Kamienica Juliusza Nagórskiego to kamienica w dzielnicy Praga Północ, przy ulicy Targowej 15.

Kamienica została wybudowana przed II wojną światową. W tamtym czasie była najnowocześniejszym na Pradze dwupodwórzowym budynkiem z windami, który z góry przypomina podkowę. Od ulicy ul. Targowej kamienica nie ma podwórka studni, tylko otwarty dziedziniec. Zaprojektował ją Juliusz Nagórski, architekt z zawodu, z zamiłowania malarz. Nagórski był jej właścicielem, zamieszkał w kamienicy na ostatnim piętrze, skąd musiał mieć dobry widok na Port Praski, Wisłę i panoramę lewobrzeżnej Warszawy. Na parterze istniała kawiarnia „Nowoczesna”.

Podczas II wojny światowej kamienica była zajęta przez okupanta i pełniła funkcję hotelu dla wyższych rangą żołnierzy niemieckich. Przez pewien okres wewnętrzny dziedziniec służył jako miejsce, gdzie przetrzymywano ludzi po łapankach, by wywieźć ich następnie do obozów pracy. Na dachu Niemcy urządzili stanowiska artylerii przeciwlotniczej. Stacjonowała tu zawsze policja niemiecka, były bunkry. Niemcy byli dobrze uzbrojeni i osłonięci. Mieli wzmocnione oddziały i dużą siłę ognia, tak że mogli mieć pod ogniem całą ulicę Targową oraz Kijowską.

Podczas powstania warszawskiego pocisk artyleryjski uszkodził dach. Po Niemcach w kamienicy aż do roku 1946 zamieszkali Rosjanie. Wdowa po Juliuszu Nagórskim, który zginął w masowej egzekucji po łapance przy Hali Mirowskiej w 1944 roku opuściła mieszkanie na ostatniej kondygnacji i zamieszkała w mniejszym lokalu, pod nr 26.

Po wojnie wymieniono konstrukcję dachu likwidując jednocześnie duży taras. Na parterze przez wiele lat działała księgarnia, dziś możemy zakupić ubrania na wagę. Ma tu też swoją siedzibę m.in. Polski Związek Niewidomych Zarząd Koła Praga Północ.

W końcu XVIII przy Targowej istniało już 71 drewnianych domów oraz 1 dom murowany. Należała wtedy do najludniejszych ulic Warszawy. W czasie insurekcji kościuszkowskiej, po wkroczeniu do Pragi wojska rosyjskie spaliły część zabudowań.. W 1808 wyburzono kolejne domy, głównie po zachodniej stronie ulicy. Dalszy rozwój ulicy skutecznie wstrzymał rozkaz Napoleona, który zakazał budowania murowanych domów na przedpolu przyczółka praskiego. Zburzono też wówczas ratusz praski oraz ratusz skaryszewski. W czasach Królestwa Polskiego jedynie część ul. Wołowej uwzględniono w planach odbudowy. Powstało 7 domów murowanych i ok. 50 drewnianych.

Przez cały XIX ulica stanowiła centrum Pragi. Lata 60. to czas wzmożonego rozwoju i przebudowy. W 1866 przeprowadzono tory dla tramwaju konnego. Po przeprowadzeniu linii Kolei Petersburskiej i Terespolskiej oraz ukończeniu w 1864 Mostu Kierbedzia sytuacja ulicy Targowej mocno się zmieniła. Jeszcze w 1880 na ulicy kwitło targowisko. Przeważał handel hurtowy, który zaopatrywał targi miejskie. Głównymi towarami były: bydło, trzoda chlewna, konie, bryczki, drewno opałowe, uprzęże oraz zboże. Po likwidacji targowiska na jego miejscu urządzono skwery i ułożono chodniki. Na przełomie XIX i XX stulecia wzniesiono na rogu Białostockiej domy dla kolejarzy. W 1909 tramwaj konny zastąpiono elektrycznym.

W 1916 do Targowej przyłączono ulicę Wołową. W latach 1926-1928 wybudowano budynek Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych. W 1928 wzniesiono wiadukt Kolei Średnicowej, zdobyty w czasie powstania warszawskiego przez powstańców.

Po II wojnie światowej ulica Targowa jako stosunkowo mało zniszczona stała się główną siedzibą władz miasta. Przeprowadzono przez nią pierwszą powojenną linię tramwajową. Swoją siedzibę znalazło tu również Polskie Radio, "Życie Warszawy" oraz Rząd Tymczasowy (budynek Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych).

Wikipedia

Ulica Jana Zamoyskiego biegnie od rejonu ulicy Krowiej na Starej Pradze w dzielnicy Praga Północ do ulicy Lubelskiej na Kamionku w dzielnicy Praga Południe.

