Koloruj
 | Polska › woj. mazowieckie › Warszawa › Śródm. Północne › ul. Nowy Świat › Pałac Staszica |
1861 , Widok z wieży kościoła Świętego Krzyża. Na wprost widoczny jest Pałac Staszica i pomnik Mikołaja Kopernika. Po lewej nieistniejący już Pałac Karasia. Fot. ze zbiorów Muzeum Narodowego.
verbensis
 Kadr przesunięty bardziej na lewo (być może oba zdjęcia są wycinkiem z jednej, większej fotografii): 2024-05-27 10:43:08 (rok temu)
|
|
Na stronie od 2006 kwiecień
20 lat 0 miesięcy 29 dni |
 |
pałace
|
Przed frontem dzisiejszego Pałacu Staszica król Polski Zygmunt III Waza zbudował mauzoleum - prawosławną kaplicę grobową nazywaną Kaplicą Moskiewską, gdzie w 1620 pochowano zmarłego w polskiej niewoli zdetronizowanego cara Wasyla IV Szujskiego i jego brata Dymitra. Król Jan Kazimierz Waza w 1668 przekazał kaplicę zakonowi Dominikanów Obserwantów, którzy w XVIII wieku w miejscu dzisiejszego Pomnika Kopernika zbudowali barokowy kościół z klasztorem. Mury opuszczonego i zrujnowanego klasztoru kupił w 1818 ksiądz Stanisław Staszic. Po wyburzeniu kościoła i klasztoru na jego tyłach został zbudowany w latach 1820-1823 budynek w stylu klasycystycznym, który miał być przeznaczony na siedzibę Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Gmach zaprojektował Antonio Corazzi. Równocześnie z pałacem powstała kamienica Nowy Świat 72, będąca jego integralną częścią. W dniu 11 maja 1830 Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił przed pałacem pomnik Mikołaja Kopernika wg projektu Bertela Thorvaldsena.
Po rozwiązaniu Towarzystwa w gmachu mieściła się do 1862 Dyrekcja Loterii. W latach 1857-1862 mieściła się tu Akademia Medyko-Chirurgiczna. Później w murach pałacu zostało umieszczone gimnazjum męskie zwane ruskim. W 1890 powzięto decyzję by wraz z internatem I gimnazjum męskiego umieścić w pałacu cerkiew św. Tatiany Rzymianki. Pałac został przebudowany w latach 1892-1893 przez architekta rosyjskiego Michaiła Pokrowskiego w stylu bizantyjsko-ruskim, w nawiązaniu do "rosyjskiej przeszłości" tego miejsca - Kaplicy Moskiewskiej, w której pochowano cara Wasyla Szujskiego, jego brata Dymitra oraz jego żony, wielkiej księżny Katarzyny. W latach 1924-1926 przywrócono pałacowi klasycystyczny wygląd według projektu Mariana Lalewicza. Pałac w okresie międzywojennym był siedzibą Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Kasy Mianowskiego, Państwowego Instytutu Meteorologicznego, Instytutu Francuskiego i Muzeum Archeologicznego. Uszkodzony w 1939, rozbity w 1944, został odbudowany w latach 1946-1950 pod kierunkiem Piotra Biegańskiego. Po odbudowie ze zniszczeń wojennych przekazany Towarzystwu, a później Polskiej Akademii Nauk. Obecnie Pałac stanowi główną siedzibę Akademii, ale jest także częściowo zwrócony Towarzystwu.
Źródło:
Po obu stronach czarnego cokołu są wyryte i złocone napisy: z lewej strony po łacinie Nicolao Copernico Grata Patria (pol. Mikołajowi Kopernikowi Wdzięczna Ojczyzna), z prawej strony Mikołajowi Kopernikowi Rodacy. Ufundowany przez księdza Stanisława Staszica, odsłonięty został 11 maja 1830 przez Juliana Ursyna Niemcewicza. Stanął przed Pałacem Staszica w Warszawie, ówczesną siedzibą Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
W czasie II wojny światowej Niemcy zasłonili tę tablicę, inskrypcją w języku niemieckim. 12 lutego 1942 Maciej Aleksy Dawidowski z Organizacji Małego Sabotażu "Wawer" oderwał płytę niemiecką. W 1944 przeznaczony na złom i wywieziony do Nysy. Ocalał przed przetopieniem. Wierne kopie tego pomnika znajdują się w Montrealu i Chicago.
