Historia obiektu

Serownia na parceli Rossgarten 17, czyli przy obecnej ulicy Kopernika 17, istniała od 1890 roku. Wcześniej, w tym miejscu znajdowały się stajnie pierwszej nowodworskiej poczty. Pierwszym dzierżawcą był Leonhard Krieg, od 1874 roku posiadający już mleczarnię w Myszewie (Groß Mausdorf). Rodzina Krieg przyjechała do Prus ze Szwajcarii w poszukiwaniu miejsca do lepszego życia. Od początku produkowano w ówczesnym Tiegenhof (dzisiejszym Nowym Dworze Gdańskim) sery typu szwajcarskiego (ementaler) i tylżyckiego. W 1892 roku w odkupionych budynkach powstała wzorcowa mleczarnia i serownia z nowoczesnym na owe czasy, pierwszym w tej części Europy, systemem chłodniczym.

W 1902 roku, po wielkim pożarze, przedsięwzięcie znacznie rozbudowano. Z tego roku pochodzi główny budynek, o czym świadczy data na elewacji frontowej. Na jego szczycie znajduje się metalowa chorągiewka z inicjałami właściciela – LK. W tym czasie firma posiadała lub dzierżawiła mleczarnie w Marzęcinie (Jungfer), Orlińcu (Neulanghorst), Kmiecinie (Fürstenau) i Szkarpawie (Scharpau). W latach 1912–1914 wszystkie przedsiębiorstwa Kriega przerabiały łącznie w sezonie letnim blisko 50000 litrów mleka dziennie. W tuczarniach, m.in. w Orłowie (Orlofferfelde) i Kmiecinie (Fürstenau), hodowano 6000 świń. Zatrudniano 60 osób.

W okresie Wolnego Miasta Gdańska produkcja ze względu na zmianę rynków zbytu i granic celnych uległa zmianie. W 1924 roku zaczęto produkować sery topione, co stanowiło wówczas nowość na rynku. W 1929 roku w skład firmy weszła mleczarnia w Kępinach Małych (Zeyersvorderkampen), a w 1931 w Żelichowie-Cyganku (Tiegenhagen). Pod koniec lat 30. dwudziestego wieku przedsiębiorstwo przerabiało latem do 17000 litrów mleka dziennie. Hodowano 1500 sztuk trzody chlewnej. Łączne zatrudnienie wynosiło 40 osób.

W Wolnym Mieście Gdańsku znaczna większość mleczarni należała do Szwajcarów. W czasie II wojny światowej ich przedsiębiorstwa zostały upaństwowione. Po jej zakończeniu za znacjonalizowane i pozostawione mienie rodzina Krieg otrzymała odszkodowanie. Zabudowania mleczarni tuż po wojnie stanowiły magazyn łupów armii radzieckiej. Później, do lat 80. XX wieku, była tu baza Spółdzielni Transportu Wiejskiego i magazyny Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska.

23 lutego 1993 roku grupa inicjatywna skupiona w Klubie Nowodworskim, przy aprobacie i wsparciu ówczesnych władz samorządowych, postanowiła o założeniu Muzeum Żuławskiego. Jego uroczystego otwarcia dokonano 11 czerwca 1994 roku.

W 2009 roku gmina Nowy Dwór Gdański rozpoczęła kompleksową przebudowę obiektu w części wpisanej do rejestru zabytków powołując do życia z dniem 1 maja 2011 roku Żuławski Park Historyczny. (część historyczną opracował Grzegorz Gola)

Za: