Początki istnienia więzienia datuje się na ostatnie ćwierćwiecze XIX stulecia. Grodkowskie więzienie funkcjonowało do końca I wojny światowej, pełniąc funkcje typowej „kozy" powiatowej. W 1959 r. budynek więzienny został przejęty przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Utworzono w nim więzienie karno - śledcze a później areszt śledczy, który funkcjonował do 1978 r. Zawieszenie jego działalności zbiegło się ze skutkami wcześniejszej reformy administracyjnej kraju kiedy to likwidacji uległy powiaty. Zniesiono wtedy w Grodkowie sąd i prokuraturę. W 1979 r. utworzony został Oddział Zewnętrzny podległy Zakładowi Karnemu w Brzegu. W okresie stanu wojennego jego losy sprzęgły się z polityką. Od grudnia 1981 do grudnia 1982 istniał tu Ośrodek Odosobnienia. Internowanych, w którym przebywali aktywiści „Solidarności" głównie z Dolnego Śląska i Opolszczyzny.

W początku lipca 1991 r. w miejsce Oddziału Zewnętrznego utworzono Areszt Śledczy. Przez ponad rok trwały prace modernizacyjne - adaptacyjne przystosowujące jednostkę do nowych zadań. Wszystkie prace oprócz wymiany pokrycia dachowego i podłączenia centralnego ogrzewania do miejskiej sieci grzewczej, wykonano własnymi siłami. Funkcjonariusze pracowali wspólnie ze skazanymi. Wykonali szereg robót murarskich, tynkarskich, spawalniczych, elektrycznych i innych, których efektem było między innymi podwyższenie fragmentów muru ochronnego, wykonanie drugiej linii ogrodzenia, spacernika.

Z dniem l lutego 1997 r. utworzony został zakład karny typu półotwartego dla recydywistów penitencjarnych oddziałem zakładu karnego typu otwartego. Ponownie przystosowano jednostkę do nowych warunków. Urządzono plac rekreacyjne - sportowy, oddano do użytku kotłownię gazową, zmieniono i poprawiono funkcjonalność niektórych pomieszczeń, poprawiono warunki pracy załogi. Uwieńczeniem tych poczynań była adaptacja nie użytkowanej dotychczas części strychu pawilonu mieszkalnego na pomieszczenia działalności kulturalno - oświatowe - sportowej dla skazanych. Wśród obudowanych belek, odpowiednio ochronni^ zabezpieczonego od wewnątrz dachu, powstała świetlica. Z cel przeniesiono tam stół do tenisa stołowego, bilard, radiowęzeł, bibliotekę. Do tych pomieszczeń wprowadzili się skazani. Przybyło 16 nowych miejsc zakwaterowania, stosunkowo tanio uzyskanych, bo koszt jednego miejsca zaniknął się w kwocie 5 tyś. zł. Znacznie poprawiło to funkcjonowanie jednostki, warunki odbywania kary i pracy działu penitencjarnego.
źrodło :
Budynek główny ma status zabytku.