Pod koniec maja 2007, z kilkumiesięcznym opóźnieniem, na placyku wokół pomnika został umieszczony model Układu Słonecznego uwieczniony w De revolutionibus orbium coelestium. W nawierzchni wyłożonej ukraińskim czerwonym granitem wanga orbity zostały zaznaczone jaśniejszym kamieniem pochodzącym z Chin, a na nich umieszczono planety odlane z brązu w Odlewni Metali Nieżelaznych na ul. Spokojnej w Warszawie. Autorem projektu jest rzeźbiarz Antoni Grabowski, a początkowo matowe planety mają z czasem zostać wypolerowane stopami przechodniów. Wszystkie planety zamocowane są na 40 cm kotwach, a każda planet opatrzona jest znakiem autora "Antoni".
(www.wikipedia.pl - )
Pierwotnie w tym miejscu stała kaplica pod wezwaniem Świętego Krzyża, wzmiankowana w 1510. W 1525 stanął tu drewniany kościółek — filia kolegiaty św. Jana, ufundowany przez wdowę po warszawskim rajcy Martę Möller. Przebudowywany w 1615, w 1653 został przekazany sprowadzonemu tu Zgromadzeniu Księży Misjonarzy - odtąd kościół staje się centralnym domem Zgromadzenia Misji w Polsce[1].
Obecny kościół został zbudowany w latach 1679—1696 w stylu barokowym. Jego projektantem był nadworny architekt królewski Józef Szymon Bellotti, a fundatorami opat Szczuka i prymas Michał Stefan Radziejowski, który konsekrował kościół 14 października 1696.
Wieże, nakryte późnobarokowymi hełmami (1725—1737) są autorstwa Józefa Fontany. Fasadę (1756) zaprojektował Jakub Fontana, zdobią ją figury autorstwa Jana Jerzego Plerscha.
W filarach świątyni wmurowane są urny z sercami Fryderyka Chopina (z epitafium z kararyjskiego marmuru wykonanym w 1880 przez Leonarda Marconiego) oraz Władysława Reymonta (1929). W kościele znajdują się też epitafia Bolesława Prusa, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Juliusza Słowackiego i Władysława Sikorskiego.
Już w pierwszych dniach II wojny światowej świątynia została zniszczona. Zniszczeniu uległy m.in. obrazy: Wieczerza Pańska Franciszka Smuglewicza i Ukrzyżowanie Jerzego Siemiginowskiego. Podczas powstania warszawskiego 6 września 1944 Niemcy wprowadzili do świątyni dwa Goliaty wypełnione materiałami wybuchowymi. Zdetonowane pojazdy rozbiły fasadę kościoła, zniszczyły sklepienie nad dolnym kościołem, Wielki Ołtarz, ołtarze św. Rocha i św. Wincentego à Paulo.
Świątynię odbudowano w latach 1945—1953. W 2003 roku papież Jan Paweł II podniósł ją do godności bazyliki mniejszej.
Źródło: Licencja: CC
Jej zakończenie stanowi plac Zamkowy. Na południu Krakowskie Przedmieście płynnie przechodzi w ulicę – Nowy Świat. Za punkt graniczny przyjmuje się Pomnik Mikołaja Kopernika - po drugiej stronie ulicy sąsiadują ze sobą bezpośrednio budynki z adresami Nowy Świat 69 i Krakowskie Przedmieście 1.
Cała ulica jest jako założenie urbanistyczne wpisana do rejestru zabytków.