Park „Solidarności” dawniej Park Kultury i Wypoczynku im. XX-lecia PRL w Tomaszowie Mazowieckim, gmina Tomaszów Maz., powiat tomaszowski, woj. łódzkie. Zarząd nad parkiem sprawuje Urząd Miasta Tomaszowa Maz. Całkowita powierzchnia parku wynosi 7 ha, w tym wody 0,35 ha. Park usytuowany jest w centrum miasta, między ulicami Ignacego Mościckiego od strony południowej, a ulicą Warszawską od zachodu oraz od wschodu ulicą Nowowiejską. Dojazd do parku z dworca PKS i PKP autobusem linii nr 1, 10 i 8, wysiadamy na przystanku przy kościele na ulicy Mościckiego.

Na terenie parku znajdują się budynki murowane, o wartości zabytkowej. Od strony południowej, przy ulicy Browarnej znajduje się obszerny parking dla samochodów osobowych oraz wjazd z parkingiem od ulicy Nowowiejskiej, przy stadionie „Lechia”. W bezpośrednim sąsiedztwie parku znajduje się kompleks boisk sportowych i korty tenisowe klubu sportowego.

W parku znajdują się utwardzone ciągi komunikacyjne – aleje i alejki, które zbiegają się w centralnym punkcie parku, przy fontannie. Jedna z alei, odchodząca na wschód, przebiega koliście wokół parku. Wzdłuż wytyczonych alei oraz w amfiteatrze rozmieszczone są ławki. Na terenie parku znajduje się budynek Młodzieżowego Domu Kultury, w którym młodzież spędza czas wolny biorąc udział w zajęciach kół zainteresowań. Atrakcją parku jest amfiteatr z muszlą koncertową, gdzie odbywają się festyny, koncerty, przedstawienia plenerowe. W parku zainstalowana jest fontanna z wodotryskiem, w części wschodniej usytuowany jest staw obsadzony wierzbami błotnymi a całości dopełnia galeria rzeźb ciekawie wkomponowana w zieleń. Park jest ciekawym miejscem przyrodniczym.

Historia

Według materiałów źródłowych tereny zajęte dziś przez miasto Tomaszów Maz. do XV wieku należały do biskupstwa włocławskiego z ośrodkiem zarządzania w Wolborzu. Pokrywały go gęste lasy. W XV wieku ukształtował się kompleks dóbr ujazdowskich, do których weszły grunty nad rzeka Wolbórką. W XVIII-tym wieku tereny te były własnością hrabiego Ostrowskiego.
Tomasz Adam hrabia Ostrowski herbu Rawicz, ówczesny kasztelan Czerski a późniejszy prezes Senatu Królestwa Polskiego założył w 1788 r. osadę przy ujściu Pilicy do rzeki Czarnej i Wolbórki. Na gruntach tych znaleziono podczas prac melioracyjnych pokłady rudy żelaza.

Syn Tomasza – Antoni Jan Ostrowski rozbudowywał osadę. W 1823 roku sprowadził z Niemiec tkaczy, wybudował manufaktury włókiennicze. W 1830 roku osada otrzymała prawa miejskie i nazwano ją Tomaszowem – od imienia założyciela. Miasto Fabryczne rozwijało się szybko. Właściciel Tomaszowa – Antoni Ostrowski zamieszkiwał w Tomaszowie w nowo wybudowanym pałacu otoczonym parkiem.

Kroniki miejskie odnotowują, że we wschodniej części obecnego parku ok. 1880 roku funkcjonowało miejsce letnich zabaw Alojzego Milajdsena zwane „Szwajcarską Doliną”. Wiadomo, że odbywały się tam występy trup teatralnych i wieczory „tańcujące”.

W rodzinie Ostrowskich Tomaszów pozostaje do 1832 roku. Za udział w powstaniu listopadowym i szeroką działalność polityczna Tomaszów został skonfiskowany przez rząd carski. Po 1866 roku do rodziny Ostrowskich powrócił tylko pałac i park.

Na przełomie XIX i XX wieku część hrabiowskiego ogrodu od ul. Pałacowej (obecnie POW) do Wolbórki przeszła w ręce Tomaszowskiej Ochotniczej Straży Ogniowej. Następną posesję – też sięgającą rzeki – z zabudowaniami i stajnią odkupił od Ostrowskich Edmund Błaszkowski. Już w XX wieku kolejną posesję kupił inż. Stanisław Kwaśniewski, budowniczy Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu. Niemniej jednak w rękach Ostrowskich pozostawała największa część obecnego parku.

