 | Polska › woj. mazowieckie › Warszawa › Śródm. Północne › ul. Nowy Świat › Pałac Staszica |
1949 , W tle Pałac Staszica i pomnik Kopernika.
Archiwum rodzinne.
verbensis
+2 głosów:2  Jeśli datowanie poprawne, to by wynikało, że latarnie z walcowatymi kloszami były w okolicach Staszica już w 1949 r. 2025-12-04 16:18:58 (5 miesięcy temu)
|
|
Na stronie od 2012 kwiecień
14 lat 1 miesiąc 17 dni |
 |
pałace
|
Przed frontem dzisiejszego Pałacu Staszica król Polski Zygmunt III Waza zbudował mauzoleum - prawosławną kaplicę grobową nazywaną Kaplicą Moskiewską, gdzie w 1620 pochowano zmarłego w polskiej niewoli zdetronizowanego cara Wasyla IV Szujskiego i jego brata Dymitra. Król Jan Kazimierz Waza w 1668 przekazał kaplicę zakonowi Dominikanów Obserwantów, którzy w XVIII wieku w miejscu dzisiejszego Pomnika Kopernika zbudowali barokowy kościół z klasztorem. Mury opuszczonego i zrujnowanego klasztoru kupił w 1818 ksiądz Stanisław Staszic. Po wyburzeniu kościoła i klasztoru na jego tyłach został zbudowany w latach 1820-1823 budynek w stylu klasycystycznym, który miał być przeznaczony na siedzibę Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Gmach zaprojektował Antonio Corazzi. Równocześnie z pałacem powstała kamienica Nowy Świat 72, będąca jego integralną częścią. W dniu 11 maja 1830 Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił przed pałacem pomnik Mikołaja Kopernika wg projektu Bertela Thorvaldsena.
Po rozwiązaniu Towarzystwa w gmachu mieściła się do 1862 Dyrekcja Loterii. W latach 1857-1862 mieściła się tu Akademia Medyko-Chirurgiczna. Później w murach pałacu zostało umieszczone gimnazjum męskie zwane ruskim. W 1890 powzięto decyzję by wraz z internatem I gimnazjum męskiego umieścić w pałacu cerkiew św. Tatiany Rzymianki. Pałac został przebudowany w latach 1892-1893 przez architekta rosyjskiego Michaiła Pokrowskiego w stylu bizantyjsko-ruskim, w nawiązaniu do "rosyjskiej przeszłości" tego miejsca - Kaplicy Moskiewskiej, w której pochowano cara Wasyla Szujskiego, jego brata Dymitra oraz jego żony, wielkiej księżny Katarzyny. W latach 1924-1926 przywrócono pałacowi klasycystyczny wygląd według projektu Mariana Lalewicza. Pałac w okresie międzywojennym był siedzibą Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Kasy Mianowskiego, Państwowego Instytutu Meteorologicznego, Instytutu Francuskiego i Muzeum Archeologicznego. Uszkodzony w 1939, rozbity w 1944, został odbudowany w latach 1946-1950 pod kierunkiem Piotra Biegańskiego. Po odbudowie ze zniszczeń wojennych przekazany Towarzystwu, a później Polskiej Akademii Nauk. Obecnie Pałac stanowi główną siedzibę Akademii, ale jest także częściowo zwrócony Towarzystwu.
Źródło:
Po obu stronach czarnego cokołu są wyryte i złocone napisy: z lewej strony po łacinie Nicolao Copernico Grata Patria (pol. Mikołajowi Kopernikowi Wdzięczna Ojczyzna), z prawej strony Mikołajowi Kopernikowi Rodacy. Ufundowany przez księdza Stanisława Staszica, odsłonięty został 11 maja 1830 przez Juliana Ursyna Niemcewicza. Stanął przed Pałacem Staszica w Warszawie, ówczesną siedzibą Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
W czasie II wojny światowej Niemcy zasłonili tę tablicę, inskrypcją w języku niemieckim. 12 lutego 1942 Maciej Aleksy Dawidowski z Organizacji Małego Sabotażu "Wawer" oderwał płytę niemiecką. W 1944 przeznaczony na złom i wywieziony do Nysy. Ocalał przed przetopieniem. Wierne kopie tego pomnika znajdują się w Montrealu i Chicago.
Pod koniec maja 2007, z kilkumiesięcznym opóźnieniem, na placyku wokół pomnika został umieszczony model Układu Słonecznego uwieczniony w De revolutionibus orbium coelestium. W nawierzchni wyłożonej ukraińskim czerwonym granitem wanga orbity zostały zaznaczone jaśniejszym kamieniem pochodzącym z Chin, a na nich umieszczono planety odlane z brązu w Odlewni Metali Nieżelaznych na ul. Spokojnej w Warszawie. Autorem projektu jest rzeźbiarz Antoni Grabowski, a początkowo matowe planety mają z czasem zostać wypolerowane stopami przechodniów. Wszystkie planety zamocowane są na 40 cm kotwach, a każda planet opatrzona jest znakiem autora "Antoni".
(www.wikipedia.pl - )
Jej zakończenie stanowi plac Zamkowy. Na południu Krakowskie Przedmieście płynnie przechodzi w ulicę – Nowy Świat. Za punkt graniczny przyjmuje się Pomnik Mikołaja Kopernika - po drugiej stronie ulicy sąsiadują ze sobą bezpośrednio budynki z adresami Nowy Świat 69 i Krakowskie Przedmieście 1.
Cała ulica jest jako założenie urbanistyczne wpisana do rejestru zabytków.