Jej nazwa, powstała ku czci założyciela Zamościa i hetmana wielkiego koronnego za czasów Stefana Batorego, Jana Zamoyskiego, którego losy są także ściśle związane właśnie z Pragą. To on w 1583 roku zakupił wieś Praga, a następnie odstąpił ją biskupowi Marcinowi Białobrzeskiemu. To właśnie dzięki licznym działaniom i koneksjom biskupa, Praga otrzymała od króla Władysława IV w 1648 roku prawa miejskie, które umożliwiły jej dynamiczny rozkwit na praktycznie każdym szczeblu, zarówno społecznym, jak i gospodarczym.

Ulica Zamoyskiego swoją współczesną nazwę otrzymała jednak dopiero po odzyskaniu przez Polskę w 1918 roku niepodległości. Podczas okresu zaboru rosyjskiego arterię nazwano ulicą Moskiewską.

Ulica Zamoyskiego ma swój początek przy Porcie Praskim, a następnie, biegnąc wzdłuż nabrzeża północnego, przechodzi obok ulic: Jagiellońskiej, Zielenieckiej i Lubelskiej, w rejonie których występuje zazwyczaj największy ruch komunikacyjny.

Jedna z głównych arterii prawobrzeżnej części Warszawy wielokrotnie ucierpiała podczas licznych walk narodowowyzwoleńczych, mających miejsce na przełomie XVIII i XIX wieku. Po raz pierwszy została ona zniszczona w 1794 roku przez wojsk Suworowa. Kolejne zniszczenia dokonały się w 1808 roku, kiedy to w rejonie ulicy Zamoyskiego powstały na rozkaz Napoleona liczne fortyfikacje.

Największe szkody wyrządzone budynkom położonym nieopodal ulicy Zamoyskiego zadano oczywiście podczas drugiej wojny światowej, kiedy to były one najbardziej narażone na ostrzał wojsk artyleryjskich z racji nadbrzeżnego położenia. Wiele z budynków zostało wtedy całkowicie zniszczonych, inne poważnie ucierpiały, tracąc swe fasady.

Najbardziej rozpoznawane budowle położone w pobliżu ulicy Zamoyskiego to bez wątpienia Rogatki Grochowskie, które zostały wybudowane w 1823 roku i stanowią jeden z najcenniejszych zabytków Pragi. Problemy związane z ich położeniem wynikłe kilkadziesiąt lat po ich budowie doprowadziły do ich przesunięcia, co związało się jednak z potrzebą wyburzenia wielu kamienic, które stały w pobliżu rogatek. Sytuacja związana z coraz większym ruchem komunikacyjnym, większą liczbą samochodów, a także powstaniem w 1900 roku linii kolejowej trasy Jabłonna - Warszawa - Karczew, przebiegającej nieopodal Rogatek doprowadziła do podjęcia takiej decyzji.

Wspomniana kolej Karczew - Jabłonna stanowiła bardzo ważny element w rozwijającej się stolicy. Umożliwiła ona szybki przewóz towarów do Warszawy, a także ekspresowe jak na tamte czasy przemieszczanie się podróżnych. Jej istotność była dla stolicy bardzo ważna, ponieważ kolej zapewniała kompleksowy zarówno dowóz jak i wywóz wszelkiego rodzaju towarów. Bez niej handel w stolicy nie mógłby rozwijać się w szybkim i zadowalającym tempie. Kolejka także bardzo często przewoziła turystów i letników, pragnących wypocząć w rejonie lasów otwockich.

W latach 1934-1935 pod nr 47/49 wzniesiono nowoczesny budynek szkoły powszechnej w którym utworzono nową szkołę nr 47 oraz przeniesiono z pobliskiej ulicy Skaryszewskiej 15 szkołę nr 50.

W 1944 roku budynek szkoły został trafiony przez niemieckie rakiety Nebelwerfer (zw. potocznie "krowami") i częściowo zburzony. Nadające się do odbudowy zabudowania zostały wkrótce później rozebrane. W ich miejsce wzniesiono tymczasowy murowany barak na potrzeby szkoły nr 14.

W latach 1998-99 pod nr 45a, 47, 47a, 49, 51a i 53 Spółdzielnia Mieszkaniowa PAX oddała użytku kilka budynków mieszkalnych osiedla Skaryszewska-Lubelska.

W latach 2012-2013 przeprowadzono generalny remont kamienicy - Zamoyski Residence pod nr 45.


BM/TP
Ciekawostki
Pod nr 35 zostało roku 1919 założone Ognisko Rodziny Maryi, dzieło prowadzone przez siostry franciszkanki zajmowało się osieroconymi dziećmi. Pod koniec lat 30. zostało przeniesione na Targową 15, a następnie w 1951 roku na Skaryszewską 9.
www.twoja-praga.pl