„Hrabski ogród”, bo tak go nazwano był w okresie międzywojennym w ograniczonym zakresie dostępny dla mieszkańców miasta. Funkcjonowała tam kawiarnia w drewnianej werandzie. Ostatnim właścicielem parku do roku 1939 był Jan Ostrowski. W latach 1930-1939 pałac był wydzierżawiony przez kluby sportowe i Związek Harcerstwa Polskiego. Podczas wojny w pałacu mieściły się magazyny Spółdzielni Samopomoc Chłopska.
Po II wojnie światowej w środku hrabskiego ogrodu, kosztem części drzewostanu, urządzono boisko sportowe dla RKS „Lechia”. Klub trenował i grał tam do 1959 roku, kiedy to oddano do użytku wybudowany na nieużytkach stadion przy ulicy Nowowiejskiej. Właśnie wtedy zrodził się pomysł urządzenia – na zwolnionym przez sportowców terenie – parku miejskiego. I jak to w tamtych czasach się działo postawiono na czyny społeczne, czyli nieodpłatną pracę mieszkańców miasta.

Roboty ruszyły w 1962 roku. Rozpisano harmonogram prac, przydzielono zadania do realizacji załogom poszczególnych zakładów i organizacjom społecznym, szkołom. Wybudowano obiekt kawiarni (obecnie Miejski Ośrodek Kultury), toalety, muszlę widowiskową z amfiteatrem na około 3 tys. osób. Cech Rzemiosł Różnych ufundował podświetloną fontannę z niedźwiedziami. Polski Związek Wędkarski urządził staw. Park ogrodzono. Prowadziło do niego tylko jedno wejście od strony Skweru Powstańców (obok bramy starego browaru).
Pierwsze nasadzenia w parku pochodzą z początku XIX wieku. Znajdują się one głównie w górnej i zachodniej części parku. Natomiast przekształcenie parku dolnego nad rzeką Wolbórką nastąpiło w 1964 roku.

Park położony jest na terenie zurbanizowanym, kiedyś silnie uprzemysłowionym. Ma ogromne znaczenie dla miasta tak pod względem estetycznym, jak i ekologicznym. Jest miejscem wypoczynku dla mieszkańców oraz łagodzi i niweluje – niekorzystne dla zdrowia ludzkiego – zanieczyszczenia. Organizowane na terenie amfiteatru imprezy kulturalne przyciągają do parku rzesze mieszkańców miasta, którzy na nowo odkrywają i dostrzegają jego urok i piękno. We wschodniej części parku, na murach starego browaru znajduje się tablica upamiętniająca tragiczną śmierć dziesięciu mieszkańców Tomaszowa, członków ruchu oporu, rozstrzelanych przez hitlerowców w czasie II Wojny Światowej.

Dla najstarszych tomaszowian park „Solidarności” był, jest i będzie „hrabskim ogrodem”. Współczesny wygląd, zamysł parku, to udana kompozycja ocalałego starodrzewiu i nowych nasadzeń, które opracował mgr Kazimierz Chrabelski.

Historia

Według materiałów źródłowych tereny zajęte dziś przez miasto Tomaszów Maz. do XV wieku należały do biskupstwa włocławskiego z ośrodkiem zarządzania w Wolborzu. Pokrywały go gęste lasy. W XV wieku ukształtował się kompleks dóbr ujazdowskich, do których weszły grunty nad rzeka Wolbórką. W XVIII-tym wieku tereny te były własnością hrabiego Ostrowskiego.
Tomasz Adam hrabia Ostrowski herbu Rawicz, ówczesny kasztelan Czerski a późniejszy prezes Senatu Królestwa Polskiego założył w 1788 r. osadę przy ujściu Pilicy do rzeki Czarnej i Wolbórki. Na gruntach tych znaleziono podczas prac melioracyjnych pokłady rudy żelaza.

Syn Tomasza – Antoni Jan Ostrowski rozbudowywał osadę. W 1823 roku sprowadził z Niemiec tkaczy, wybudował manufaktury włókiennicze. W 1830 roku osada otrzymała prawa miejskie i nazwano ją Tomaszowem – od imienia założyciela. Miasto Fabryczne rozwijało się szybko. Właściciel Tomaszowa – Antoni Ostrowski zamieszkiwał w Tomaszowie w nowo wybudowanym pałacu otoczonym parkiem.

