Stary cmentarz żydowski w Gliwicach - kirkut znajdujący się przy ul. Na Piasku w Gliwicach. Stanowi on najstarszy zachowany zabytek kultury żydowskiej w tym mieście.



Powstał w 1815 i zajmuje powierzchnię 0,63 ha. Przetrwało około 500 nagrobków. Ustawiano je w równych rzędach. Dominowały macewy wykonane z szarego piaskowca, zwieńczone trójkątnie lub półkoliście, na których znajdowały się inskrypcje w języku hebrajskim lub niemieckim i hebrajskim. Zdobiono je również starotestamentowymi symbolami. Najstarsze nagrobki posiadają inskrypcje zrobione w rycie wypukłym w języku hebrajskim. Najokazalszym jest grobowiec rodziny Meyerów. Na cmentarzu spoczywają również m.in. członkowie rodziny Troplowitz, Frankel, Freud i Froehlich.



Przy głównym wejściu zlokalizowane są ruiny domu przedpogrzebowego. Po II wojnie światowej znajdował się w nim warsztat stolarski, a następnie świetlica.



Ostatniego pochówku dokonano w 1937 r. kiedy to pochowano Ernestinę Hahn, nekropolię zaś zamknięto definitywnie w 1953 r. Po 1945 r. nagrobki zrobione z wartościowych kamieni rozkradano i wykorzystywano jako surowiec budowlany.



W kwietniu 2010 r. Stowarzyszenie „Pamięć – Zikaron” odpowiadając na ogromne zainteresowanie dotychczasowym okazjonalnym udostępnianiem cmentarza do zwiedzania, postanowiło otwierać zamknięty na ogół cmentarz, by każdy chętny mógł go odwiedzić.



Zwiedzanie cmentarza jest możliwe w okresie wiosenno-jesiennym od kwietnia do października w każdą trzecią niedzielę miesiąca w godz. 14.00-16.00.