Historia Polski w latach 1914-1918 to krótki, pięcioletni fragment dziejów. Wydarzenia tego pięciolecia zaważyły na sytuacji Polski na arenie tak międzynarodowej, jak i wewnętrznej.



W 1914 roku wybuchła I wojna światowa z udziałem mocarstw rozbiorowych: Austro-Węgier, Niemiec i Rosji. Doprowadziła ona do rozbudzenia wśród Polaków poczucia tożsamości narodowej, a jej przebieg i rezultaty (przede wszystkim upadek wszystkich trzech mocarstw zaborczych) umożliwiły odtworzenie niepodległego państwa polskiego.



Okres ten charakteryzował się fatalnym stanem zaopatrzenia i wyżywienia społeczeństwa, a także znacznymi stratami, zarówno wśród żołnierzy wcielonych do walczących ze sobą armii, jak i ludności cywilnej, która zmuszona do świadczeń na rzecz armii okupujących kraj, ponosiła ogromne ciężary. Na skutek śmierci i deportacji liczba ludności zamieszkującej późniejszą II Rzeczpospolitą zmalała o około 14,9%[1]. Niebagatelne też były straty materialne, spowodowane działaniami wojennymi. Kolejne armie, przechodzące przez terytoria zaborów stosowały taktykę spalonej ziemi. Rosjanie, wycofując się na wschód podpalili szyby naftowe w Galicji i deportowali setki tysięcy ludzi. Natomiast Niemcy nie omieszkali wywozić do Rzeszy całych fabryk, przede wszystkim z terenu Łodzi[2]. Ocenia się, że w okresie 1914-1920 zniszczeniu uległo około 30% majątku narodowego na ziemiach polskich, zaś poziom produkcji przemysłowej w roku 1919 wyniósł w Polsce 30% stanu z roku 1913 w tych samych granicach[3].



Okres ten zawiera się pomiędzy dwiema datami – 3 sierpnia 1914 przemówienie Piłsudskiego do żołnierzy w krakowskiej dzielnicy Oleandry i 11 listopada 1918 przekazanie Piłsudskiemu władzy wojskowej przez Radę Regencyjną (14 listopada 1918 przekazano Piłsudskiemu władzę cywilną). Na przestrzeni tego czasu – wraz z przesuwaniem się frontów i zmiennymi losami poszczególnych mocarstw zaborczych, kształtowały się zarówno koncepcje polskie (dotyczące sposobów i dróg do odzyskania niepodległości), jak i koncepcje zaborców oraz Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, prowadzące do rozwiązania sprawy polskiej. W rezultacie, trudnego wcześniej do przewidzenia, przebiegu wojny wszystkie zainteresowane strony musiały prześcigać się w deklaracjach, a wkrótce także i w czynach, które legły u podstaw tworzenia polskiego wojska (Austro-Węgry, okupacja niemiecka, Rosja, Francja) i zalążków organizmu państwowego (okupacja niemiecka, Francja). Wszystko to razem sprawiło, że gdy 11 listopada 1918 roku I wojna światowa została zakończona, Polska powstała jako państwo uznane na arenie międzynarodowej, dysponujące przygotowaną kadrą polityczną i administracyjną oraz zawiązkami wojska, organów władzy wykonawczej i sądowniczej.

Źródło:

CC-BY-SA 3.0 Polska

Jedna z najstarszych ulic Kielc, odznaczająca się skomplikowanym układem przestrzennym. sięga początków powstania miasta. Lokacja osady wyznaczała rynek i cztery ulice. Jedną z nich, biegnącą w kierunku wschodnim, była ul. Bożęcka. Zanotowana była w inwentarzu dóbr biskupich w 1668 roku, jako jako nazwa oznaczająca kierunek Bożęcina, dzisiaj Bodzentyna. Jej przebieg wyznaczał strumień, zwany wówczas Solnicą. Przy posesji nr 21 stała brama miejska, za którą ciągnęły się tereny kościelne. Południową pierzeję ulicy tworzyło kilkanaście posesji na Przedmieściu Bożęckim oraz rozległy staw. Przy północnej pierzei na 12 posesjach stały domy. Bodzentyńska byłą ulicą rzemieślników (rzeźników, piekarzy, szewców, kowali, murarzy, cieśli, piwowarów, prasołów (sprzedawców soli), kartowników (producenci papieru, pergaminu, kart do gry) i innych. Najdłużej zachowały się piekarnie (najstarsza mieści się od 1788 roku w posesji nr 19) i jatki.
Ulica za bramą i folwarkiem Jarońskich rozwidlała się w normalną drogę, prowadzącą w kierunku Zagórza i Domaszowic.
Po stronie północnej, na pozostałościach przedlokacyjnej osady, stał drewniany kościół św. Wojciecha (w 1763 roku zastąpiony nowym, murowanym z inicjatywy kustosza kieleckiego, Józefa Rogalli). W sąsiedztwie kościoła usytuowany był cmentarz grzebalny, z zachowaną do dziś latarnią zmarłych. Niedaleko cmentarza znajdował się folwark, którego pozostałością był zachowany do połowy XX w. drewniany spichlerz.
W czasie II wojny światowej od 5 kwietnia 1941 r. ul. Bodzentyńska znalazła się w obszarze tzw. małego getta. Oba kieleckie getta ("małe" i "duże") zostały zlikwidowane w dniach 20, 22, 24 sierpnia 1942 r., kiedy Niemcy wywieźli do obozu w Treblince 21 000 kieleckich Żydów.
W początku lat 80., znajdujący się przy końcu ulicy Bodzentyńskiej parterowy dom nr 46 został zakupiony przez wspólnotę wyznawców prawosławia, którzy od wyburzenia w 1933 r. cerkwi Wniebowstąpienia Pańskiego nie mieli w Kielcach swojej świątyni. W domu urządzono niewielką cerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja.

Źródło: Album Kielecki. Starówka. Przewodnik cz. 1, R. Wrońska-Gorzkowska, E. Gorzkowski.

Rynek jest jednym z najstarszych placów Kielc. Od 1295 roku zwał się "locum forense" - miejsce targowe i sądowe. Od czasu lokacji miasta na prawie magdeburskim (ok. 1364), nadanym przez biskupa krakowskiego Bodzantę Jankowskiego, zwany "Rynkiem" lub "Zajazdem". Jego kształt jest uwarunkowany przebiegiem ciągów komunikacyjnych pomiędzy kolegiatą a średniowieczną osadą przy kościele św. Wojciecha. Wtedy też wytyczono cztery ulice: Bodzentyńską (Bożęcką), Leonarda, Mała i Dużą (Wielką). Później przybyły ulice Piotrkowska, Kozia i Radomska (Warszawska), wybudowana dopiero w 1837 roku. Kiedy król Zygmunt I w 1535 roku potwierdził posiadanie przez Kielce prawa magdeburskiego, ustalił termin wtorkowego jarmarku i targu tygodniowego, wybudowano na środku Rynku ratusz (spłonął w 1800 roku). Fundatorem gmachu był prawdopodobnie bp krakowski Jan Konarski. Od roku 1759 pb A. Załuski polecił budować w rynku tylko domy murowane, piętrowe z podcieniami, a ich właściciele zwalniani byli na pewien czas z podatków. W roku 1835 w zachodniej części Rynku zaczęto budowę nowego ratusza. W miejsce spalonego planowano urządzić wodozbiór, jako basen przeciwpożarowy (zrobiono to dopiero w okresie okupacji hitlerowskiej). Po wojnie zbudowano tu fontannę (zlikwidowaną w 2008 roku). Nazwa Rynek lub Rynek Miejski utrzymywała się do roku 1929, kiedy przemianowano go na Plac Marszałka Piłsudskiego. Niemcy wprowadzili nazwę Adolf Hitler-Platz. Po wyzwoleniu nazwano go Placem Partyzantów AL. Od marca 1993 przywrócono historyczną nazwę Rynek. Targi odbywały się tu do 1935 roku. Do dziś zachował się średniowieczny układ przestrzenny Rynku, z ulicami wychodzącymi z naroży.

Źródło: Album Kielecki. Starówka. Przewodnik cz. 1, R. Wrońska-Gorzkowska, E. Gorzkowski.