Kroniki miejskie odnotowują, że we wschodniej części obecnego parku ok. 1880 roku funkcjonowało miejsce letnich zabaw Alojzego Milajdsena zwane „Szwajcarską Doliną”. Wiadomo, że odbywały się tam występy trup teatralnych i wieczory „tańcujące”.

W rodzinie Ostrowskich Tomaszów pozostaje do 1832 roku. Za udział w powstaniu listopadowym i szeroką działalność polityczna Tomaszów został skonfiskowany przez rząd carski. Po 1866 roku do rodziny Ostrowskich powrócił tylko pałac i park.

Na przełomie XIX i XX wieku część hrabiowskiego ogrodu od ul. Pałacowej (obecnie POW) do Wolbórki przeszła w ręce Tomaszowskiej Ochotniczej Straży Ogniowej. Następną posesję – też sięgającą rzeki – z zabudowaniami i stajnią odkupił od Ostrowskich Edmund Błaszkowski. Już w XX wieku kolejną posesję kupił inż. Stanisław Kwaśniewski, budowniczy Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu. Niemniej jednak w rękach Ostrowskich pozostawała największa część obecnego parku.

„Hrabski ogród”, bo tak go nazwano był w okresie międzywojennym w ograniczonym zakresie dostępny dla mieszkańców miasta. Funkcjonowała tam kawiarnia w drewnianej werandzie. Ostatnim właścicielem parku do roku 1939 był Jan Ostrowski. W latach 1930-1939 pałac był wydzierżawiony przez kluby sportowe i Związek Harcerstwa Polskiego. Podczas wojny w pałacu mieściły się magazyny Spółdzielni Samopomoc Chłopska.
Po II wojnie światowej w środku hrabskiego ogrodu, kosztem części drzewostanu, urządzono boisko sportowe dla RKS „Lechia”. Klub trenował i grał tam do 1959 roku, kiedy to oddano do użytku wybudowany na nieużytkach stadion przy ulicy Nowowiejskiej. Właśnie wtedy zrodził się pomysł urządzenia – na zwolnionym przez sportowców terenie – parku miejskiego. I jak to w tamtych czasach się działo postawiono na czyny społeczne, czyli nieodpłatną pracę mieszkańców miasta.

Roboty ruszyły w 1962 roku. Rozpisano harmonogram prac, przydzielono zadania do realizacji załogom poszczególnych zakładów i organizacjom społecznym, szkołom. Wybudowano obiekt kawiarni (obecnie Miejski Ośrodek Kultury), toalety, muszlę widowiskową z amfiteatrem na około 3 tys. osób. Cech Rzemiosł Różnych ufundował podświetloną fontannę z niedźwiedziami. Polski Związek Wędkarski urządził staw. Park ogrodzono. Prowadziło do niego tylko jedno wejście od strony Skweru Powstańców (obok bramy starego browaru).
Pierwsze nasadzenia w parku pochodzą z początku XIX wieku. Znajdują się one głównie w górnej i zachodniej części parku. Natomiast przekształcenie parku dolnego nad rzeką Wolbórką nastąpiło w 1964 roku.

Park położony jest na terenie zurbanizowanym, kiedyś silnie uprzemysłowionym. Ma ogromne znaczenie dla miasta tak pod względem estetycznym, jak i ekologicznym. Jest miejscem wypoczynku dla mieszkańców oraz łagodzi i niweluje – niekorzystne dla zdrowia ludzkiego – zanieczyszczenia. Organizowane na terenie amfiteatru imprezy kulturalne przyciągają do parku rzesze mieszkańców miasta, którzy na nowo odkrywają i dostrzegają jego urok i piękno. We wschodniej części parku, na murach starego browaru znajduje się tablica upamiętniająca tragiczną śmierć dziesięciu mieszkańców Tomaszowa, członków ruchu oporu, rozstrzelanych przez hitlerowców w czasie II Wojny Światowej.

Dla najstarszych tomaszowian park „Solidarności” był, jest i będzie „hrabskim ogrodem”. Współczesny wygląd, zamysł parku, to udana kompozycja ocalałego starodrzewiu i nowych nasadzeń, które opracował mgr Kazimierz Chrabelski.

źródło :