Dworzec Główny w Gdańsku powstał na wysokości Starego Miasta, na terenach, które stały się możliwe do zagospodarowania po niwelacji części miejskich wałów. Inwestycja nazywała się oficjalnie "Rozbudowa dworca »Gdańsk Brama Wyżynna«", a na jej realizację zarezerwowano specjalną ustawą kwotę 5 milionów marek. Prace rozpoczęto w 1894 r. Główny budynek dworcowy, zwany wówczas "budynkiem powitalnym" (Empfangsgebäude) był, rzecz jasna, jedynie elementem całego kompleksu. Jego uroczyste otwarcie miało miejsce 30 października 1900 r.

Architektura gmachu nawiązywać miała do gdańskiego renesansu, bardzo modnego wówczas w Gdańsku sposobu kształtowania budynków użyteczności publicznej. Niektórzy dopatrują się w jego kształcie również nawiązania do lokomotywy ciągnącej wagony, ale zdaje się to być pewną nadinterpretacją. Projekt zawierał coś, co tak kochają obecni architekci, czyli dominantę w postaci wieży. Gdybyż ci dzisiejsi potrafili coś takiego zaprojektować... Licząca 48 metrów wieża spełniała funkcję wieży ciśnień dla dworcowej instalacji wodnej, a ponadto umieszczono na niej napędzany elektrycznie zegar o z górą trzymetrowej średnicy tarczach.

Układ budynku odpowiadał najnowszym osiągnięciom i wymogom, jakie można było postawić przed budynkiem dworcowym. Oprócz dużej hali recepcyjnej z okienkami kasowymi, miał przechowalnię bagażu, budki telefoniczne, urząd telegraficzny, komisariat policji, poczekalnie wspólną dla klas I i II, oraz osobne dla III i IV klasy, umywalnię, toaletę męską oraz damską (nazywane elegancko "pokojem dla dam"), bufet, a nawet poczekalnię dla VIP-ów.

Aleksander Masłowski
czytaj więcej: