofstraße (Dworcowa), odcinkami również aleja 3 Maja, Reichstraße (Rzeszy), Ostlandstraße (Ziem Wschodnich) oraz aleja Sikorskiego.

Więcej:

Aleja Jana Pawła II – jedna z głównych i ważniejszych ulic Warszawy, ciągnąca się od dworca Warszawa Centralna do ulicy Wojska Polskiego.
Aleja ma swój początek w okolicach Dworca Centralnego, będąc kontynuacją ciągu alei Niepodległości i ul. Chałubińskiego w kierunku północnym - łączącego Mokotów z Żoliborzem.

Aleja Jana Pawła II na całej długości jest ulicą dwujezdniową, rozdzieloną szerokim pasem zieleni. W pasie zieleni wyznaczone są torowiska tramwajowe. Wszystkie skrzyżowania zaopatrzone są w sygnalizację świetlną.

Wzdłuż całej niemal długości znajduje się ścieżka rowerowa. Nie jest ona niestety zbyt szczęśliwie poprowadzona - kilkakrotnie "przeskakuje" pomiędzy stronami alei.
Dzisiejszą Aleję Jana Pawła II projektowano już przed rokiem 1939; prace wznowiono w okresie powojennym, przeprowadzając ją w latach 1955-59 jako fragment trasy N-S. Odcinek od Alej Jerozolimskich do Twardej oddano w roku 1956; wciągu trzech kolejnych lat, do roku 1959, zakończono prace na całej długości, wytyczając na osi Alei Rondo Babka. W swym przebiegu nowo powstała ulica Juliana Marchlewskiego wchłonęła dawne ulice Solną, Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego oraz Parysowską wraz z Placem Parysowskiem.

Ulica Solna - Przeprowadzono ją jako krótką przecznicę około roku 1775; biegła od ul. Elektoralnej do ul. Leszno (dziś: al. "Solidarności"). W ciągu dziesięciu lat jej istnienia otrzymała stosunkowo gęstą zabudowę, uzupełnianą w okresie XIX wieku.
W okresie 1940-42 znajdowała się w obrębie getta, cała zabudowa została spalona po upadku powstania w roku 1944. Ulicę Solną wymienia jeszcze spis ulic z roku 1955; w 1956 przestała istnieć w związku z wytyczeniem trasy N-S. Ocalałą zabudowę wyburzono, pozostawiając jedynie silnie przekształconą i obniżoną kamienicę Trachtenberga z roku 1913 (Solna 16, dziś Al. Jana Pawła II 32). Mimo ciekawego ukształtowania oficyn podczas remontu 1985-6, niepotrzebnie zrezygnowano z odtworzenia wystroju fasady i dodano wysoki mansardowy dach.

Ulica Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego - powstała przed rokiem 1861, łączyła ulicę Gęsią (dziś: ul. Anielewicza z ul. Miłą. Zabudowywana po 1875 czynszówkami typu przedmiejskiego, zamieszkiwana przez biedotę żydowską. Od roku 1940 w obrębie getta, utraciła całą zabudowę po powstaniu 1943. Ostatecznie zlikwidowana wraz z budową trasy N-S.
Ulica Parysowska - powstała w roku 1893, biegła od ul. Stawki do Dzikiej. Jednocześnie po zachodniej stronie ulicy wytyczono Plac Parysowski w kształcie zbliżonym do trapezu. Nazwę nadano dla upamiętnienia jurydyki Parysowskiej, istniejącej tu od XVI wieku. Zabudowana ulicy powstawała od pierwszego dziesięciolecia XX wieku, z nasileniem przed wybuchem I wojny światowej. W okresie 1940-42 znalazła się w obrębie getta, zabudowania zostały doszczętnie zniszczone podczas powstania 1943.
Ulica i plac zostały ostatecznie zlikwidowane w roku 1961 po wytyczeniu końcowego odcinka Trasy N-S. Współczesnej varsavianistyce nie są niestety znane żadne zdjęcia ukazujące wygląd zabudowy Parysowa i ul. Parysowskiej przed rokiem 1939. Zachowały się jedynie fotografie lotnicze, ukazujące ogólny zarys zabudowań.
Źródło: