Szczeliniec Wielki - najwyższy szczyt (919 m) w Górach Stołowych i zarazem ich najatrakcyjniejsze i najczęściej odwiedzane miejsce przez turystów. Piaskowcowa powierzchnia szczytu jest zwietrzała i popękana, dzięki czemu tworzy różnorodne formy skalne przypominające swoim wyglądem ludzi oraz zwierzęta (Wielbłąd, Mamut, Słoń, Kwoka, Małpa, Pies, Żółw, Sowa, Fotel Pradziada) oraz głębokie wąwozy i korytarze (Piekiełko, Diabelska Kuchnia) tworzące labirynt skał. Na wierzchowinie Szczelińca znajduje się również schronisko turystyczne Szwajcarka wybudowane w 1846 roku w stylu tyrolskim (wówczas jako Schweizerei). Wstęp na teren rezerwatu obejmującego szczytowe partie góry jest płatny w okresie turystycznym.

Szczeliniec Wielki - Heuscheuer. Najwyższy szczyt Gór Stołowych. Według polskiego badacza zajmującego się toponomastyką Z. Martynowskiego, Heuscheuer jest zniemczeniem polskiej nazwy Chyszowa (od chyszy - chałupy krytej strzechą, którą Strzeliniec przypomina kształtem. Obecna nazwa Szczelińca (od szczelin skalnych) została sztucznie wprowadzona po wojnie, zamiast używanej początkowo Hejszowiny. Pierwszym zdobywcą szczytu był nieznany jezuita. Wykuł na Fotelu Pradziada (dziś już mało czytelne) inicjały JHS i datę 1565. Na szczyt wspięli się także: poeta Johann Wolfgang von Goethe (1790 r.), król pruski Fryderyk Wilhelm II (1790 r.) i prezydent USA John Quincy Adams (1800 r.).

Góry Stołowe (niem. Heuscheuergebirge, cz. Stolové hory, daw. Hejšovina) – pasmo górskie w łańcuchu Sudetów Środkowych. Wypiętrzone przed 30 milionami lat są jednymi z nielicznych w Europie gór płytowych. Płyty z górnokredowych piaskowców ciosowych ułożone są poziomo – stąd nazwa gór, bo płaskie jak stół. Zachodnia część Gór Stołowych leży na terenie Czech i nosi nazwę Broumovská vrchovina. Północno-zachodni skraj pasma w okolicach Mieroszowa – Gorzeszowa – Krzeszowa – Chełmska – Okrzeszyna nosi nazwę Zaworów. W 1993 na terenie Gór Stołowych utworzono Park Narodowy Gór Stołowych.

Wschodnia część Gór Stołowych wraz ze Szczelińcem Wielkim położona jest w Polsce, w woj. dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. Do Polski należy również najbardziej wysunięta na zachód część gór, pasmo Zawory, leżąca w powiatach kamiennogórskim i wałbrzyskim. Środkowa część gór (pasma Broumovské stěny i Adršpašskoteplické skály) należy do Czech, do kraju hradeckiego.

Masywy i ich najwyższe punkty
• Właściwe Góry Stołowe:
• (Szczeliniec Wielki 919 m n.p.m.)
• (Skalniak 915 m n.p.m.)
• (Narożnik 849 m n.p.m.)
• (Kopa Śmierci 830 m n.p.m.)
• Broumowskie Ściany (Bożanowski Szpiczak 783 m n.p.m.)
• Adršpašskoteplické skály (Čáp 785 m n.p.m.)
• Wzniesienie Ostaša (700 m n.p.m.)
• Zawory (Róg 712 m n.p.m.)

Budowa
Góry Stołowe stanowią centralną część niecki śródsudeckiej. Obejmują też niewielkie fragmenty granitoidowej jednostki Kudowy-Olešnic oraz metamorfiku orlicko-kłodzkiego (tu: bystrzycko-orlickiego). Największy obszar w Górach Stołowych zajmują górnokredowe (cenoman, turon, koniak) skały osadowe niecki śródsudeckiej, w północno-zachodniej części leżące prawie poziomo, w północno-wschodniej zapadające lekko ku południowi. Skały te tworzą sześć kompleksów skalnych, są to (od dołu):
• piaskowce ciosowe dolne (cenoman)
• piaskowce glaukonitowe (cenoman)
• margle ilasto-piaszczyste z wkładkami piaskowca ciosowego (turon dolny lub cenoman – turon)
• margle ilaste (turon)
• piaskowce ciosowe górne (turon górny – koniak)
Na linii Polanica-Zdrój – Batorów – Karłów – Ostra Góra (wzdłuż osi głównej gór) biegnie uskok tektoniczny – część płyty po południowej stronie uskoku zrzucona jest o ok. 40 m. U północnych podnóży występują czerwone piaskowce, mułowce i zlepieńce permskie. Po stronie czeskiej oraz w Zaworach na utworach permskich zalegają niezgodnie czerwone piaskowce triasowe. Część południowa zbudowana jest z karbońskiego czerwonego granitu oraz ze starszych skał metamorficznych – łupków łyszczykowych, fyllitów oraz niewielkich wkładek amfibolitów i marmurów (wapieni krystalicznych), gnejsów.

Rozwój rzeźby
Rozwój rzeźby Gór Stołowych rozpoczął się w chwili wycofania się morza górnokredowego. Po wycofaniu się morza nastąpił długotrwały okres spokoju tektonicznego, wskutek czego powstała rozległa powierzchnia zrównania (której fragmenty zachowały się w wierzchowinie Gór Stołowych – na wysokości 850–920 m n.p.m. – Szczeliniec Wielki, Szczeliniec Mały, Skalniak i Narożnik). Pod koniec środkowego oligocenu góry zaczęły się wypiętrzać, powierzchnia zrównania została rozczłonkowana i wyniesiona na różne wysokości. W czasie trwania górnego oligocenu i dolnego miocenu ukształtowała się kolejna powierzchnia zrównania (obecnie na wysokości 500–800 m n.p.m.), po czym w środkowym miocenie nastąpiło kolejne wypiętrzenie, i do środkowego pliocenu wytworzył się trzeci, najniższy poziom zrównań (obecnie na wysokości 400–500 m). Pod koniec środkowego w i górnym pliocenie nastąpiły kolejne ruchy górotwórcze, które ponownie wyniosły obszar Gór Stołowych. W zmiennym klimacie ławice górnego piaskowca ciosowego ulegały intensywnym procesom wietrzenia, powstały bezodpływowe niecki typu bolsonów, przez co powstały formy charakterystyczne dla współczesnych rejonów subtropikalnych i sawannowych – stąd określenie Sawanna Łężycka. W plejstocenie, wskutek ochłodzenia klimatu powstały rumowiska skalne i torfowiska wysokie.

Źródło: